अलीकडेच, भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) सोने विकल्याच्या बातम्यांचे पूर्णपणे खंडन केले आहे. तर मीडिया रिपोर्ट्समध्ये असा दावा केला जात होता की रुपया स्थिर ठेवण्यासाठी आरबीआयने सुमारे 12 अब्ज डॉलर्स म्हणजेच सुमारे 1 लाख कोटी रुपयांचे सोने विकले आहे. या अफवांचे खंडन करत रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने सोने विक्रीचा दावा पूर्णपणे खोटा असल्याचे स्पष्ट केले आहे. भारताचा एकूण भौतिक सोन्याचा साठा सुमारे 880.52 टन इतका सुरक्षित आणि अपरिवर्तनीय आहे. सरकारी एजन्सी पीआयबी फॅक्ट चेकने देखील असे दिशाभूल करणारे दावे पूर्णपणे नाकारले आहेत. पण या अफवांमध्ये सोशल मीडियावर सोन्याची खरेदी-विक्री आणि त्याचे रोजचे बदलणारे भाव यावर वाद सुरू झाला आहे. भारतात सोन्याच्या किमती रोज का बदलतात हे लोकांना जाणून घ्यायचे आहे. आणि दुसऱ्या दिवशी देशात सोन्याचा भाव काय असेल हे कोण ठरवणार? देशात हे ठरवण्याचा अधिकार कोणाला आहे?
सोन्याची किंमत सरकार ठरवते असे बहुतेकांना वाटते, पण ही पूर्णपणे चुकीची संकल्पना आहे. दुसऱ्या दिवशी भारतात सोन्याचा भाव काय असेल हे सरकार किंवा कोणतीही विशिष्ट व्यक्ती ठरवत नाही. यामध्ये कोणत्याही कंपनीचा हस्तक्षेप नाही. 'इंडिया बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशन' (IBJA) द्वारे भारतात सोन्याच्या नवीन किमती दररोज प्रसिद्ध केल्या जातात.
'इंडिया बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशन' (IBJA) मध्ये भारतातील सर्वात मोठे आणि आघाडीचे सराफा व्यापारी, सोने आयात करणाऱ्या बँका आणि सरकारी संस्था यांचा समावेश आहे. सोन्याचा भाव ठरवण्यासाठी ही संघटना रोजचे काम म्हणून देशातील विविध भागात बसलेल्या बड्या सोन्याच्या व्यापाऱ्यांशी चर्चा करते. याशिवाय आंतरराष्ट्रीय बाजारातील सोन्याच्या किमतीच्या हालचालींवरही लक्ष ठेवले जाते आणि संध्याकाळपर्यंत सोन्याचे नवे दर जाहीर केले जातात.
अनेकदा लोकांच्या मनात प्रश्न येतो की सोन्याचे दर रोज का बदलतात? एका महिन्यात, 3 महिन्यांत, 6 महिन्यांत किंवा वर्षभरात का नाही? या मागचे सर्वात महत्त्वाचे कारण म्हणजे सोने ही आंतरराष्ट्रीय वस्तू आहे. ही काही कायमस्वरूपी गोष्ट नाही. हे खाणींमधून उत्खनन केले जाते. शुध्दीकरण, आयात-निर्यात, निर्मिती इत्यादी अनेक प्रक्रियांनंतर सोने तुमच्यापर्यंत पोहोचते. अशा परिस्थितीत सोन्याचे उत्पादन कधी सरासरी असते तर कधी कमी असते. त्यामुळे सोन्याची किंमत बदलणे ही एक आवश्यक आणि नैसर्गिक प्रक्रिया आहे.
जसे IBJA भारतातील सोन्याची किंमत ठरवते. त्याचप्रमाणे, जागतिक स्तरावर सोन्याची किंमत ठरविण्याचा अधिकार लंडन बुलियन मार्केट असोसिएशन (LBMA) कडे आहे, जी विविध देशांच्या बाजारपेठेतील सोन्याच्या खरेदी-विक्रीतील चढ-उतारांवर लक्ष ठेवते. वेगवेगळ्या टाइम झोननुसार, जगात सोन्याचा व्यवसाय २४ तास सुरू असतो, त्यामुळे सोन्याच्या जागतिक किमतीही बदलत राहतात.
तुमच्या माहितीसाठी, आम्ही तुम्हाला सांगतो की भारत आपल्या गरजेसाठी सुमारे 85-90 टक्के सोने आयात करतो. ही संपूर्ण खरेदी यूएस डॉलरमध्ये केली जाते. आता अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपयाचे मूल्य वाढतच आहे आणि कमी होत आहे. त्यामुळे सोन्याच्या दरातही चढ-उतार होत असतात. आता सोने महाग का झाले हा प्रश्न आहे, तर आम्ही तुम्हाला सांगतो की जर रुपया कमजोर झाला तर डॉलर मजबूत होईल आणि डॉलर मजबूत झाला तर देशाला महागड्या दराने सोने खरेदी करावे लागेल.
तथापि, किंमत काय असेल हे देखील सोन्याच्या मागणी आणि पुरवठ्यावर अवलंबून आहे. अनेक प्रकरणांमध्ये, देशाची आर्थिक धोरणे आणि आयात शुल्क आणि वस्तू आणि सेवा कर (GST) सारखे सरकारी कर देखील सोन्याच्या किमतीतील बदलांसाठी जबाबदार आहेत.
हेही वाचा:- या उत्तम योजनेत ₹55 गुंतवा, ₹3000 दरमहा येत राहतील; सरकारी नोकरीशिवाय पती-पत्नीला मिळणार दुहेरी लाभ!
The post सोन्याचे भाव रोज का बदलतात; सोन्याचा नवा भाव काय असेल हे कोण ठरवणार? ताज्या वर प्रथम दिसू लागले.
