आधुनिक काळातील हायपरकनेक्टिव्हिटीमुळे सतत बर्नआउट होत आहे. सर्व काही जाणून घेण्याची निकड, हरवण्याची भीती मनाला सतत धार लावते. हे तणाव आणि चिंता मध्ये बदलू शकते. आजच्या काळात मानसिक तंदुरुस्तीला प्राधान्य देणे गरजेचे आहे. हे साध्य करण्याचे अनेक मार्ग आहेत, आणि ध्यान हा आपल्याला आपल्या क्रियाकलापांबद्दल अधिक जागरूक बनविण्याचा सर्वात शक्तिशाली आणि सिद्ध मार्गांपैकी एक आहे. आम्ही अनेकदा ध्यान एक तासभर माघार किंवा एक जटिल विधी म्हणून समजतो ज्यासाठी शांत पर्वत शिखर आवश्यक आहे.
व्यस्त व्यावसायिक किंवा तणावग्रस्त विद्यार्थ्यासाठी, ध्यान जीवनातून बाहेर पडण्याबद्दल नाही; हे मनावर प्रभुत्व मिळवण्याबद्दल आहे म्हणून ते तुमच्या सर्वात वाईट शत्रूऐवजी तुमचा सर्वात मोठा मित्र बनतो. . Lifestyle ला दिलेल्या मुलाखतीत, ध्यानात पीएचडी आणि विश्व जागृती मिशनच्या उपाध्यक्षा डॉ. अर्चिका दीदी यांनी दैनंदिन जीवनात तुम्ही सराव करू शकता असा 5 मिनिटांचा दिनक्रम शेअर केला आहे.
अर्चिकाने ठळकपणे सांगितले की ध्यानाची सुरुवात दृष्टीकोनातील बदलाने होते. तुमचे व्यस्त वेळापत्रक, तुमचा कंपन करणारा फोन आणि तुमचा शारीरिक थकवा यापासून वेगळे म्हणून तुमचा 'स्व' ओळखण्यात पहिला मिनिट घालवा. स्वतःला आठवण करून द्या: “मी हा ताण नाही; मी त्याचा निरीक्षक आहे.” हे मानसिक अंतर “लढा किंवा उड्डाण” मोडमधून त्वरित आराम देते.
पारंपारिकपणे टिळक लावलेल्या भुवयांच्या मध्यभागी असलेले अज्ञ चक्र हे स्पष्टता आणि आदेशाचे केंद्र आहे. कठोर निर्णय घेणाऱ्या व्यावसायिकांसाठी किंवा मोठ्या प्रमाणात डेटा आत्मसात करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी, हा मुद्दा महत्त्वाचा आहे. आपले डोळे बंद करा आणि आपल्या भुवयांच्या मध्ये लक्ष केंद्रित करा. या केंद्रात प्रवेश करत असलेल्या सोनेरी प्रकाशाची कल्पना करून खोलवर श्वास घ्या. केंद्रीकरणाची ही साधी कृती ऊर्जा “विखुरणे” प्रतिबंधित करते ज्यामुळे बर्नआउट होते.
अतिक्रियाशील मनासाठी सर्वात प्रभावी साधनांपैकी एक म्हणजे कुंभकाचा सराव (श्वास रोखणे). चार सेकंद खोल श्वास घ्या. दोन सेकंद आपला श्वास रोखून धरा. सहा सेकंदात हळूहळू श्वास सोडा. श्वास रोखून ठेवल्याने मनाला आराम मिळतो. हे मज्जासंस्थेसाठी एक “बायो-हॅक” आहे जे 60 सेकंदांपेक्षा कमी वेळ घेते आणि तुमचे मन शांत आणि आरामशीर राहण्यास मदत करते.
तुम्ही मागे-पुढे बैठका किंवा अभ्यास सत्रांमध्ये असाल तर भ्रामरी प्राणायाम वापरा. आपल्या अंगठ्याने आपले कान बंद करा आणि आपली बोटे आपल्या डोळ्यांवर ठेवा. श्वास घ्या आणि श्वास सोडत असताना, मधमाशीसारखा स्थिर आवाज काढा. कंपन मेंदूसाठी सोनिक मसाजसारखे कार्य करते. हे मानसिक अडथळे दूर करते आणि अंतर्ज्ञानी शक्ती वाढवते.
संरक्षणात्मक आभा दृश्यमान करून तुमची पाच मिनिटे संपवा. आपल्या सभोवतालच्या या प्रकाशाचे दृश्यमान करण्यात अंतिम क्षण घालवा. हे फक्त “इच्छापूर्ण विचार” नाही; ती मानसिक सीमा निश्चित करत आहे. ठरवा की उरलेल्या दिवसासाठी, तुम्ही लहान चिडचिडांना राग किंवा नैराश्यात बदलू देणार नाही.
वाचकांसाठी टीप: हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि व्यावसायिक वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. वैद्यकीय स्थितीबद्दल कोणतेही प्रश्न असल्यास नेहमी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
