नवी दिल्ली: तुम्ही अंथरुणावर आहात, दिवे बंद आहात, झोपायला पूर्णपणे तयार आहात-पण कसे तरी, तुमचा अंगठा स्क्रोल करत आहे. एक रील, एक पोस्ट, आणखी एक स्क्रोल.

निद्रानाशासाठी अनेकजण फोनला दोष देतात. पण तज्ञ म्हणतात की खरी समस्या तुमच्या शरीराची असू शकते, उपकरणाची नाही.

गेटवे ऑफ हीलिंगच्या मानसोपचारतज्ज्ञ आणि संस्थापक डॉ चांदनी तुगनाईत म्हणतात, “उशिरा-रात्री स्क्रोलिंग म्हणजे आळशीपणा किंवा खराब सवयींबद्दल नाही. “अनेकदा तुमची मज्जासंस्था शांत होण्यासाठी धडपडत असते.”

आरोग्य: हे 5 शक्तिशाली पदार्थ तुमची त्वचा नैसर्गिकरित्या तेजस्वी करू शकतात

तुमचे शरीर का स्विच ऑफ करू शकत नाही

झोप म्हणजे फक्त डोळे बंद करणे नव्हे – ही एक शारीरिक प्रक्रिया आहे. तुमचे शरीर दोन अवस्थांमध्ये बदलते:

• सहानुभूतीशील प्रणाली, जी तुम्हाला सतर्क आणि तणावग्रस्त ठेवते
• पॅरासिम्पेथेटिक प्रणाली, जी विश्रांती आणि पुनर्प्राप्तीस परवानगी देते

“शरीर पॅरासिम्पेथेटिक अवस्थेत प्रवेश करण्याइतपत सुरक्षित वाटत नाही तोपर्यंत तो पूर्णपणे विश्रांती घेऊ शकत नाही,” डॉ तुग्नाईत स्पष्ट करतात.

आधुनिक जीवन हे कठीण करते. दीर्घ कामाचे तास, सतत सूचना, भावनिक ताण आणि अतिउत्तेजनामुळे मज्जासंस्था हाय अलर्टवर राहते—अगदी तुम्ही झोपायला गेलात तरीही.

स्क्रोलिंग इतके मोहक का वाटते

जेव्हा तुमची मज्जासंस्था काठावर असते तेव्हा ती उत्तेजित होण्याची इच्छा बाळगते. तुमच्या फोनवर स्क्रोल केल्याने तुमच्या मेंदूवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी काहीतरी मिळते, ज्यामुळे अस्वस्थतेपासून तात्पुरता आराम मिळतो.

तुमच्या 30 च्या दशकात उच्च रक्तदाब: मूक आरोग्य धोक्यात अनेक भारतीय दुर्लक्ष करत आहेत

पण हा दिलासा अल्पकाळ टिकतो. सोशल मीडियाची सततची नवीनता, भावनिक ट्रिगर्स आणि अप्रत्याशितता यामुळे तुमचा मेंदू सतर्क राहतो, ज्यामुळे झोप घेणे आणखी कठीण होते.

लेट-नाईट स्क्रोलिंगचे दुष्टचक्र

नमुना परिचित आहे:

• तुम्हाला अस्वस्थ वाटते
• तुम्ही शांत होण्यासाठी स्क्रोल करा
• स्क्रोलिंग तुम्हाला सतर्क ठेवते
• तुम्ही झोपण्यासाठी धडपडत आहात
• पुनरावृत्ती

“हा फक्त निळा प्रकाश नाही,” डॉ तुगनाईट म्हणतात. “स्वतःची सामग्री आणि ॲप्सचे पुरस्कार-आधारित डिझाइन शरीराच्या नैसर्गिक विंड-डाउन प्रक्रियेस विलंब करते.”

इच्छाशक्ती का पुरेशी नाही

स्वतःला “फक्त फोन खाली ठेवा” असे सांगणे क्वचितच कार्य करते. तीव्र इच्छा शरीरातून येते जी अद्याप स्थिर झाली नाही – आळशीपणामुळे नाही.

“उपाय हा स्व-नियंत्रण नसून नियमन आहे,” डॉ तुगनाईत म्हणतात. “एकदा तुमची मज्जासंस्था सुरक्षित वाटली की, उत्तेजित होण्याची गरज नैसर्गिकरित्या कमी होते.”

आपल्या शरीराला खाली येण्यास मदत कशी करावी

फक्त तुमच्या फोनवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी, झोपण्यापूर्वी तुमच्या शरीराच्या गरजांकडे लक्ष द्या:

• सुरक्षिततेचे संकेत देण्यासाठी हळू, विस्तारित श्वास घ्या.
• दिवे मंद करून आणि आवाज कमी करून संवेदी इनपुट कमी करा
• उबदार आणि आरामदायक वातावरणाद्वारे भौतिक आराम निर्माण करा
• कोणत्याही तातडीच्या किंवा भावनिक सक्रियतेपासून दूर जा

या सोप्या शिफ्टसह, स्क्रोलिंग त्याची पकड गमावते – आणि तुमचे शरीर शेवटी विश्रांती घेऊ शकते.