नवी दिल्ली: तुम्हीही अनेकदा भारतीय रेल्वेने प्रवास करत असाल तर ही बातमी तुमच्यासाठी खूप महत्त्वाची आहे. भारतीय रेल्वे आपल्या प्रवाशांना चांगली आणि सोयीस्कर सेवा देण्यासाठी १ जुलैपासून मोठा बदल करणार आहे. आता रेल्वे प्रवासादरम्यान नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या किंवा तिकिटांशिवाय प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांकडून किमान दंड म्हणून दुप्पट रक्कम वसूल केली जाईल. सरकारच्या या कठोर कारवाईमुळे रेल्वेत विना तिकीट प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांमध्ये घबराट निर्माण होणार आहे.

हा वाढलेला किमान दंड 'पब्लिक ट्रस्ट (अमेंडमेंट ऑफ प्रोव्हिजन्स) कायदा, 2026' अंतर्गत देशभरात लागू केला जात आहे. रेल्वे बोर्डाच्या म्हणण्यानुसार, स्वतंत्र अधिसूचना जारी करून हा नवीन नियम 1 जुलै 2026 पासून पूर्णपणे लागू होईल.

रेल्वे कायदा, 1989 च्या कलम 137 मध्ये मोठा बदल

सरकारने पब्लिक ट्रस्ट कायद्यांतर्गत जुना रेल्वे कायदा, 1989 मध्ये अनेक महत्त्वाचे बदल केले आहेत. रेल्वे मंत्रालयाच्या वतीने प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरोने (पीआयबी) दिलेल्या अधिकृत माहितीमध्ये असे म्हटले आहे की, रेल्वे कायद्याच्या कलम 137 अंतर्गत, 1 जुलैपासून, प्रवाशांना वैध तिकीट किंवा पासशिवाय ट्रेनमध्ये फसवणूक करून प्रवास केल्यास किमान 500 रुपये दंड भरावा लागेल. आम्ही तुम्हाला सांगतो की या गुन्ह्यासाठी सध्या किमान दंड फक्त 250 रुपये आहे, जो आता दुप्पट करण्यात आला आहे.

कलम 138 अंतर्गत दुप्पट दंडही आकारला जाईल

फसवणूकच नाही तर साधी निष्काळजीपणाही आता महागात पडणार आहे. 1 जुलैपासून रेल्वे कायद्याच्या कलम 138 अन्वये, वैध तिकीट किंवा पासशिवाय कोणीही ट्रेनमधून प्रवास करताना किंवा नियोजित स्थानकाच्या पलीकडे प्रवास करताना पकडल्यास किमान 500 रुपये दंड आकारला जाईल. या नियमासाठीही, आतापर्यंत रेल्वे किमान 250 रुपये दंड आकारत होती. तथापि, PIB कडून मिळालेल्या माहितीनुसार, रेल्वे कायदा, 1989 च्या कलम 137 आणि 138 अंतर्गत इतर जुन्या तरतुदींमध्ये कोणतेही बदल करण्यात आलेले नाहीत.

रेल्वे प्रशासनानेही या कठोर निर्णयामागील मुख्य कारण स्पष्ट केले आहे. रेल्वेचे म्हणणे आहे की किमान दंडाची रक्कम दुप्पट करण्याचा मुख्य उद्देश म्हणजे प्रवाशांमध्ये नियमांचे पालन मजबूत करणे, जेणेकरुन लोक तिकिटांशिवाय प्रवास करणे टाळतील आणि रेल्वेच्या महसूलाची सुरक्षा आणखी सुधारेल.

आता सोप्या उदाहरणाने समजून घ्या, पकडले तर किती नुकसान होईल.

हे गणित तुम्हाला अजूनही समजले नसेल तर सोप्या उदाहरणाने समजून घ्या. १ जुलैपासून ट्रेनमध्ये तिकीट नसलेला प्रवासी आढळल्यास त्याला त्याच्या प्रवासाचे संपूर्ण भाडे आणि २५० रुपयांऐवजी ५०० रुपये दंड भरावा लागणार आहे.

समजा, एखादा प्रवासी तिकीट न घेता प्रयागराज ते वाराणसी किंवा इतर कोणत्याही डब्यात प्रवास करत असेल, आणि त्या मार्गाचे वास्तविक भाडे रु. 200 आहे. प्रवास करताना TTE ने पकडल्यास, प्रवाशाला पूर्ण भाडे रु. 200 आणि नवीन किमान 500 रु. दंड भरावा लागेल, ज्यामुळे स्पॉटवर एकूण रु. 70 होतील. त्यामुळे रेल्वे प्रवाशांना नेहमी योग्य आणि वैध तिकीट घेऊनच ट्रेनमध्ये चढण्याचे आवाहन करत आहे.