เปิดขั้นตอนที่ครอบครัวคนไทยต้องรู้เมื่อญาติเสียชีวิตในต่างแดน ตั้งแต่การแจ้งสถานทูต เอกสารที่ต้องเตรียม ไปจนถึงขั้นตอนรับร่างที่สนามบิน
ข่าวการเสียชีวิตของฮลุน โซโล่ ยูทูบเบอร์สายท่องเที่ยวชาวไทยที่กรุงทบิลิซี ประเทศจอร์เจีย ทำให้หลายคนตั้งคำถามที่ไม่เคยคิดมาก่อนว่า ถ้าคนในครอบครัวเราเสียชีวิตระหว่างอยู่ต่างประเทศ ต้องทำอย่างไรบ้าง เพราะจอร์เจียไม่มีสถานทูตไทยประจำอยู่ ต้องอาศัยสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงอังการา ประเทศตุรกี ดูแลแทน และขณะนี้กระทรวงการต่างประเทศระบุว่ายังต้องรอผลการสอบสวนของทางการจอร์เจียให้เสร็จสิ้นก่อน จึงจะดำเนินการตามความประสงค์ของครอบครัวต่อไปได้
หลายคนอาจเข้าใจว่าสถานทูตล่าช้าหรือไม่ได้ทำอะไร แต่ความจริงแล้วขั้นตอนทั้งหมดมีระบบของมันอยู่ ลองมาดูกันว่าเมื่อคนไทยเสียชีวิตในต่างแดน ครอบครัวต้องผ่านอะไรบ้างกว่าจะได้พาคนที่รักกลับบ้าน
เมื่อญาติเสียชีวิตในต่างแดน ต้องแจ้งใครเป็นคนแรกโดยทั่วไปทางการท้องถิ่น ตำรวจ หรือโรงพยาบาลในประเทศนั้นจะเป็นฝ่ายแจ้งสถานทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ที่ดูแลพื้นที่นั้นก่อน เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบตัวตนผู้เสียชีวิตแล้วติดต่อญาติในไทย แต่ถ้าครอบครัวทราบเหตุก่อน ก็สามารถแจ้งสถานทูตโดยตรง หรือยื่นเรื่องผ่านระบบ E Help ของกรมการกงสุลได้เช่นกัน
สถานทูตช่วยอะไรได้บ้างสถานทูตทำหน้าที่ประสานงานและอำนวยความสะดวก ไม่ใช่หน่วยงานที่มีอำนาจสั่งตำรวจต่างประเทศให้ยุติการสอบสวน และไม่ได้เป็นผู้ขนส่งร่างกลับไทยเอง หน้าที่หลักคือช่วยยืนยันตัวตน ออกเอกสารมรณบัตรฝ่ายไทย ประสานหน่วยงานท้องถิ่นให้ครอบครัว และให้คำแนะนำเรื่องขั้นตอนต่างๆ
เหตุใดต้องรอผลสอบสวนหรือผลชันสูตรหากการเสียชีวิตต้องมีการสอบสวนตามกฎหมายท้องถิ่น ตำรวจและแพทย์นิติเวชของประเทศนั้นต้องทำงานให้เสร็จก่อน ครอบครัวหรือสถานทูตจึงยังนำร่างออกจากสถานที่เก็บรักษาไม่ได้ ขั้นตอนนี้เป็นเหตุผลหลักที่ทำให้การนำร่างกลับใช้เวลานานกว่าที่หลายคนคาดคิด ไม่ได้แปลว่าหน่วยงานใดละเลย
เลือกนำร่างกลับกับฌาปนกิจต่างประเทศต่างกันอย่างไรครอบครัวมีสองทางเลือกหลัก ทางแรกคือนำร่างกลับประเทศไทยทั้งร่าง ซึ่งต้องประสานบริษัทจัดการและขนส่งร่างระหว่างประเทศโดยตรงหลังได้รับเอกสารครบถ้วน ทางที่สองคือฌาปนกิจหรือฝังในต่างประเทศ แล้วนำเฉพาะอัฐิ มรณบัตร และทรัพย์สินกลับไทย ซึ่งโดยทั่วไปมีค่าใช้จ่ายต่ำกว่าวิธีแรก การเลือกวิธีใดขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของครอบครัวแต่ละราย
ค่าใช้จ่ายใครรับผิดชอบโดยหลักแล้วญาติเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายเอง ไม่ใช่รัฐบาลหรือสถานทูต หากครอบครัวไม่มีเงินเพียงพอ สามารถติดต่อขอรับความช่วยเหลือจากกรมการกงสุลได้ แต่ต้องผ่านกระบวนการพิจารณาและลงนามในสัญญาชดใช้เงินคืน ส่วนราคาที่แท้จริงแตกต่างกันไปตามประเทศ เมือง ระยะทาง สายการบิน และระยะเวลาที่ต้องเก็บรักษาร่าง จึงไม่มีตัวเลขกลางที่ใช้ได้กับทุกกรณี
เมื่อร่างถึงไทยต้องไปรับที่ไหนร่างผู้เสียชีวิตจะเดินทางผ่านส่วนคลังสินค้าหรือคาร์โก้ที่สนามบิน พร้อมเอกสารสำคัญ ได้แก่ หนังสือเดินทางของผู้เสียชีวิต ใบตราส่งสินค้าทางอากาศ และมรณบัตรที่ออกโดยสถานทูตหรือสถานกงสุล ญาติต้องนำบัตรประชาชนไปติดต่อคลังสินค้า รับใบส่งมอบสินค้า ผ่านขั้นตอนศุลกากร แล้วจึงประสานรถขนส่งเพื่อนำร่างไปประกอบพิธีทางศาสนาต่อไป
ส่วนคำถามที่หลายคนอยากรู้ที่สุดคือใช้เวลากี่วัน คำตอบตรงไปตรงมาคือไม่มีระยะเวลาตายตัว เพราะขึ้นอยู่กับกฎหมายและขั้นตอนสอบสวนของแต่ละประเทศ ตัวเลข 30 วันทำการที่ปรากฏในคู่มือราชการหมายถึงกรอบเวลาตอบคำร้องเมื่อเอกสารครบถ้วนแล้วเท่านั้น ไม่ใช่ระยะเวลาที่รับประกันว่าร่างจะถึงไทยภายในกำหนดนั้น
สำหรับกรณีฮลุน โซโล่ ขณะนี้ยังไม่มีการยืนยันว่าครอบครัวเลือกวิธีใด และยังไม่มีกำหนดวันชัดเจนว่าร่างจะเดินทางกลับไทยเมื่อใด เนื่องจากทุกอย่างต้องรอผลการสอบสวนของทางการจอร์เจียก่อน
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
