हजारो पाहुणे, करोडोंचा खर्च, सात जन्मांचे बंधन आणि सोशल मीडियावर 'परफेक्ट कपल'चा शो-ऑफ… वर्षानुवर्षे चालत आलेली पारंपारिक विवाहांची भव्य व्यवस्था आता जागतिक पातळीवर आणि भारतातही 'क्रॅश' होताना दिसत आहे. या बदलाचा रिमोट कंट्रोल 'जेन झी'च्या हाती!

भारतात दरवर्षी १ कोटीहून अधिक विवाह होतात आणि हा जगातील दुसरा सर्वात मोठा उद्योग आहे. मात्र, नव्या पिढीने या व्यवस्थेचे नियम बदलले आहेत.

'द बिग फॅट इंडियन वेडिंग'ब्रेकवर

पूर्वी विवाह हा कुटुंबाचा सन्मान समजला जात असे. पण जेन झी साठी लग्न म्हणजे फक्त पैशाची उधळपट्टी आहे. कर्ज काढून किंवा आई-वडिलांची आयुष्यभराची कमाई एका दिवसात उडवण्यापेक्षा ही पिढी 'मायक्रो-वेडिंग' किंवा 'कोर्ट मॅरेज'चा पर्याय निवडत आहे. तेच पैसे प्रवासासाठी किंवा भविष्यासाठी गुंतवण्यावर त्यांचा भर असतो.

'Slay', 'Delulu', 'Rizz' म्हणजे नक्की काय? नव्या पिढीचा नवा शब्दकोश! सोशल मीडियावर जनरल झेडचे फॅन्सी शब्द का ट्रेंड करत आहेत?

लिव्ह-इन आणि 'परिस्थिती'चा प्रभाव

जागतिक स्तरावर लग्नाचे प्रमाण झपाट्याने घसरत आहे. लिव्ह-इन रिलेशनशिप किंवा कायदेशीर जबाबदाऱ्यांऐवजी परिस्थितीही भारतात वाढली आहे. 'नो कमिटमेंट, नो ड्रामा' ही मानसिकता विवाहपद्धती मागे जात आहे.

'माझे जीवन, माझे नियम'

नव्या पिढीसाठी 'स्वातंत्र्य' आणि 'करिअर' सर्वात महत्त्वाचे आहेत. कौटुंबिक जबाबदाऱ्या, तडजोड आणि लग्नासोबत येणारे स्वातंत्र्य यामुळे तरुण-तरुणी लग्नाचा निर्णय पुढे ढकलत आहेत किंवा तो पूर्णपणे नाकारत आहेत. त्यामुळे घटस्फोटाचे वय आणि लग्नाचे वय दोन्ही भारतात वाढत आहे.

जेन झी नवऱ्यांना स्वतंत्र बायका नकोत, सर्वेक्षणात उघड झाली धक्कादायक बाब!

ग्लोबल ट्रेंड (DINK): दुहेरी उत्पन्न, नो किड्स (DINK) ही संकल्पना जगभर वेगाने पसरत आहे. लग्न झाले तरी मुलं नकोत, फक्त पाळीव प्राणीच हवेत, अशी मानसिकता तयार होत आहे.

थोडक्यात, एक संस्था म्हणून विवाह पूर्णपणे मृत झालेला नाही, तर तो री-बूट होत आहे. झेन शी पारंपारिक चालीरीतींपेक्षा मानसिक शांतता, आर्थिक स्थिरता आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याला अधिक महत्त्व देतात. विवाहसंस्थेने स्वतःमध्ये लवचिकता निर्माण केली नाही, तर ही व्यवस्था कायमची लटकण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.