अमेरिका आणि इराणमधील वाढता लष्करी संघर्ष आणि युद्धविराम संपल्याची घोषणा यामुळे संपूर्ण जगाची अर्थव्यवस्था हादरली आहे. दोन्ही देशांमध्ये सुरू झालेल्या या युद्धामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत अचानक मोठी झेप घेतली आहे. बाजारातील तज्ञांनी असा इशारा दिला आहे की जर हा तणाव दीर्घकाळ चालू राहिला तर भारतीय क्रूड बास्केट प्रति बॅरल $ 75 चा आकडा ओलांडेल, ज्यामुळे भारतात महागाईची नवीन फेरी सुरू होऊ शकते.
खरं तर, अमेरिकेने इराणवर पुन्हा कडक आर्थिक निर्बंध लादले आणि त्याच्या 80 हून अधिक लष्करी तळांवर बॉम्बफेक केल्यामुळे कच्च्या तेलाच्या पुरवठा साखळीवर वाईट परिणाम झाला आहे. यासोबतच होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ तेल आणि एलएनजी टँकरवर क्षेपणास्त्र हल्ले झाल्याने जागतिक बाजारपेठेत भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. या अस्वस्थतेमुळे, जागतिक मानक ब्रेंट क्रूडने जवळपास 6 टक्क्यांनी झेप घेत प्रति बॅरल $ 78 वर पोहोचले आहे, तर अमेरिकन क्रूड (WTI) देखील $ 74 ओलांडले आहे.
तणावाच्या या काळात भारतासाठी दिलासा देणारी बाब म्हणजे देशाची तेल रणनीती आता पूर्वीपेक्षा मजबूत झाली आहे. पिरामल ग्रुपचे मुख्य अर्थशास्त्रज्ञ देबोपम चौधरी यांच्या मते, भारताने तेल आयातीसाठी फक्त मध्य पूर्व (आखाती देश) वर अवलंबून राहणे बंद केले आहे. भारत आता रशिया, अमेरिका आणि व्हेनेझुएला यांसारख्या देशांकडून मोठ्या प्रमाणावर वैविध्यपूर्ण तेल खरेदी करत आहे. ॲक्सिस डायरेक्टचे कमोडिटी विश्लेषक देवैया गगलानी यांचा विश्वास आहे की होर्मुझ मार्ग बंद झाला तरीही भारताला थेट पुरवठा संकटाचा सामना करावा लागणार नाही, कारण सौदी अरेबियाने आशियाई देशांसाठी गेल्या 20 वर्षांतील सर्वात मोठी सवलत योजना जाहीर केली आहे.
कोटक सिक्युरिटीजच्या कमोडिटी रिसर्चचे प्रमुख अनिंद्य बॅनर्जी यांच्या मते, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांची संख्या अजूनही सामान्य दिवसांच्या तुलनेत 60 ते 70 टक्के कमी आहे. युद्ध कमी झाल्यावर किमती सामान्य राहतील अशी बाजारपेठेची अपेक्षा होती, परंतु या अचानक झालेल्या वादामुळे भारतीय क्रूड बास्केट सध्याच्या $68 वरून $75 प्रति बॅरल पार करण्यास तयार आहे.
एचडीएफसी सिक्युरिटीजचे प्राइम रिसर्च हेड देवर्ष वकील यांनी स्पष्ट केले आहे की, भारताने इराणकडून थेट तेल खरेदी केले नाही तरी जागतिक किमती वाढल्यामुळे आमचे आयात बिल मोठे होईल. तेल कंपन्यांना पेमेंटसाठी अधिक डॉलर्स खरेदी करावे लागतील, ज्यामुळे भारतीय रुपया कमकुवत होईल आणि चालू खात्यातील तूट (CAD) वाढेल. मोतीलाल ओसवाल यांचे कमोडिटी विश्लेषक मानव मोदी यांनी सावधगिरी बाळगली की एलएनजी जहाजांवर झालेल्या हल्ल्यांमुळे नैसर्गिक वायू देखील महाग होत आहे, त्यामुळे आगामी काळात सीएनजी, पीएनजी आणि पेट्रोल-डिझेलच्या किंमती देशांतर्गत बाजारात वाढू शकतात आणि सामान्य माणसाचे बजेट बिघडू शकते.
