8 जून रोजी जगभरात ब्रेन ट्यूमर दिवस साजरा केला जातो. मेंदूच्या गंभीर आजारांबाबत समाजात जागरूकता निर्माण करणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे. सन 2000 मध्ये 'जर्मन ब्रेन ट्यूमर असोसिएशन'ने जागतिक ब्रेन ट्यूमर दिवस साजरा करण्यास सुरुवात केली. नंतर हा दिवस आंतरराष्ट्रीय स्तरावर साजरा करण्यात आला. मेंदूमध्ये ट्यूमर झाल्यानंतर शरीरात अनेक बदल दिसून येतात. या बदलांकडे गांभीर्याने लक्ष देणे अत्यंत आवश्यक आहे. मेंदूतील ट्यूमर हे प्रौढांप्रमाणेच मुलांमध्येही आढळतात. मुलांमध्ये सर्वात सामान्य ब्रेन ट्यूमरबद्दल बोलताना, तज्ञ म्हणतात की पालकांनी कोणत्याही असामान्य लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये आणि वेळेवर वैद्यकीय मदत घ्यावी. मेंदूच्या गंभीर आजाराबद्दल डॉ. शिजी चालिपत, बालरोग न्यूरोलॉजिस्ट, अंकुरा हॉस्पिटल फॉर वुमन अँड चिल्ड्रेन, पुणे महत्वाची माहिती दिली आहे.(छायाचित्र सौजन्य – istock)

मुंबईतील डॉक्टरांची उल्लेखनीय कामगिरी! 3.5 वर्षांच्या चिमुकल्याच्या हरवलेल्या आवाजातून दुर्मिळ ब्रेन ट्यूमर काढला

ब्रेन ट्यूमर कोणत्याही वयोगटातील मुलांमध्ये होऊ शकतो. म्हणून, पालकांनी या रोगाच्या लक्षणांकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे. ब्रेन ट्यूमर त्याच्या आकारावर आणि मेंदूतील स्थानावर अवलंबून असतो. काही महत्त्वाची लक्षणे म्हणजे सतत डोकेदुखी जी सकाळच्या वेळी वाईट असते, वारंवार उलट्या होणे, कोणत्याही स्पष्ट कारणाशिवाय, तोल जाणे, चालण्यात अडचण येणे, फिकट गुलाबी दिसणे, फिट (फेफरे येणे), वर्तणुकीतील बदल, खराब शैक्षणिक प्रगती किंवा नेहमीपेक्षा जास्त झोपणे. लहान मुलांमध्ये डोक्याच्या आकाराची असामान्य वाढ किंवा शारीरिक विकासास उशीर होणे ही देखील चिंतेची बाब आहे आणि तत्काळ तज्ञाचा सल्ला घ्यावा.

लहान मुलांमध्ये ब्रेन ट्यूमरचे अनेक प्रकार असतात. त्यापैकी, पायलोसाइटिक ॲस्ट्रोसाइटोमा हा सर्वात सामान्य प्रकार मानला जातो. हा ट्यूमर मंद गतीने वाढत आहे आणि सहसा कर्करोग होत नाही. हे प्रामुख्याने मेंदूच्या सेरेबेलम भागात विकसित होते, जे शरीराचे संतुलन आणि समन्वय राखण्यासाठी जबाबदार असते. याशिवाय, मेडुलोब्लास्टोमा (मेडुलोब्लास्टोमा) ही जलद वाढणारी ट्यूमर आहे, एपेन्डिमोमा (एपेंडिमोमा) जी मेंदू किंवा पाठीच्या कण्यातील द्रवाने भरलेल्या पोकळीत विकसित होते आणि डिफ्यूज लो-ग्रेड ग्लिओमा (डिफ्यूज लो-ग्रेड ग्लिओमा) ही तुलनेने हळू वाढणारी ट्यूमर आहे.

निदानासाठी मुलाची सविस्तर न्यूरोलॉजिकल तपासणी केली जाते. ट्यूमरचे स्थान आणि आकार समजून घेण्यासाठी एमआरआय स्कॅन देखील वापरला जातो. ट्यूमरचा नेमका प्रकार निश्चित करण्यासाठी कधीकधी बायोप्सीची आवश्यकता असू शकते.

उपचार कसे केले जातात?

ब्रेन ट्यूमरचे निदान झाल्यानंतर तज्ज्ञ डॉक्टर उपचाराची दिशा ठरवतात. उपचार योजना ट्यूमरचा प्रकार, त्याचे स्थान आणि मुलाच्या एकूण आरोग्यावर अवलंबून असते. शस्त्रक्रियेच्या मदतीने ट्यूमर सुरक्षितपणे काढण्याचा प्रयत्न केला जातो. यावेळी, हालचाली, बोलणे, दृष्टी आणि शिकण्याची क्षमता यासारख्या महत्त्वाच्या मेंदूच्या कार्यांचे संरक्षण करण्यावर विशेष भर दिला जातो.

आजच्या आधुनिक वैद्यकीय तंत्रज्ञानामुळे ब्रेन ट्यूमरवर अधिक सुरक्षित आणि अचूक उपचार करणे शक्य झाले आहे. न्यूरोनाव्हिगेशन, इंट्राऑपरेटिव्ह मॉनिटरिंग आणि उच्च-परिशुद्धता इमेजिंग यासारख्या प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर करून शस्त्रक्रिया अधिक प्रभावीपणे केली जाते.

पोट फुगणे लवकर कमी होईल! रात्री झोपण्यापूर्वी हे पदार्थ पाण्यात मिसळून प्या, महिनाभरात तुम्ही स्लिम दिसाल

मुलांमध्ये वरीलपैकी कोणत्याही लक्षणांकडे पालकांनी दुर्लक्ष करू नये. लवकर निदान आणि योग्य उपचार मुलांच्या जीवनाची गुणवत्ता अधिक चांगल्या प्रकारे बदलू शकतात. त्यामुळे काही शंका असल्यास तातडीने तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.