फर्स्ट ट्रायमेस्टर-फिल्म 'अंधाधुन' फेम अभिनेत्री राधिका आपटे डिसेंबर 2024 मध्ये आई झाली असेल, परंतु तिने शेअर केलेले गरोदरपणाचे अनुभव आजही प्रत्येक स्त्रीसाठी तितकेच खरे आहेत. राधिकाने सांगितले होते की, सुरुवातीच्या दिवसांमध्ये ती ज्या वेदना, उलट्या आणि मानसिक तणावातून जात होती, ते पाहून जेव्हा लोकांनी तिला हसण्याचा सल्ला दिला तेव्हा तिला ठोके मारल्यासारखे वाटले. राधिकाचा हा स्पष्टवक्तेपणा आजही या सुरुवातीच्या काळातल्या यातना सहन करणाऱ्या करोडो महिलांना धीर देतो. या विषयावर सखोल चर्चा करण्यासाठी दिल्लीतील एलांतिस हेल्थकेअरचे अध्यक्ष (प्रसूती आणि स्त्रीरोग) आमच्यासोबत आहेत. मनन गुप्ता यांनी डॉ. त्यामुळे पहिल्या तिमाहीत (पहिले 3 महिने) उद्भवणाऱ्या या गंभीर समस्या सविस्तरपणे समजून घेऊ आणि त्या कशा हाताळायच्या हे जाणून घेऊ.
राधिका आपटेने कबूल केले होते की जेव्हा तिला तिच्या गरोदरपणाबद्दल कळले तेव्हा ती सुरुवातीचे दोन आठवडे 'नकार' मध्ये होती (विश्वास ठेवू शकत नाही) कारण तिने कधीही आई बनण्याचा विचार केला नव्हता. डॉ. मनन गुप्ता स्पष्ट करतात की अचानक अनियोजित गर्भधारणेची बातमी ऐकल्यानंतर महिलांना भीती, घाबरणे आणि त्यांच्या करिअरबद्दल चिंता वाटणे हे अगदी सामान्य आहे. याला 'गर्भधारणा चिंता' म्हणतात. अशा परिस्थितीत स्वत:ला दोष देण्याऐवजी तुमच्या जोडीदाराशी मोकळेपणाने बोला आणि समुपदेशनासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
राधिकाला तिच्या गरोदरपणाच्या पहिल्या तीन महिन्यांत, 40 अंशांच्या कडक उन्हात शूटिंग करताना सतत सूज येणे, बद्धकोष्ठता आणि मळमळ या समस्यांना सामोरे जावे लागले. डॉ.मनन गुप्ता सांगतात की पहिल्या तिमाहीत शरीरातील 'प्रोजेस्टेरॉन' संप्रेरकाची पातळी खूप वेगाने वाढते. हा हार्मोन पचन प्रक्रिया मंदावतो, ज्यामुळे गॅस आणि बद्धकोष्ठतेची समस्या वाढते. हे टाळण्यासाठी रिकाम्या पोटी राहू नका, दर दोन तासांनी पचण्याजोगे अन्न कमी प्रमाणात घ्या आणि नारळ पाणी प्यावे.
मुलाखतीत राधिका अगदी प्रामाणिकपणे म्हणाली होती, “माझ्या मनात नेहमी भावनिक गलबलून (रडणे किंवा रागावणे) असायचे. लोक येऊन म्हणायचे की तू आई होणार आहेस, तू आनंदी राहा. मला त्यांच्या चेहऱ्यावर ठोसा मारावासा वाटला.” डॉ.मनन गुप्ता याला पुष्टी देतात आणि म्हणतात की समाजाने गर्भधारणा हा फक्त 'सुखाचा' काळ बनवला आहे, तर स्त्रीचे शरीर आतून तुटत आहे. हार्मोनल बदलांमुळे राग येणे, विनाकारण रडणे किंवा चिडचिड होणे 100% सामान्य आहे. अशा वेळी कुटुंबाने महिलेवर आनंदी राहण्यासाठी दबाव टाकण्याऐवजी तिची मानसिक स्थिती समजून घेतली पाहिजे.
डॉ. मनन गुप्ता यांनी पहिले तीन महिने सुरक्षित आणि सुलभ करण्यासाठी काही उत्तम टिप्स दिल्या आहेत, ज्या तुम्ही सहजपणे फॉलो करू शकता:
आहार आणि हायड्रेशनची काळजी घ्या: सकाळी उठल्याबरोबर अंथरुणावर कोरडी बिस्किटे किंवा टोस्ट खा, यामुळे उलटीची तीव्र इच्छा कमी होईल (मॉर्निंग सिकनेस). दिवसभर पुरेसे पाणी, ताक आणि द्रव आहार घेत राहा.
सजगता आणि श्वास घेणे: जेव्हा तुम्हाला राग, तणाव किंवा चिंताग्रस्त वाटत असेल तेव्हा दीर्घ श्वासोच्छवासाच्या व्यायामाची आणि ध्यानाची मदत घ्या. यामुळे तुमची चिंता त्वरित शांत होते.
भरपूर विश्रांती आणि स्वत: ची काळजी: तुमच्या आवडीची पुस्तके वाचा, हलके संगीत ऐका आणि शरीराला पूर्ण विश्रांती द्या. तुमच्या शरीराचे ऐका, जेव्हा तुम्हाला थकवा जाणवेल तेव्हा काम सोडून थोडा वेळ झोपा.
पहिल्या तीन महिन्यांत, मुलाचे मुख्य अवयव तयार होत आहेत. डॉ.मनन गुप्ता सक्त ताकीद देतात की, या काळात डोकेदुखी, पोटदुखी किंवा उलट्या झाल्यास कोणतेही ओव्हर-द-काउंटर औषध घेऊ नका. फॉलिक ॲसिड गोळ्यांसारखी कोणतीही सप्लिमेंट्स फक्त तुमच्या स्त्रीरोगतज्ञाच्या देखरेखीखाली घेणे सुरू करा, कारण तुमची थोडीशी निष्काळजीपणाही मुलाच्या विकासावर परिणाम करू शकते.
गरोदरपणाचा पहिला त्रैमासिक हा केवळ आनंदाचा काळच नाही तर मोठ्या शारीरिक आणि मानसिक बदलांचाही असतो. राधिका आपटेच्या या कटू अनुभवांमधून शिकून, तुमच्या समस्या लपवण्याऐवजी त्याबद्दल मोकळेपणाने बोला आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याने हा सुंदर प्रवास सुकर करा.
प्रश्न 1: गरोदरपणाच्या पहिल्या तीन महिन्यांत काम करणे किंवा प्रवास करणे सुरक्षित आहे का?
उत्तर: डॉ. मनन गुप्ता यांच्या मते, जर तुमच्या गरोदरपणात कोणतीही गुंतागुंत नसेल (जसे की रक्तस्त्राव किंवा तीव्र वेदना), तर तुम्ही तुमचे सामान्य काम सुरू ठेवू शकता, जसे राधिका आपटेनेही तिच्या शूटिंगदरम्यान केले होते. तथापि, पहिल्या तीन महिन्यांत कठोर क्रियाकलाप, जड वजन उचलणे आणि खड्डे असलेल्या रस्त्यावर प्रवास करणे टाळावे.
प्रश्न 2: जर मला सुरुवातीच्या आठवड्यात अजिबात आनंद वाटत नसेल, तर मी वाईट आई आहे का?
उत्तर: अजिबात नाही! राधिका आपटेचा अनुभव हे याचे सर्वात मोठे उदाहरण आहे. अनियोजित गर्भधारणेमुळे किंवा हार्मोनल असंतुलनामुळे सुरुवातीला उदास, घाबरणे किंवा एकटेपणा वाटणे पूर्णपणे सामान्य आहे. याचा अर्थ असा नाही की तुम्ही तुमच्या मुलावर प्रेम करत नाही. हळूहळू या भावना काळानुसार बदलतात.
प्रश्न 3: पहिल्या तिमाहीत उलट्या आणि मळमळ होण्याची समस्या कधी दूर होते?
उत्तर: साधारणपणे, मॉर्निंग सिकनेस आणि उलटीची ही समस्या गर्भधारणेच्या १२व्या ते १४व्या आठवड्यानंतर (म्हणजे तिसऱ्या महिन्याच्या शेवटी) स्वतःच कमी होते किंवा पूर्णपणे बरी होते. यानंतरही जास्त उलट्या होत असतील आणि पाणीही पचत नसेल तर ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
