गेल्या काही वर्षांत जागतिक संरक्षण बाजारपेठेत ऐतिहासिक बदल घडून आला आहे ज्याने जगभरातील लष्करी तज्ज्ञांना आश्चर्यचकित केले आहे. एकेकाळी जगातील सर्वात मोठा शस्त्र आयातदार असलेला भारत आता जगातील प्रमुख शस्त्रास्त्र निर्यातदार देशांपैकी एक बनला आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा 'आत्मनिर्भर भारत' आणि 'मेक इन इंडिया'चा दृष्टीकोन जमिनीवर ठेवत, भारतीय शास्त्रज्ञ आणि अभियंत्यांनी अशी अत्याधुनिक शस्त्रे तयार केली आहेत, जी आज जगातील पहिली पसंती बनली आहेत. संरक्षण क्षेत्रातील ताज्या अहवालानुसार, भारतात बनवलेली पाच सर्वात घातक आणि विश्वासार्ह शस्त्रे खरेदी करण्यासाठी जगभरातील देशांमध्ये शर्यत सुरू आहे.
जेव्हा जेव्हा भारताच्या संरक्षण सामर्थ्याची चर्चा होते तेव्हा सर्वात पहिले नाव डोळ्यासमोर येते ते म्हणजे सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र 'ब्रह्मोस'. भारत आणि रशियाच्या संयुक्त प्रयत्नांनी बनवलेले हे क्षेपणास्त्र आज पूर्णपणे 'मेड इन इंडिया' ब्रँडची ओळख बनले आहे. त्याच्या अतुलनीय वेगामुळे (ध्वनीच्या वेगापेक्षा सुमारे तीनपट वेगवान) आणि अचूक मारक शक्तीमुळे, फिलिपाइन्ससारख्या अनेक दक्षिण-पूर्व आशियाई देशांनी त्यांच्या नौदल आणि किनारी सुरक्षेसाठी ते विकत घेतले आहे. ब्रह्मोस व्यतिरिक्त, भारताची स्वदेशी आकाश हवाई संरक्षण क्षेपणास्त्र प्रणाली देखील जगभरात खळबळ माजवत आहे. कमी खर्चात शत्रूची लढाऊ विमाने, ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रे हवेत खाली पाडण्याची क्षमता पाहता आर्मेनियासह अनेक मध्यपूर्वेतील देशांनी याला आपल्या सैन्याचा भाग बनवले आहे.
भारताचे स्वदेशी हलके लढाऊ विमान (LCA) 'तेजस' हे हवाई युद्धभूमीत जगातील सर्वोत्तम लढाऊ विमानांपैकी एक बनले आहे. हे चौथ्या पिढीचे (4.5 जनरेशन) सुपरसॉनिक लढाऊ विमान अत्यंत हलके, चपळ आणि आधुनिक रडार आणि इलेक्ट्रॉनिक युद्ध प्रणालींनी सुसज्ज आहे. मलेशिया, अर्जेंटिना, इजिप्त आणि अनेक आफ्रिकन देशांनी तेजस खरेदी करण्यात उत्सुकता दर्शवली आहे कारण अमेरिकन आणि युरोपियन लढाऊ विमानांच्या तुलनेत ते अत्यंत किफायतशीर आणि देखभाल करणे सोपे आहे. तेजसच्या या यशामुळे भारताचा समावेश जगातील निवडक देशांच्या लीगमध्ये झाला आहे ज्यांच्याकडे स्वत:च्या लढाऊ विमानांची निर्मिती आणि विक्री करण्याचे तंत्रज्ञान आहे.
'ATAGS' म्हणजेच Advanced Towed Artillery Gun System, जी भारतीय लष्कराची ताकद अनेक पटींनी वाढवते आणि भारतात तयार केलेली आहे, ही जगातील सर्वात आधुनिक तोफांपैकी एक आहे. लांब पल्ल्याचा, अचूक शेल मारण्याच्या क्षमतेने जगातील अनेक देशांच्या लष्करी जनरल्सना प्रभावित केले आहे. तोफखान्यासोबतच भारताची 'पिनाका' मल्टी-बॅरल रॉकेट लाँचर सिस्टीमही संरक्षण निर्यातीच्या दृष्टीने एक मोठा गेम चेंजर ठरली आहे. शत्रूच्या संपूर्ण लष्करी तळाला अवघ्या काही सेकंदात मोडकळीस आणणाऱ्या या स्वदेशी रॉकेट यंत्रणेने अलीकडेच रणांगणात आपली ताकद सिद्ध केली आहे, त्यामुळे त्याची आंतरराष्ट्रीय मागणी गगनाला भिडत आहे.
शेवटी, अमेरिका, रशिया आणि फ्रान्स यांसारख्या पारंपरिक शस्त्रास्त्र उत्पादकांमध्ये 'मेड इन इंडिया' शस्त्रे जगाची पहिली पसंती बनत असल्याचे कारण काय? लष्करी विश्लेषकांचा असा विश्वास आहे की यामागे तीन सर्वात मोठी कारणे आहेत – पहिले, भारतीय शस्त्रास्त्रांची अतुलनीय गुणवत्ता आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञान; दुसरे, पाश्चात्य देशांतील शस्त्रांच्या तुलनेत त्यांची अत्यंत स्पर्धात्मक आणि कमी किंमत; आणि तिसरे सर्वात महत्त्वाचे कारण म्हणजे भारताचे 'नो स्ट्रिंग अटॅच' धोरण. भारत आपल्या संरक्षण खरेदीदारांना विश्वासू भागीदार मानतो, जो आजच्या अनिश्चित जागतिक वातावरणात लहान आणि विकसनशील देशांना अधिकाधिक आकर्षित करत आहे.
