कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना (EPFO) अंतर्गत जमा होणारा भविष्य निर्वाह निधी (PF) प्रामुख्याने कर्मचाऱ्यांचे निवृत्तीनंतरचे जीवन आर्थिकदृष्ट्या सुरक्षित करण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे. तथापि, अचानक आर्थिक गरजा आणि आयुष्यातील मोठे खर्च लक्षात घेऊन, EPFO आपल्या सदस्यांना त्यांच्या रोजगाराच्या कालावधीत आर्थिक सहाय्य प्रदान करते. पीएफ ॲडव्हान्स (नॉन-रिफंडेबल ॲडव्हान्स) काढण्याची सुविधा देते.
आपल्या खात्यातून कधी, कोणत्या कारणास्तव आणि किती वेळा पैसे काढता येतील, याबाबत कर्मचाऱ्यांच्या मनात अनेकदा साशंकता असते. ईपीएफ योजनेच्या तरतुदींनुसार, लग्न, आजारपण, मुलांचे उच्च शिक्षण, नवीन घर खरेदी करणे किंवा गृहकर्जाची परतफेड अशा विविध कारणांसाठी पैसे काढण्याची मर्यादा, आवश्यक सेवा कालावधी आणि पैसे काढण्याची वारंवारता निश्चित करण्यात आली आहे.
EPFO ने विविध अनिवार्य आवश्यकतांसाठी घालून दिलेले प्रमुख नियम खालीलप्रमाणे आहेत:
| पैसे काढण्याचा उद्देश | किमान सेवा कालावधी | जास्तीत जास्त पैसे काढण्याची मर्यादा | किती वेळा काढता येईल? (वारंवारता) |
| आजार/वैद्यकीय आणीबाणी | किमान सेवा अट नाही (0 वर्षे) | 6 महिन्यांचा मूलभूत + DA, किंवा कर्मचाऱ्यांचा हिस्सा (जे कमी असेल ते) / ऑटो-मोडमध्ये ₹1-5 लाखांपर्यंत | आवश्यक तितक्या वेळा (गंभीर आजाराच्या बाबतीत) |
| विवाह (स्वतः, मुले, भाऊ/बहीण) | एकूण 7 वर्षे सेवा | एकूण कर्मचारी योगदानाच्या 50% (कर्मचारी वाटा) व्याजासह | संपूर्ण सेवा कालावधीत जास्तीत जास्त 3 ते 5 वेळा |
| उच्च शिक्षण (मॅट्रिकोत्तर शिक्षण) | एकूण 7 वर्षे सेवा | व्याजासह एकूण कर्मचारी योगदानाच्या 50% | उच्च शिक्षणासाठी टप्प्याटप्प्याने (3 ते 10 वेळा) |
| घर/प्लॉट खरेदी करणे किंवा बांधणे (गृहनिर्माण) | 5 वर्षे सेवा (3 वर्षे गृहनिर्माण योजनेत) | 24 ते 36 महिने बेसिक + DA किंवा PF शिल्लकच्या 90% पर्यंत | संपूर्ण सेवा कालावधीत फक्त एकदाच (प्लॉट/घर खरेदीसाठी) |
| घर दुरुस्ती/नूतनीकरण | बांधकामानंतर 5 वर्षे | मासिक मूळ वेतनाच्या 12 पट पर्यंत | सेवा कालावधीत जास्तीत जास्त 1 ते 2 वेळा |
| गृहकर्ज पूर्वपेमेंट/परतफेड | ३ वर्षे सेवा | एकूण पीएफ कॉर्पसच्या 90% पर्यंत (कर्मचारी + नियोक्ता वाटा) | सेवेदरम्यान फक्त एकदाच |
जर कर्मचारी, त्याचा/तिचा/तिचा/तिचा/तिचा/तिचा/तिचा/तिचा/तिचा/तिचा/तिचा/तिचा/तिचा पती/पत्नी, मुले किंवा आश्रित पालकांना गंभीर आजाराने ग्रासले असेल किंवा त्यांना रुग्णालयात दाखल करावे लागले असेल तर, किमान सेवा कालावधीची आवश्यकता नाही.
वैद्यकीय दाव्यांसाठी EPFO स्वयं-मोड सेटलमेंट ने पात्र दाव्यांची सुविधा देखील सुरू केली आहे, ज्या अंतर्गत पात्र दावे मानवी हस्तक्षेपाशिवाय 3 ते 4 कामकाजाच्या दिवसात थेट बँक खात्यात सेटल केले जातात.
या अंतर्गत, कर्मचारी त्याच्या शेअर्स आणि व्याजाइतकी रक्कम किंवा 6 महिन्यांच्या मूळ वेतन आणि महागाई भत्त्याच्या बरोबरीने रक्कम काढू शकतो.
कुटुंबातील लग्नासाठी किंवा दहावीनंतरच्या मुलांच्या शिक्षणासाठी (इंजिनीअरिंग, मेडिकल, एमबीए इ.) निधी काढताना कठोर नियम लागू होतात:
किमान कर्मचारी 7 वर्षे अखंड सेवा ते पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
पैसे काढणे केवळ कर्मचाऱ्याचे स्वतःचे योगदान आणि त्यावर मिळालेल्या व्याजातून केले जाईल. 50% वाटा (या शीर्षकाखाली नियोक्त्याचा हिस्सा कापला जाऊ शकत नाही).
लग्नासाठी हा दावा स्वतःच्या लग्नासाठी, मुलाच्या/मुलीच्या लग्नासाठी किंवा खऱ्या भावाच्या/बहिणीच्या लग्नासाठी केला जाऊ शकतो.
EPFO घर किंवा फ्लॅट खरेदीसाठी सर्वात मोठी सूट देते:
5 वर्षांची सेवा पूर्ण झाल्यावर (विशेष गृहनिर्माण कलम 68BD अंतर्गत 3 वर्षे) सदस्य आपला एकूण निधी काढू शकतो. 90% पर्यंत बाहेर काढू शकतो.
मालमत्तेची नोंदणी कर्मचाऱ्याच्या नावावर, जोडीदाराच्या नावावर किंवा दोघांच्या संयुक्त नावावर असणे बंधनकारक आहे.
हा लाभ घर खरेदी किंवा बांधकामासाठी एकदाच मिळतो.
पीएफमधून ॲडव्हान्स काढण्यासाठी कार्यालयात जाण्याची गरज नाही, ही संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाइन आहे.
पायरी 1: तुमचा UAN आणि पासवर्ड टाकून EPFO सदस्य ई-सेवा पोर्टलवर (unifiedportal-mem.epfindia.gov.in) लॉग इन करा.
पायरी २: तुमचे आधार, पॅन कार्ड आणि बँक खाते तपशील (KYC) पूर्णपणे सत्यापित आणि सक्रिय असल्याची खात्री करा.
पायरी 3: मुख्य मेनूमधील 'ऑनलाइन सेवा' वर जा आणि 'दावा (फॉर्म-31, 19, 10C आणि 10D)' पर्याय निवडा.
पायरी ४: तुमचा बँक खाते क्रमांक प्रविष्ट करा, 'पडताळणी करा' आणि 'ऑनलाइन दाव्यासाठी पुढे जा' वर क्लिक करा.
पायरी ५: ड्रॉपडाउन 'मला अर्ज करायचा आहे' वर जाऊन पीएफ ॲडव्हान्स (फॉर्म 31) निवडा.
पायरी 6: ज्या उद्देशासाठी पैसे आवश्यक आहेत ते निवडा (आजारपण, लग्न, शिक्षण, गृहनिर्माण), आवश्यक रक्कम प्रविष्ट करा आणि चेकबुक/पासबुकची स्पष्ट प्रत अपलोड करा.
पायरी 7: आधारशी लिंक केलेल्या मोबाईल नंबरवर मिळालेला OTP टाकून दावा सबमिट करा.
पीएफ ॲडव्हान्स म्हणजे नॉन-रिफंडेबल पैसे काढणे, म्हणजेच ते पुन्हा खात्यात जमा करण्याची गरज नाही. तथापि, आर्थिक सल्लागार नेहमी सुचवतात की मोठी आपत्कालीन परिस्थिती असल्याशिवाय, एखाद्याने पीएफ फंडातून अनावश्यक पैसे काढणे टाळावे, जेणेकरून सेवानिवृत्तीनंतर मिळणारे 8.25% चक्रवाढ व्याज गमावले जाणार नाही.
