मार्केट डेस्क: 2026 हे वर्ष भारतीय शेअर बाजारासाठी आतापर्यंत खूप आव्हानात्मक ठरत आहे. विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPIs) अंदाधुंद विक्री केल्याने बाजार तज्ञ आणि गुंतवणूकदारांची चिंता वाढली आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, एकट्या 2026 च्या पहिल्या पाच महिन्यांत विदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारातून 2 लाख कोटी रुपयांहून अधिक रक्कम काढून घेतली आहे. हा आकडा गेल्या संपूर्ण वर्षातील (2025) (1.66 लाख कोटी) एकूण पैसे काढण्यापेक्षाही ओलांडला आहे. बाजारातील या गोंधळामागे जागतिक घटकांसोबतच शेजारील देश 'शांघाय कंपोझिट'च्या बाजारपेठेचाही सखोल संबंध आहे.
NSDL च्या आकडेवारीनुसार, विदेशी गुंतवणूकदार फेब्रुवारी वगळता या वर्षाच्या प्रत्येक महिन्यात 'नेट सेलर' ठरले आहेत. जानेवारीमध्ये सुमारे 35,962 कोटी रुपये काढल्यानंतर, मार्चमधील विक्रीने सर्व विक्रम मोडून काढले आणि केवळ एका महिन्यातच बाजार सोडला. एप्रिलमध्येही 60,847 कोटी रुपयांची विक्री झाली आणि मे महिन्याच्या पहिल्या 10 दिवसांतच 14,231 कोटी रुपये काढण्यात आले. उच्च मूल्यमापन आणि जागतिक अनिश्चिततेमुळे परदेशी गुंतवणूकदार भारतासारख्या उदयोन्मुख बाजारपेठेतून पैसे काढून सुरक्षित पर्याय शोधत असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
'सेल इंडिया, बाय चायना' ही रणनीती भारतीय बाजारातून पैसे काढून घेण्याचे प्रमुख कारण असल्याचे मानले जाते. बर्याच काळापासून, भारतीय बाजाराचे मूल्यांकन बरेच महाग झाले होते, त्या तुलनेत चीनचा 'शांघाय कंपोझिट' निर्देशांक खूपच स्वस्त मूल्यावर उपलब्ध होता. चीनची अर्थव्यवस्था हाताळण्यासाठी चीन सरकारने जाहीर केलेल्या मदत पॅकेजनंतर गुंतवणूकदारांचा चीनकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन बदलला आहे. कमी किमतीत चांगल्या परताव्याच्या आशेने, विदेशी फंड आता भारतीय बाजारातून नफा बुक करत आहेत आणि त्यांचे पैसे शांघाय आणि हाँगकाँगसारख्या बाजारपेठांमध्ये गुंतवत आहेत.
जागतिक बाजारपेठेतील वाढत्या व्याजदरामुळे आणि अमेरिकेतील रोखे उत्पन्न मजबूत झाल्यामुळे उदयोन्मुख बाजारपेठा (भारतासारख्या देशांनी) त्यांची चमक गमावली आहे. याशिवाय पश्चिम आशियामध्ये सुरू असलेल्या भू-राजकीय तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ झाली आहे. भारत हा एक मोठा तेल आयातदार देश आहे, त्यामुळे तेलाच्या किमती वाढल्याने महागाई आणि व्यापार तूट वाढण्याची भीती आहे. या चिंतेमुळे परदेशी गुंतवणूकदारांना भारतीय समभागांपासून दूर राहण्यास भाग पाडले आहे.
ही दिलासा देणारी बाब आहे की विदेशी गुंतवणूकदार बाजारातून पळ काढत असताना, देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदार (DII) आणि किरकोळ गुंतवणूकदारांनी पुढाकार घेतला आहे. 2026 मध्ये आत्तापर्यंत, देशांतर्गत गुंतवणूकदारांनी बाजारात 3 लाख कोटी रुपयांहून अधिक गुंतवणूक केली आहे, ज्यामुळे बाजाराला घसरणीपासून मोठ्या प्रमाणात आधार मिळाला आहे. तथापि, तज्ज्ञांचे मत आहे की, एफपीआयची विक्री याच गतीने सुरू राहिल्यास देशांतर्गत गुंतवणुकीच्या आधारे बाजारातील वाढ दीर्घकाळ टिकवणे कठीण होऊ शकते.
