तुमचे एक्सपोजर कमी करण्यासाठी या चरणांचे अनुसरण करा.
आहारतज्ञ केली मॅकग्रेन, एमएस, आरडी यांनी पुनरावलोकन केले
मायक्रोप्लास्टिक्स हे 5 मिलिमीटर ते 1 नॅनोमीटर आकाराचे छोटे प्लास्टिकचे कण आहेत. ते मेकअप आणि बायोमेडिकल उत्पादनांसारख्या उत्पादनांमध्ये हेतुपुरस्सर जोडले जाऊ शकतात किंवा ते प्लास्टिक फूड रॅप किंवा कंटेनर सारख्या मोठ्या प्लास्टिक सामग्रीचे तुकडे झाल्यामुळे होऊ शकतात. मायक्रोप्लास्टिक्सने अक्षरशः प्रत्येक परिसंस्थेत घुसखोरी केली आहे—महासागराच्या खोलीपासून अंटार्क्टिक टुंड्रापर्यंत.
2024 मध्ये, न्यू मेक्सिकोमधील शास्त्रज्ञांनी घराच्या जवळ शोधण्यास सुरुवात केली: मानवी मेंदूतील बावन्न शवविच्छेदन नमुने. परिणाम सूचित करतात की शरीराचा कोणताही भाग रोगप्रतिकारक नाही. केवळ मेंदूमध्ये मायक्रोप्लास्टिक्स जमा होत होते-अगदी रक्त-मेंदूचा अडथळा पार करण्यास सक्षम होते-पण 2024 मधील नमुन्यांमध्ये 2016 च्या तुलनेत जास्त प्रमाणात सांद्रता होती.
हे लहान प्लॅस्टिक कण जगातील मोठ्या प्रमाणात प्लास्टिक पुरवठ्याचे अवशेष आहेत आणि आतापर्यंत, आपल्या शरीरात ते जमा होण्याचा आपल्या आरोग्यासाठी काय अर्थ आहे हे स्पष्ट नाही. तथापि, मी तज्ञांशी बोललो, आणि मायक्रोप्लास्टिक्स पूर्णपणे टाळण्याचा कोणताही मार्ग नसला तरी, असे दिसून आले की तुमच्या प्रदर्शनावर मर्यादा घालण्याचे मार्ग आहेत-विशेषत: जेव्हा ते अन्न येते.
प्लास्टिक सर्वत्र आहे. त्याचा वापर इतका सामान्य आहे, तो टाळणे जवळजवळ अशक्य आहे—किंवा त्यापासून मुक्त होणे. मानवी अन्न कार्यक्रमाच्या एफडीए अधिकाऱ्याने सांगितले की, बहुतांश प्लास्टिक कचरा लँडफिल्स आणि पर्यावरणामध्ये जमा होण्यासाठी शिल्लक आहे. इटिंगवेल एका मुलाखतीत. “बहुतेक प्लास्टिक बायोडिग्रेड होत नाही आणि त्याऐवजी कालांतराने वातावरणातील हवामानामुळे मायक्रोप्लास्टिकमध्ये मोडते,” ते म्हणाले.
लँडफिलमधून, मायक्रोप्लास्टिक्स भूजलामध्ये घुसतात. किंवा ते वारा आणि पावसाने इतर पाणीपुरवठा आणि शेतजमिनीत वाहून नेले जाऊ शकतात. सांडपाण्याचा गाळ, कचरा व्यवस्थापनाचे उपउत्पादन जे सामान्यतः पिकांच्या जमिनी, जंगले, उद्याने, गोल्फ कोर्स आणि लॉनसाठी खत म्हणून वापरले जाते, त्यातही मायक्रोप्लास्टिक्सचे प्रमाण जास्त असते.
आपण जे काही खातो त्यात मायक्रोप्लास्टिक्स देखील असतात. “हे दोन स्त्रोतांकडून येत आहे: पर्यावरण – जर पाणी किंवा माती मायक्रोप्लास्टिक्सने दूषित असेल तर ते अन्नात प्रवेश करतात – किंवा ते प्लास्टिकच्या कंटेनर आणि पॅकेजिंगमधून येत आहे,” म्हणाले लिली हे, पीएच.डी.एक विश्लेषणात्मक रसायनशास्त्रज्ञ आणि मॅसॅच्युसेट्स एमहर्स्ट विद्यापीठातील अन्न विज्ञान विभागाचे प्रमुख.
एका अभ्यासात असे दिसून आले आहे की 16 वेगवेगळ्या प्रथिनांच्या जवळपास 90% नमुन्यांमध्ये मायक्रोप्लास्टिक्स होते, ज्यामध्ये उच्च प्रक्रिया केलेल्या प्रथिनांमध्ये लक्षणीय प्रमाणात जास्त कण आढळतात. सीफूडमध्ये मायक्रोप्लास्टिक कणांची सरासरी संख्या सर्वाधिक होती, त्यानंतर वनस्पती-आधारित नगेट्स आणि टोफू ब्लॉक्स सारख्या वनस्पती-आधारित प्रथिने आणि नंतर चिकन आणि गोमांस यांसारखे मांस. चिकन ब्रेस्टमध्ये सर्वाधिक 370 ब्रेडेड कोळंबीच्या तुलनेत प्रत्येक सर्व्हिंगमध्ये सरासरी दोन मायक्रोप्लास्टिक कणांसह सर्वात कमी प्रदूषण मोजले.
मायक्रोवेव्हिंगमुळे तुमचा मायक्रोप्लास्टिक वापर वाढू शकतो. एका अभ्यासात सहा सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या प्लॅस्टिक कंटेनरवर नजर टाकली आणि असे आढळून आले की पॉलीप्रॉपिलीन कंटेनर-जसे डेलीमध्ये किंवा टेकआउटसाठी वापरले जातात-अत्यंत मायक्रोप्लास्टिक्स अन्नामध्ये हस्तांतरित करतात.. आणि या कंटेनरमध्ये अन्न मायक्रोवेव्ह केल्याने मायक्रोप्लास्टिक ट्रान्सफर तिप्पट वाढले.
मायक्रोप्लास्टिक्स मानवी शरीरात जेवढे सर्वव्यापी आहेत तेवढेच ते वातावरणातही आहेत. अभ्यासात ते मानवी मूत्र, मल, रक्त, आईचे दूध आणि अवयवांमध्ये आढळले आहेत. पण आपल्या शरीरात हे जमणे धोकादायक आहे का? “दुर्दैवाने, आम्ही निश्चित उत्तर देऊ शकत नाही,” आमच्या FDA स्त्रोताने सांगितले. मायक्रोप्लास्टिकचा थेट रोगाशी संबंध जोडण्यासाठी पुरेसे पुरावे नाहीत. अगदी कमीतकमी, सुरुवातीच्या डेटावरून असे सूचित होते की प्लास्टिकचे छोटे तुकडे फायदेशीर नाहीत. या सुरुवातीच्या अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की मायक्रोप्लास्टिक्सचा पुढील गोष्टींवर संभाव्य परिणाम होऊ शकतो:
मायक्रोप्लास्टिक्स पूर्णपणे टाळण्याचा कोणताही मार्ग नाही. चांगली बातमी अशी आहे की तुमचा एक्सपोजर कमी करण्यासाठी तुम्ही काही पावले उचलू शकता—विशेषतः तुमच्या अन्नामध्ये. आमचा FDA स्त्रोत म्हणतो की हे करण्याचा सर्वात प्रभावी मार्ग म्हणजे तुमच्या अन्नाला स्पर्श करणाऱ्या प्लास्टिकच्या पृष्ठभागांची संख्या कमी करणे. कसे ते येथे आहे:
सीफूड प्रेमींसाठी सावधगिरीचे आणखी एक क्षेत्र आहे. आमचा FDA स्त्रोत तुम्ही प्राण्याचे कोणते भाग खात आहात हे लक्षात ठेवण्याची शिफारस करतो. क्लॅम्स आणि शिंपल्यांसारख्या बिव्हॅल्व्हमध्ये जास्त मायक्रोप्लास्टिक्स असू शकतात कारण तुम्ही संपूर्ण शरीर-त्याच्या पचनसंस्थेसह-माशाचा तुकडा खाल्ल्यास खातो.
मायक्रोप्लास्टिक सर्वत्र आहे. आरोग्यावर काय परिणाम होतात हे निश्चितपणे सांगणे खूप लवकर आहे, हे स्पष्ट आहे की हे लहान प्लास्टिक आपल्या शरीरात जमा होत आहे. जर तुम्हाला तुमचा मायक्रोप्लास्टिकचा वापर कमी करायचा असेल तर चांगली बातमी अशी आहे की असे करण्यासाठी कृती करण्यायोग्य पावले आहेत. काच किंवा स्टीलसाठी प्लॅस्टिक कंटेनर आणि टूल्स बदलून सुरुवात करा, बाटलीबंद पाणी वगळा आणि मायक्रोवेव्हमध्ये प्लास्टिक टाकू नका.
तुम्ही तुमच्या अन्नात मायक्रोप्लास्टिक टाळू शकता का?
तुम्ही अन्नातील मायक्रोप्लास्टिक्स पूर्णपणे टाळू शकत नाही, परंतु तुमच्या स्वयंपाकघरातील उपकरणे आणि खरेदीच्या निवडींमध्ये काही बदल करून तुम्ही तुमचे एक्सपोजर कमी करू शकता.
कोणत्या पदार्थांमध्ये मायक्रोप्लास्टिक्स असण्याची शक्यता जास्त आहे?
कोणत्या पदार्थांमध्ये मायक्रोप्लास्टिक्स असण्याची शक्यता जास्त आहे हे दाखवणारा कोणताही डेटा नाही. परंतु अभ्यास दर्शवतात:
