नवी दिल्ली, ब्युरो. जागतिक पातळीवरील तणावाचा परिणाम आता भारतीय अर्थव्यवस्थेवर स्पष्टपणे दिसून येत आहे. पश्चिम आशिया (मध्य पूर्व) मध्ये सुरू असलेल्या संकटाच्या पार्श्वभूमीवर देशाच्या आर्थिक गतीबाबत एक मोठी बातमी समोर येत आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) देशाच्या GDP वाढीचा अंदाज कमी केल्यानंतर, आता सरकारचे मुख्य आर्थिक सल्लागार (CEA) V. अनंत नागेश्वरन यांनीही याला सहमती दर्शवली आहे. सध्याच्या जागतिक परिस्थितीचा विचार करता नजीकच्या काळात विकास दर ७ टक्क्यांच्या खाली राहू शकतो, असे त्यांनी मान्य केले आहे. मात्र, ही मंदी कायम नसून भारतीय बाजार लवकरच उसळी घेईल, असा आशेचा किरणही त्यांनी दाखवला आहे.
मुख्य आर्थिक सल्लागार व्ही. अनंत नागेश्वरन यांनी एका पत्रकार परिषदेत देशाच्या आर्थिक परिस्थितीची स्पष्टपणे मांडणी केली. ते म्हणाले की भारतीय रिझर्व्ह बँकेने सध्याच्या जागतिक आणि देशांतर्गत परिस्थितीचे अत्यंत अचूक आणि अचूक आकलन केले आहे. हा अंदाज कमी करण्यामागे मध्यवर्ती बँकेकडे ठोस कारणे आहेत, त्यामुळे त्यावर शंका घेण्याचे कारण नाही.
किंबहुना, पश्चिम आशियामध्ये सुरू असलेल्या तणावामुळे जगभरातील बाजारपेठांमध्ये अनिश्चिततेचे वातावरण आहे. याचा थेट परिणाम भारताच्या व्यापार आणि आयात-निर्यातीवर होत आहे. सध्या, वित्त मंत्रालय स्वतःचे कोणतेही वेगळे आर्थिक अंदाज जारी करणार नाही, तर ते आरबीआय डेटा आणि त्यांच्याद्वारे सूचित केलेले धोके लक्षात घेऊन पुढील धोरणे तयार करत आहेत.
आर्थिक विश्लेषक आणि सामान्य जनतेच्या मनात सर्वात मोठा प्रश्न आहे की अर्थव्यवस्था पुन्हा कधी झेप घेणार? यावर मुख्य आर्थिक सल्लागारांनी सरकार शांत बसले नसल्याची ग्वाही दिली आहे. ते म्हणाले की, RBI च्या अंदाजानुसार विकास दर 7 टक्क्यांच्या खाली घसरला तरी घाबरण्याची गरज नाही.
समष्टि आर्थिक स्थिरता आणि पुरवठा साखळी सुधारण्याच्या व्यवस्थेसाठी 정KAR द्वारे उचललेली पावले फळ देईल. 2027-28 या आर्थिक वर्षात किंवा बाह्य परिस्थिती थोडीशी अनुकूल होताच देश पुन्हा एकदा 7 टक्क्यांहून अधिक मजबूत विकासदराच्या मार्गावर येईल, अशी आशा त्यांनी व्यक्त केली.
या जागतिक संकटाचे दुष्परिणाम कमी करण्यासाठी भारत सरकारने तयारी केली आहे. मुख्य आर्थिक सल्लागारांच्या मते, ऊर्जा, व्यापार, कृषी आणि उद्योग यासारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या आणि संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये अनेक मोठी आणि सुधारणात्मक पावले उचलण्यात आली आहेत.
देशातील गुंतवणुकीत सातत्याने वाढ होत आहे ही दिलासादायक बाब आहे. त्यांनी खाजगी अंतिम उपभोग खर्चातील सुधारणा आणि एकूण स्थिर भांडवल निर्मितीचा 8.2 टक्के वाढीचा दर अत्यंत समाधानकारक आणि उत्साहवर्धक असल्याचे वर्णन केले. गुंतवणुकीचा हा मजबूत कल तिमाही आकडेवारीतही स्पष्टपणे दिसून येतो.
जर आपण आकडेवारीवर नजर टाकली तर, 2025-26 या आर्थिक वर्षात भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर 7.7 टक्के होता, तर चौथ्या तिमाहीत तो 7.8 टक्के नोंदवला गेला. परंतु बदलत्या परिस्थिती लक्षात घेता रिझर्व्ह बँकेने आगामी आर्थिक वर्ष 2026-27 साठी वास्तविक जीडीपी वाढीचा अंदाज 6.9 टक्क्यांवरून 6.6 टक्क्यांवर आणला आहे.
इतकेच नाही तर ते आणखी खाली जाण्याची शक्यताही आरबीआयने व्यक्त केली आहे. यासोबतच सर्वसामान्यांच्या खिशावर परिणाम करणाऱ्या किरकोळ चलनवाढीचा (सीपीआय) अंदाजही ५.१ टक्क्यांपर्यंत वाढवण्यात आला असून, तो आणखी वाढण्याचा धोका आहे. त्यामुळे आगामी काळात आर्थिक परिस्थिती खूपच आव्हानात्मक आणि गुंतागुंतीची होण्याची शक्यता आहे.
या सर्व आव्हानांना आणि पश्चिम आशियातील संघर्षाच्या सुरुवातीच्या दोन महिन्यांनंतरही भारतीय बाजारातून चांगल्या बातम्या येत आहेत. जर आपण जानेवारी ते एप्रिल दरम्यानच्या आर्थिक निर्देशकांवर नजर टाकली तर असे दिसून येते की देशांतर्गत मागणी अजूनही खूप मजबूत आहे.
शहरी आणि ग्रामीण भागात वाहन विक्री, स्टील, सिमेंट, भांडवली वस्तू आणि पायाभूत सुविधा क्षेत्रांमध्ये स्थिर मागणी आहे. मुख्य आर्थिक सल्लागार म्हणतात की महागाई आणि विकास दर भविष्यात कोणत्या दिशेने जाईल याचा अंतिम निष्कर्ष काढणे खूप घाईचे आहे, परंतु भारतीय बाजाराचा पाया पूर्णपणे मजबूत आहे.
