तुम्ही तुमच्या कष्टाने कमावलेल्या पैशाने खरेदी केलेली मालमत्ता, जमीन किंवा इतर कोणतीही मालमत्ता (जसे की सोने किंवा शेअर्स) विकता, तेव्हा त्यातून झालेल्या नफ्यावर सरकार कर वसूल करते. आर्थिक भाषेत ते आहे कॅपिटल गेन टॅक्स असे म्हटले जाते. अनेक वेळा हा कर इतका जास्त असतो की तुमच्या नफ्याचा मोठा हिस्सा सरकारच्या खात्यात जातो.
पण घाबरून जाण्याची गरज नाही, करदात्यांना दिलासा देण्यासाठी भारतीय आयकर कायदा, 1961 मध्ये काही अतिशय अद्भूत तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. कर मोजण्यापूर्वी तुम्हाला या सरकारी सवलतींबद्दल माहिती असल्यास, तुम्ही लाखो रुपयांची कायदेशीर बचत करू शकता. तज्ज्ञांच्या मते ते कोणते विभाग आहेत जे तुम्हाला तुमचा खिसा गमावण्यापासून वाचवू शकतात ते समजून घेऊया.
आयकर नियमांतर्गत उपलब्ध असलेल्या सवलती समजून घेण्याचा सर्वात सोपा मार्ग खाली दिलेला तक्ता आहे. याद्वारे तुम्ही समजू शकता की तुमच्या बाबतीत कोणता नियम बसतो:
तुम्ही तुमचा जुना फ्लॅट किंवा घर विकून नवीन घर घेत असाल, तर तुम्हाला या कलमांतर्गत लाँग टर्म कॅपिटल गेन्स (LTCG) वर पूर्ण सूट मिळू शकते. अर्थसंकल्पातील नियमांनुसार 10 कोटी रुपयांची कमाल मर्यादा निश्चित करण्यात आली आहे.
हा एकमेव विभाग आहे जो दीर्घकालीन आणि अल्प मुदतीच्या भांडवली नफ्यावर उपलब्ध आहे. जर तुम्ही शेतजमीन विकून दोन वर्षांच्या आत दुसरी शेतजमीन विकत घेतली तर तुम्हाला त्यावर कोणताही कर भरावा लागणार नाही.
जर तुम्ही मालमत्ता विकत असाल पण तुम्हाला नवीन घर किंवा जमीन खरेदी करायची नसेल, तर तुम्ही विशेष सरकारी पायाभूत सुविधा बाँड्स (NHAI किंवा REC सारख्या) मध्ये गुंतवणूक करून कर वाचवू शकता.
जर तुम्ही तुमची मालमत्ता नाही तर तुमच्या कुटुंबाचे सोने किंवा जुने शेअर्स विकले असतील आणि नवीन घर खरेदी करण्यासाठी संपूर्ण निव्वळ मोबदला वापरला असेल, तर तुम्हाला या कलमांतर्गत मोठ्या प्रमाणात कर सवलत मिळते. जर तुम्ही संपूर्ण पैसे गुंतवले नाहीत, तर तुम्ही नवीन घरामध्ये गुंतवलेल्या रकमेइतक्याच प्रमाणात सूट मिळते.
अनेकदा असे घडते की आमची मालमत्ता विकली जाते परंतु नवीन घर शोधण्यासाठी किंवा बांधण्यासाठी वेळ लागतो. अशा परिस्थितीत, तुम्हाला तो नफा आयकर रिटर्न (ITR) भरण्याच्या शेवटच्या तारखेपूर्वी बँकेत जमा करावा लागेल. CGAS (कॅपिटल गेन अकाउंट स्कीम) खात्यात जमा करावे लागेल. असे केल्याने, सरकार असे गृहीत धरते की तुम्ही हे पैसे फक्त घरासाठी वापराल आणि तुम्हाला वेळेच्या मर्यादेत कर सवलतीचा लाभ मिळेल.
या नियमांचा योग्य वेळी आणि योग्य रीतीने वापर करून, तुम्ही तुमचा मेहनतीने कमावलेला पैसा कर चुकवण्यापासून पूर्णपणे वाचवू शकता. कोणतीही मालमत्ता विकण्यापूर्वी, या विभागांमधील कायदेशीर कागदपत्रांची तुमच्या आर्थिक सल्लागाराशी चर्चा करण्याचे सुनिश्चित करा.
