प्लास्टिक विरुद्ध कागदी चलनी नोटा: येत्या काळात भारतीय चलन व्यवस्थेत मोठा बदल होण्याची शक्यता आहे. रोखीचे व्यवस्थापन अधिक सुरक्षित आणि टिकाऊ बनवण्यासाठी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) कागदी नोटांच्या जागी पॉलिमर म्हणजेच प्लास्टिकच्या नोटांचा अवलंब करण्याचा गंभीरपणे विचार करत आहे. आरबीआयच्या अनेक उच्चस्तरीय बैठकांमध्ये या विषयावर चर्चा झाली आहे आणि तज्ञांचे मत आहे की देशाच्या चलनाचे आधुनिकीकरण करण्याच्या दिशेने हे पाऊल आवश्यक ठरू शकते.

कागदी नोटा बदलण्याची गरज का असू शकते?

अलीकडील वापरात असलेल्या बहुतेक भारतीय चलनी नोटा कापसाच्या कागदापासून बनवलेल्या आहेत, परंतु त्यांचे शेल्फ लाइफ मर्यादित आहे. सततचा वापर, ओलावा, धूळ आणि इतर कारणांमुळे या नोटा लवकर खराब होतात, त्यामुळे नवीन नोटांच्या छपाईवर मोठा खर्च करावा लागतो. वाढती रोख मागणी आणि नोटांच्या देखभालीचा खर्च लक्षात घेता, RBI दीर्घकाळ टिकणारे पर्याय शोधत आहे आणि वारंवार छपाईची गरज कमी करू शकेल.

पॉलिमर नोट्स हा एक चांगला पर्याय असेल का?

जगातील अनेक देशांमध्ये पॉलिमर नोट्स आधीच वापरल्या जात आहेत. हे प्लास्टिकच्या मजबूत सब्सट्रेटवर तयार केले जातात, ज्यामुळे ते सामान्य कागदाच्या नोटांपेक्षा जास्त टिकाऊ बनतात. याशिवाय, त्यामध्ये अधिक सुरक्षा वैशिष्ट्ये जोडली जाऊ शकतात, जेणेकरून बनावट नोटांवर प्रभावीपणे बंदी घालता येईल. त्यांचा प्रारंभिक उत्पादन खर्च जास्त असला तरी दीर्घकाळात ते अधिक किफायतशीर मानले जातात.

शेवटी, कोणत्या नोटेची छपाई महाग आहे?

पॉलिमर नोट वि पेपर नोट:

1. मटेरियल पॉलिमर टीप: कापसाऐवजी पॉलीप्रॉपिलीन प्लास्टिकपासून बनवलेले. खूप टिकाऊ आणि पाण्याने खराब होत नाही.
कागदाच्या नोट्स: कापसावर आधारित विशेष कागदापासून बनवलेल्या. ते लवकर फाटतात आणि घाण होतात.

2. सुरक्षा वैशिष्ट्ये पॉलिमर टीप: पारदर्शक विंडो, होलोग्राफिक घटक, प्रगत सुरक्षा स्तर. बनावट करणे खूप कठीण आहे.

पेपर नोट्स: वॉटरमार्क, सिक्युरिटी थ्रेड, मायक्रोप्रिंटिंग. वैशिष्ट्ये कमी आणि कॉपी करणे सोपे आहे.

3. किंमत पॉलिमर टीप: छपाईसाठी २ ते ३ पट जास्त खर्च येतो. प्रत्येक नोटेची किंमत सुमारे ₹2 ते ₹6 आहे.

कागदी नोट: छपाईची किंमत ₹1 ते ₹3 प्रति नोट. उदाहरणार्थ, ₹100 ची नोट छापण्यासाठी RBI चा खर्च ₹1.51 ते ₹1.77 पर्यंत येतो.

परिणाम: पॉलिमर नोट्स महाग असतात परंतु त्यापेक्षा जास्त काळ टिकतात आणि नकली रोखतात. कागदी नोटा स्वस्त आहेत पण लवकर खराब होतात.

The post प्लास्टिक विरुद्ध कागदी चलनी नोट: प्लास्टिक किंवा कागद, कोणत्या नोटेवर छापण्यासाठी जास्त पैसे लागतात, दोघांमध्ये काय फरक आहे? ताज्या वर प्रथम दिसू लागले.