ในวันภาษาไทยแห่งชาติของทุกปี  ซึ่งตรงกับวันที่ 29 กรกฎาคม กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) กำหนดจัดงานวันภาษาไทยแห่งชาติ พ.ศ.2569  น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงห่วงใยการใช้ภาษาไทย และส่งเสริมประชาชนเรียนรู้ภาษาไทยที่ถูกต้อง 

น.ส.ซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม แถลงข่าวการจัดงานวันภาษาไทยแห่งชาติ พ.ศ.2569 ว่า วธ.กำหนดจัดงานวันภาษาไทยแห่งชาติ ในวันที่ 24 กรกฎาคม ณ หอประชุมใหญ่  ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย  มีกิจกรรมสำคัญ ได้แก่ พิธีมอบเข็มและโล่เชิดชูเกียรติแก่ผู้ได้รับการยกย่องด้านภาษาไทย จำนวน 17 รางวัล การมอบรางวัลเพชรในเพลงแก่ผู้ใช้ภาษาไทยในบทเพลงไทยสากลและเพลงไทยลูกทุ่ง จำนวน 13 รางวัลและมอบรางวัลการประกวดคลิปการอ่านเพื่อส่งเสริมเด็กและเยาวชน  8 รางวัล

“ ภาษาไทยมีความลื่นไหล แต่สำคัญที่เยาวชนไทยจะต้องรู้จักรากศัพท์ของภาษาไทยที่แท้จริง เข้าใจความหมายของคำ  สำนวน เพื่อนำไปต่อยอดทั้งภาษาพูดและภาษาเขียน การจะลื่นไหลเป็นภาษาต่างๆ บนโลกออนไลน์จะต้องมีองค์ความรู้  ต้องใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้อง ถูกกาลเทศะ ภาษาไทยมีความสละสลวยและงดงาม อยากรณรงค์ให้ใช้ภาษาไทยดั้งเดิม ซึ่งไม่ใช่เรื่องยากเลย สำหรับผู้ที่ได้รับรางวัลผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่น ถือเป็นแบบอย่างของผู้ใช้ภาษาไทยที่ถูกต้อง ออกเสียงควบกล้ำอย่างชัดเจน ถูกต้อง บุคคลเหล่านี้จะมีบทบาทสำคัญส่งเสริมและรณรงค์การใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้องต่อไป“ น.ส.ซาบีดา กล่าว 

ด้าน นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร กล่าวว่า กรมศิลปากรจะจัดพิธีมอบรางวัลเพชรในเพลง ในงานวันภาษาไทยแห่งชาติ 2569  ผลการประกวด รวม 13 รางวัล ได้แก่ 1.การประพันธ์เพลงดีเด่นด้านภาษาไทย 4 รางวัล ประกอบด้วย เพลงไทยสากล ชนะเลิศ นายกฤตศิลป์ ฉลองขวัญ จากเพลง อโยธยา ,รองชนะเลิศ นายชัยรัตน์ วงศ์เกียรติ์ขจร จากเพลง มนต์เพลงไทยสากล , ผู้ประพันธ์คำร้องเพลงไทยลูกทุ่ง ชนะเลิศ นายชิติพัทธ์ สุขพร้อม (พร พระพิราพ) จากเพลง “คนไทยหัวใจลูกทุ่ง” ,รองชนะเลิศ  นายจารุพันธ์ ศรีม่วงกลาง จากเพลง “ฟ้ายามแลง”

ขับร้องเพลงดีเด่นด้านภาษาไทย 8 รางวัล ประกอบด้วย ชนะเลิศ นายทชภณ พลกองเส็ง (พลพล) จากเพลง “ไร้น้ำหนัก”,รองชนะเลิศ นายรัชเมศฐ์ สุวโชคพิบูลย์ (เล็ก รัชเมศฐ์) จากเพลง “อบอวล” ผู้ขับร้องเพลงไทยสากลหญิง ชนะเลิศ น.ส.สรวีย์ ธนพูนหิรัญ (ผิงผิง) จากเพลง “อโยธยา” ,รองชนะเลิศ ร.อ.ท.หญิง กัลยรัตน์ กรสุทธินันท์ จากเพลง “วสันต์แทงโก้” , ผู้ขับร้องเพลงไทยลูกทุ่งชาย ชนะเลิศ นายอนันต์ อาศัยไพรพนา (นัน อนันต์) จากเพลง “ใครคือคนที่ใช่ของเธอ” รองชนะเลิศ นายพร้อมพงษ์ วงษ์อินตา (เบียร์ พร้อมพงษ์) จากเพลง เจ้านางเอย , ผู้ขับร้องเพลงไทยลูกทุ่งหญิง ชนะเลิศ น.ส.พิชญา ยอดแสง (เต็นท์ พิชญา) จากเพลง “คนไทยหัวใจลูกทุ่ง”รองชนะเลิศ น.ส.พริมาภา เอื้อสลุง (พีช วรรณภา) จากเพลง “รับจบที่ลพบุรี”

 “ ในวันภาษาไทยแห่งชาติของทุกปีกรมศิลปากรมอบให้สำนักวรรณกรรมและประวัติประวัติศาสตร์คัดสรรหนังสือเก่าซึ่งหาฉบับได้ยากในปัจจุบันนำมาจัดพิมพ์เผยแพร่เพื่อให้ประชาชนเข้าถึง ภาษาวรรณคดี กวีนิพนธ์ วัฒนธรรมที่อยู่ในหนังสือเก่า ปีนี้จัดพิมพ์หนังสือหายากเรื่องจินดามณี ฉบับหลวงในรัชกาลที่3 และมณีรัตนจินดา จินดามณี ฉบับหอสมุดแห่งรัฐกรุงเบอร์ลิน เป็นหนังสือสำคัญแสดงถึงขนบการสืบองค์ความรู้ทางอักษรศาสตร์และแบบเรียนไทยเรื่องจินดามณีตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาสืบต่อมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ เป็นประโยชน์กับผู้สนใจศึกษาพัฒนาการภาษาไทย โดยจะจัดพิมพ์ 1000 เล่ม อภินันทนาการเป็นที่ระลึกแก่ผู้เข้าร่วมกิจกรรมวันภาษาไทยแห่งชาติ “ นายพนมบุตร กล่าว

นางยุถิกา อิศรางกูร ณ อยุธยา อธิบดีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กล่าวว่า คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิได้คัดเลือกบุคคลผู้ผดุง สร้างสรรค์และถ่ายทอดการใช้ภาษาไทยดีเด่น แบ่งเป็น 4 ประเภท รวม  17 รางวัล ดังนี้ 1.ปูชนียบุคคลด้านภาษาไทย ได้แก่ รศ.เสาวณิต วิงวอน และรศ.ทรงศักดิ์ ปรางค์วัฒนากุล 2.ผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่น 6 ราย ได้แก่ นางกัญญาภัทร เพชรรัตน์, น.ส.นวนันท์ บำรุงพฤกษ์, ผศ.พงษ์ศิลป์ บุณยะนิวาศ, รศ.นพ. วีรพงศ์ วัฒนาวนิช, น.ส.สายสวรรค์ ขยันยิ่ง และนางอุปถัมภ์ จันทรสกุนต์ 3.ผู้ใช้ภาษาไทยถิ่นดีเด่น  5 ราย ได้แก่ นายกวีวัธน์ เมฆแสน, นายจบ แก้วทิพย์, ผศ.ตุลาภรณ์ แสนปรน, นายนรานันทน์ จันทร์แก้ว และพระมหาอธิวัฒน์ ภทฺรกวี และ4.ผู้มีคุณูปการต่อการใช้ภาษาไทย  4 ราย ได้แก่ พญ.เสียงพิณ เตมียสถิต, ศ.ฟอลเกอร์ กราบอฟสกี้, พระวชิรปัญญากร และนายสุวัฒน์ ไวจรรยา