जर तुम्ही देखील कधी रेल्वेने प्रवास केला असेल तर तुमच्या देखील मनात प्रश्न आला असेल की, ट्रेनच्या शेवटच्या डब्याच्या मागे पिवळ्या किंवा पांढऱ्या रंगात ‘X’ हे चिन्ह का काढलेलं असतं? दिसायला साधं वाटणारं हे चिन्ह प्रत्यक्षात रेल्वे सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचं असतं.
भारतीय रेल्वेसाठी प्रवाशांची सुरक्षितता सर्वात महत्त्वाची असते. ट्रेनच्या शेवटच्या डब्यावर काढलेलं ‘X’ चिन्ह हे स्टेशन मास्टर आणि रेल्वे अधिकाऱ्यांसाठी एक महत्त्वाचा संकेत असतो. याचा अर्थ असा की संपूर्ण ट्रेन व्यवस्थितपणे स्टेशनमधून पुढे गेली आहे आणि कोणताही डबा मागे राहिलेला नाही.

दिवसा ‘X’ चिन्ह सहज दिसतं. पण रात्री किंवा धुक्याच्या परिस्थितीत ते स्पष्ट दिसणं कठीण होतं. त्यामुळे ट्रेनच्या शेवटच्या डब्यावर ‘X’ चिन्हाखाली लाल रंगाची LED लाईट बसवलेली असते. ही लाईट सतत बंद चालू होत असते. ज्यामुळे रेल्वे कर्मचाऱ्यांना दूरवरूनही ट्रेनचा शेवटचा डबा ओळखता येतो.
‘X’ चिन्हासोबतच अनेकदा तुम्ही ‘LV’ असलेला एक छोटा बोर्ड पाहिला असेल. हा बोर्ड पिवळ्या रंगावर काळ्या अक्षरात लिहिलेला असतो. ‘LV’ म्हणजे “Last Vehicle” (शेवटचा डबा). हा देखील ‘X’ प्रमाणेच एक महत्त्वाचा सुरक्षा संकेत आहे. नियमांनुसार, प्रत्येक ट्रेनच्या शेवटच्या डब्यावर ‘LV’ बोर्ड असणं आवश्यक आहे, जेणेकरून कोणताही गोंधळ होऊ नये.
जर एखाद्या स्टेशनवरून ट्रेन गेली आणि शेवटच्या डब्यावर ‘X’ चिन्ह, ‘LV’ बोर्ड किंवा लाल ब्लिंकिंग लाईट दिसली नाही, तर ती अत्यंत गंभीर परिस्थिती मानली जाते. अशा वेळी रेल्वे प्रशासन तात्काळ कारवाई करतं. ट्रॅक तपासला जातो, संबंधित ट्रेन थांबवली जाते आणि प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक पावलं उचलली जातात.