आजच्या डिजिटल युगात निरोगी असण्याची व्याख्या पूर्णपणे बदलली आहे. चकचकीत जिम गियर्स, सेंद्रिय आहार, थेरपी सत्रे आणि मानसिक आरोग्य यावर सोशल मीडिया भरभरून राहिला आहे. हा ट्रेंड पाहता, आजची नवीन पिढी म्हणजेच Gen Z ही त्यांच्या आधीच्या पिढीपेक्षा, Millennials पेक्षा जास्त तंदुरुस्त, सजग आणि निरोगी आहे, असे अनेकदा गृहीत धरले जाते. Millennials सहसा 9-ते-9 कॉर्पोरेट नोकऱ्या, दीर्घ कामाचे तास, गंभीर मानसिक ताण आणि थकवा हाताळणारी वर्कहोलिक पिढी म्हणून पाहिले जाते, तर Gen Z ही स्वत:ची काळजी घेणारी पिढी मानली जाते. पण एका नव्या आणि सर्वसमावेशक आरोग्य अहवालात डॉक्टरांनी केलेल्या खुलाशांनी या चमकदार चित्रामागील कटू आणि अत्यंत विदारक सत्य जगासमोर आणले आहे. फक्त जागरूकता की खरी फिटनेस? योग-जिमला ट्रेंड बनवणाऱ्या मिलेनिअल्सपेक्षा जनरल झेड किती पुढे गेले आहेत? वैद्यकीय तज्ञ आणि फिटनेस गुरूंच्या मते, एखाद्या विषयावर फक्त ज्ञान असणे आणि खरोखर निरोगी असणे या दोन पूर्णपणे भिन्न गोष्टी आहेत. अहवालानुसार, योग, कठोर व्यायाम, जिम कल्चर, मेडिटेशन आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे 'वर्क-लाइफ बॅलन्स' यांसारख्या शब्दांना मुख्य प्रवाहात आणून समाजात लोकप्रिय बनवणारे हे मिलेनियल्स होते. यानंतर, Gen Z ने या सवयी आणखी एक पाऊल पुढे टाकल्या आणि थेरपी बनवली, मानसिक जळजळ आणि प्रतिबंधात्मक आरोग्यसेवेबद्दल उघडपणे बोलणे हे त्यांचे प्राधान्य आहे. परंतु डॉक्टर म्हणतात की केवळ थेरपीवर अवलंबून राहून किंवा प्रतिबंधात्मक पूरक आहार घेतल्याने व्यक्ती निरोगी होत नाही. जागरुकता वाढूनही, जनरल झेडच्या शारीरिक आरोग्याचा आलेख झपाट्याने घसरला आहे, ही वस्तुस्थिती आहे. बॉडी शेमिंगपासून विचार पुढे सरकला आहे: वजन कमी करण्याचा जुना पॅटर्न सोडून स्नायू आणि लवचिकतेवर लक्ष केंद्रित करणे, दोन्ही पिढ्यांच्या फिटनेसच्या उद्दिष्टांबद्दल बोललो तर त्यांच्यामध्ये खूप मोठा आणि सकारात्मक वैचारिक बदल दिसून येतो. Millennials साठी, तंदुरुस्तीचे एकमेव उपाय म्हणजे वजन यंत्रावर त्यांचे वजन पाहणे आणि शारीरिकदृष्ट्या सडपातळ किंवा आकार शून्य असणे. याउलट, Gen Z आता जुन्या वजनाच्या मानकांपासून दूर जात आहे आणि शरीराची रचना, दुबळे स्नायू आणि शरीराची लवचिकता वाढवण्यावर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहे. हा बदल अत्यंत सकारात्मक आणि वैज्ञानिक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. तथापि, याची एक काळी बाजू देखील आहे की सोशल मीडियाच्या मानकांवर सतत परिपूर्ण आहार घेण्याचे आणि 24 तास तंदुरुस्त दिसण्याचे वेड (हेल्थ ऑब्सेशन) तरुणांमध्ये नवीन प्रकारचे मानसिक ताण आणि खाण्याच्या विकारांना जन्म देत आहे. वयाच्या 30 व्या वर्षी हृदयविकाराचा झटका आणि मधुमेह : नव्या वैद्यकीय अहवालातील आकडेवारीने डॉक्टरांना धक्का बसला आहे. या नवीन आरोग्य अहवालात सर्वात भीतीदायक आणि धक्कादायक बाब समोर आली आहे ती म्हणजे तरुणांमध्ये घातक आजारांची अकाली सुरुवात. हृदयरोग तज्ज्ञ आणि एंडोक्राइनोलॉजिस्ट म्हणतात की जे आजार पूर्वी साधारणपणे 50 ते 60 वर्षे वयोगटातील वृद्धांमध्ये दिसत होते, ते आता केवळ 30 ते 40 वर्षे वयोगटातील तरुणांना प्रभावित करत आहेत. उच्च रक्तदाब, टाईप-2 मधुमेह आणि लहान वयातच अचानक मूक हृदयविकाराचा झटका येण्याचा आजचा तरुण बळी ठरत आहे. कॉर्पोरेट संस्कृतीत सतत स्क्रीनसमोर बसून काम करणे, रात्रभर जागे राहणे, स्लीप एपनिया (झोपेची कमतरता), पॅकबंद पदार्थांचे अतिसेवन आणि शारीरिक निष्क्रियता ही यामागची प्रमुख कारणे आहेत. याशिवाय मुलींमध्ये पीसीओएस आणि तरुणांमध्ये लवकर लठ्ठपणा हा साथीच्या आजारासारखा पसरत आहे. थेरपी वि. डूम स्क्रोलिंगवर खुले विचार: डिजिटल जीवनशैली तरुणांची सर्वात मोठी शत्रू बनली आहे. Millennials आणि Gen Z चे तणाव हाताळण्याचे पूर्णपणे भिन्न मार्ग आहेत. Millennials 90 च्या दशकातील जुनी गाणी ऐकून, मित्रांना भेटून किंवा जुन्या आठवणींच्या मदतीने तणावातून स्वतःला बरे करत असताना, Gen Z हा 'डूम स्क्रोलिंग' नावाच्या अत्यंत धोकादायक व्यसनाचा बळी ठरला आहे. म्हणजेच तणाव कमी करण्यासाठी ते तासन्तास मोबाइलच्या स्क्रीनवर नकारात्मकता आणि नैराश्याने भरलेली स्क्रोलिंग रिल्स ठेवतात. 24 तास ऑनलाइन राहण्याची ही डिजिटल सक्ती, सोशल मीडियावरील इतरांच्या बनावट परिपूर्ण जीवनाशी स्वतःची तुलना करणे आणि गमावण्याची भीती (FOMO) तरुणांना गंभीर चिंता, निद्रानाश आणि तीव्र नैराश्याकडे ढकलत आहे. पूर्वीच्या काळी डिजिटल आणि वास्तविक जीवनात स्पष्ट लक्ष्मणरेखा असायची, जी आता पूर्णपणे नाहीशी झाली आहे आणि ही आजच्या पिढीची सर्वात मोठी कमजोरी बनली आहे.