อาหารเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ผู้ป่วยโรคหัวใจควรใส่ใจ โดยเฉพาะอาหารที่มีไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ โซเดียม หรือน้ำตาลสูง เพราะหากรับประทานเป็นประจำหรือมากเกินไป อาจกระทบต่อระดับไขมันในเลือด ความดันโลหิต และน้ำหนักตัว
ทั้งนี้ คำว่า “ห้ามกิน” ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยโรคหัวใจทุกคนต้องงดอาหารชนิดเดียวกันทั้งหมด เนื่องจากโรคหัวใจมีหลายประเภทและแต่ละคนมีภาวะสุขภาพต่างกัน หลักสำคัญจึงอยู่ที่การลดปริมาณ เลือกวัตถุดิบ และปรับวิธีการปรุง
รวม 10 อาหาร-ผลไม้ ที่คนเป็นโรคหัวใจห้ามกิน-ควรเลี่ยง มีอะไรบ้าง?
เนื้อสามชั้น หมูกรอบ หนังไก่ หนังเป็ด และเนื้อสัตว์ส่วนที่มีไขมันมาก เป็นแหล่งของไขมันอิ่มตัว หากรับประทานมากเกินไปอาจทำให้ระดับคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดีหรือ LDL เพิ่มขึ้น ควรเลือกเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ลอกหนังออกก่อนรับประทาน หรือสลับเป็นปลา อกไก่ และโปรตีนจากพืช พร้อมควบคุมปริมาณให้เหมาะสม
ไส้กรอก เบคอน แฮม แหนม กุนเชียง และเนื้อรมควัน มักมีทั้งไขมันอิ่มตัวและโซเดียมสูง การรับประทานบ่อยอาจไม่เหมาะกับผู้ที่ต้องควบคุมไขมันในเลือด ความดันโลหิต หรือภาวะบวมน้ำ นอกจากนี้ เนื้อสัตว์แปรรูปบางชนิดยังมีเครื่องปรุงและสารเติมแต่งหลายประเภท จึงควรลดความถี่และเลือกเนื้อสัตว์สดที่ไม่ติดมันเป็นหลัก
ของทอด เช่น ไก่ทอด หมูทอด ปาท่องโก๋ กล้วยทอด และทอดมัน มักให้พลังงานและไขมันสูง โดยเฉพาะอาหารที่ทอดในน้ำมันซ้ำหรือใช้น้ำมันที่เสื่อมสภาพ ยิ่งไม่เหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคหัวใจ ควรเปลี่ยนเป็นเมนูต้ม นึ่ง อบ ลวก ย่าง หรือผัดโดยใช้น้ำมันแต่น้อย ซึ่งช่วยลดปริมาณไขมันโดยรวมในแต่ละมื้อได้
4. เบเกอรี่และอาหารฟาสต์ฟู้ด
เค้ก คุกกี้ โดนัท บราวนี่ พาย พิซซ่า และแฮมเบอร์เกอร์ อาจมีไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ น้ำตาล และโซเดียมในปริมาณสูง โดยขึ้นอยู่กับส่วนผสมและกระบวนการผลิต หากต้องการรับประทาน ควรจำกัดปริมาณและความถี่ พร้อมอ่านฉลากโภชนาการ โดยเฉพาะปริมาณไขมันอิ่มตัว น้ำตาล และโซเดียมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค
5. กะทิ เนย ครีมเทียม และไขมันสัตว์
กะทิ เนย น้ำมันหมู รวมถึงน้ำมันมะพร้าวและน้ำมันปาล์ม มีไขมันอิ่มตัวค่อนข้างสูง จึงควรควบคุมปริมาณ โดยเฉพาะผู้ที่มีระดับ LDL สูงหรือเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ ไม่ได้หมายความว่าต้องงดอาหารที่มีกะทิทุกชนิดอย่างเด็ดขาด แต่อาจลดความถี่ เลือกแกงที่ใส่กะทิน้อย และหลีกเลี่ยงการตักน้ำมันหรือกะทิเพิ่ม
6. อาหารเค็มและอาหารโซเดียมสูง
ปลาเค็ม ผักดอง อาหารหมักดอง บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารกระป๋อง ขนมขบเคี้ยว ซุปก้อน และซอสปรุงรส เป็นแหล่งโซเดียมที่ควรระวัง โซเดียมมากเกินไปอาจทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้นและทำให้ร่างกายกักเก็บน้ำ ซึ่งอาจกระทบต่อผู้ป่วยโรคหัวใจบางกลุ่ม จึงควรชิมก่อนปรุงและลดปริมาณน้ำปลาจากเครื่องปรุงต่างๆ
7. ขนมหวานและเครื่องดื่มเติมน้ำตาล
น้ำอัดลม ชานม กาแฟปรุงหวาน น้ำผลไม้เติมน้ำตาล ขนมไทย และของหวานต่างๆ ให้พลังงานสูง หากรับประทานมากเกินไปอาจเพิ่มไตรกลีเซอไรด์ น้ำหนักตัว และทำให้ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ยากขึ้น
แอลกอฮอล์ให้พลังงานและอาจทำให้ระดับไตรกลีเซอไรด์สูงขึ้น การดื่มมากเกินไปยังอาจกระทบต่อความดันโลหิต จังหวะการเต้นของหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจ และการออกฤทธิ์ของยาบางชนิด โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะหัวใจล้มเหลว หัวใจเต้นผิดจังหวะ เพราะการรับประทานยาอาจมีปฏิกิริยากับแอลกอฮอล์
9. ผลไม้ดองและผลไม้แปรรูป
มะม่วงดอง บ๊วยดอง ผลไม้แช่อิ่ม และผลไม้ปรุงรส มักมีโซเดียมหรือน้ำตาลเพิ่มจากกระบวนการแปรรูป จึงควรจำกัดปริมาณ โดยเฉพาะผู้ป่วยที่ต้องควบคุมความดันโลหิตหรือได้รับคำแนะนำให้ลดโซเดียม แนะนำเลือกรับประทานผลไม้สดแทน
10. ผลไม้ที่มีน้ำตาลสูง
ผลไม้รสหวานจัด เช่น ทุเรียน ลำไย และองุ่น ไม่ใช่อาหารต้องห้ามสำหรับผู้ป่วยโรคหัวใจทุกคน แต่ควรจำกัดปริมาณและไม่รับประทานครั้งละมากๆ โดยเฉพาะผู้ที่เป็นเบาหวาน มีระดับไตรกลีเซอไรด์สูง หรือต้องควบคุมน้ำหนัก ควรเลือกรับประทานผลไม้แทนน้ำผลไม้สำเร็จรูปหรือเครื่องดื่มเติมน้ำตาล
ควรเน้นอาหารที่ปรุงสด ลดหวาน มัน และเค็ม เลือกเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ปลา ผัก ผลไม้ในปริมาณเหมาะสม และธัญพืชไม่ขัดสี ใช้วิธีต้ม นึ่ง อบ ลวก หรือย่างแทนการทอด รวมถึงอ่านฉลากเพื่อเปรียบเทียบปริมาณโซเดียม น้ำตาล และไขมันอิ่มตัว
...
ผู้ที่เป็นโรคหัวใจ โรคไต เบาหวาน หรือรับประทานยาบางชนิด อาจมีข้อจำกัดเรื่องโซเดียม น้ำดื่ม หรือสารอาหารบางประเภทแตกต่างจากคนทั่วไป จึงควรปฏิบัติตามคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ไม่ควรงดอาหารหลายชนิดด้วยตนเองจนได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ
