เปิดเหตุผลทางวิทยาศาสตร์ ทำไมนักฟุตบอลหลายคนในศึกฟุตบอลโลก 2026 ถึงต้องหยิบกรรไกรมาตัดถุงเท้าให้เป็นรู

ในการแข่งขันฟุตบอลโลก 2026 มีภาพหนึ่งที่ปรากฏซ้ำแล้วซ้ำเล่าแทบทุกนัด นั่นคือนักฟุตบอลหลายคนลงสนามพร้อมถุงเท้าที่มีรูตรงบริเวณน่อง ซึ่งกระแสในโซเชียลมีเดียเต็มไปด้วยทฤษฎีต่างๆ นานาว่าการทำเช่นนี้อาจช่วยเพิ่มความได้เปรียบในการแข่งขัน แต่ที่จริงแล้วพฤติกรรมนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ เคยพบเห็นมาแล้วในการแข่งขันของฟุตบอลลีก ศึกชิงแชมป์ยุโรป โอลิมปิก และรายการแข่งขันระดับนานาชาติอื่นๆ ตลอดทศวรรษที่ผ่านมา ทว่าจนถึงตอนนี้วงการวิทยาศาสตร์ก็ยังไม่พบหลักฐานว่าการตัดถุงเท้าช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเล่นได้จริง

ถ้าเราสังเกตให้ดี ถุงเท้าฟุตบอลของนักฟุตบอลอาชีพถูกออกแบบมาให้กระชับกับรูปทรงขาโดยเฉพาะ นอกจากช่วยยึดสนับแข้งให้อยู่กับที่แล้ว ยังช่วยพยุงข้อเท้า อุ้งเท้า และน่อง ควบคุมความชื้น และลดการเคลื่อนไหวของเท้าภายในรองเท้าฟุตบอลเพื่อเพิ่มความมั่นคง

ทั้งนี้ หลักการออกแบบของถุงเท้าฟุตบอลถูกใช้ในวงการฟุตบอลอาชีพมานานหลายทศวรรษ แม้วัสดุจะพัฒนาให้เบา และทนทานขึ้น แต่ก็ยังคงใช้เส้นใยสังเคราะห์อย่างโพลีเอสเตอร์ ไนลอน และสแปนเด็กซ์เป็นหลัก

อย่างไรก็ตาม นักฟุตบอลจำนวนไม่น้อยก็บ่นว่า ถุงเท้ารัดแน่นเกินไปจนทำให้รู้สึกชาบริเวณน่อง ซึ่งความไม่สบายตัวนี้รุนแรงถึงขนาดที่บางครั้งนักเตะต้องตัดถุงเท้าเป็นรูหลายจุดตรงน่องกลางเกม เพื่อ "คลายความตึง" และวิ่งได้คล่องตัวขึ้น

ปรากฏการณ์นี้มีองค์ประกอบเชิงชีวกลศาสตร์อยู่ด้วย ในระหว่างการวิ่งเร่งความเร็ว หรือเปลี่ยนทิศทางกะทันหัน กล้ามเนื้อมัดใหญ่ที่สุดของน่องจะหดตัว และขยายความหนาขึ้นเพื่อสร้างแรงส่งร่างกายไปข้างหน้า การเปลี่ยนแปลงรูปทรงนี้เกิดขึ้นนับพันครั้งตลอดการแข่งขันหนึ่งนัด สำหรับนักเตะบางคน การขยายตัวซ้ำๆ ของกล้ามเนื้อนี้ก็มากพอที่จะทำให้รู้สึกถึงแรงกดเมื่อถุงเท้าบีบรัดน่องอย่างต่อเนื่อง

...

เมื่อเวลาผ่านไป การตัดรูถุงเท้าก็กลายเป็นคำอธิบายที่แทบจะเป็นสัญชาตญาณในหมู่นักเตะเอง คือการกรีดผ้าให้กล้ามเนื้อได้ "หายใจ" คล่องขึ้น ซึ่งช่วยคลายแรงกด และลดโอกาสเกิดอาการปวดหรือตะคริว

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์การกีฬาและการฟื้นฟูร่างกายชี้ว่ายังไม่มีงานวิจัยใดพิสูจน์ได้ว่าการตัดรูถุงเท้าให้ประโยชน์จริง ในทางตรงกันข้าม งานวิจัยส่วนใหญ่เกี่ยวกับเสื้อผ้าแบบกระชับกล้ามเนื้อ (compression garment) กลับชี้ว่า หากออกแบบและใส่ได้พอดี เสื้อผ้าประเภทนี้สามารถช่วยจำกัดการอักเสบของกล้ามเนื้อหลังออกแรงหนักได้ด้วยซ้ำ

   จู๊ด เบลลิงแฮม เป็นนักเตะที่ตัดถุงเท้าเป็นรูเสมอๆ

แม้จะไม่มีหลักฐานทางสรีรวิทยารองรับ แต่พฤติกรรมนี้ก็ยังคงแพร่หลายในหมู่นักฟุตบอลอาชีพต่อไป ปัจจุบันจึงถูกมองว่า เป็นปรากฏการณ์เชิงประสบการณ์ส่วนบุคคลของนักเตะแต่ละคน มากกว่าจะมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ นอกจากนี้กติกาการแข่งขันก็ไม่ได้ห้ามการดัดแปลงถุงเท้า ตราบใดที่อุปกรณ์ยังคงปลอดภัยและสนับแข้งยังคงถูกปกปิดอย่างเหมาะสม

เมื่อไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ ผู้เชี่ยวชาญหลายคนเชื่อว่า ส่วนหนึ่งของปรากฏการณ์นี้อาจอธิบายได้ด้วยการรับรู้เรื่องความสบายตัวของนักกีฬาเอง

ทั้งนี้ในการแข่งขันกีฬาระดับสูง ความรู้สึกสบายตัวสามารถส่งผลต่อความมั่นใจในการแข่งขันของนักกีฬาได้ หากนักฟุตบอลเชื่อว่าเครื่องแต่งกายชิ้นหนึ่งรัดแน่นเกินไป การกำจัดความไม่สบายตัวที่รับรู้ได้นั้นอาจทำให้เขารู้สึกอิสระมากขึ้นเวลาวิ่ง เร่งความเร็ว หรือเปลี่ยนทิศทาง แม้ว่าในท้ายที่สุดแล้วประสิทธิภาพจะไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงเลยก็ตาม

แม้จะไม่มีหลักฐานว่าการตัดถุงเท้าช่วยเพิ่มความได้เปรียบในการแข่งขันหรือลดความเสี่ยงบาดเจ็บ แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าความรู้สึกไม่สบายตัวนั้นเป็นเรื่องที่จินตนาการขึ้นเอง การรับรู้เรื่องแรงกด ความรัดแน่น หรือความสบายตัว ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง ตั้งแต่กายวิภาคและความไวต่อความรู้สึกของแต่ละคน ไปจนถึงประสบการณ์ในอดีตของนักกีฬาแต่ละคนที่แต่ละคนก็เจออะไรมาที่ไม่เหมือนกัน กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ นักเตะสองคนอาจตอบสนองต่างกันแม้จะสวมใส่อุปกรณ์ชิ้นเดียวกันทุกประการ