तांब्याच्या भांड्यांमध्ये स्वयंपाक करणे: शतकानुशतके भारतीय स्वयंपाकघराची शान असलेली तांब्याची भांडी आज पुन्हा एकदा आरोग्याचा ट्रेंड बनली आहेत. आयुर्वेदापासून आधुनिक विज्ञानापर्यंत प्रत्येकजण तांब्याच्या भांड्यात ठेवलेले पाणी सकाळी रिकाम्या पोटी पिण्याची शिफारस करतो. पण तुम्हाला माहित आहे का की, पाण्यासाठी 'अमृत' मानला जाणारा तांबे अन्न शिजवण्यासाठी किंवा साठवण्यासाठी 'स्लो पॉयझन' म्हणूनही काम करू शकतो? निरोगी राहण्याच्या नादात तुम्हीही ही चूक करत असाल तर सावधान. पाणी अमृत आणि अन्न 'स्लो पॉयझन' का आहे? या कोड्याचे उत्तर विज्ञानात दडलेले आहे. तांबे एक अतिशय प्रतिक्रियाशील धातू आहे. जेव्हा त्यात 8-10 तास पाणी साठवले जाते तेव्हा ते त्यातील हानिकारक जीवाणू नष्ट करून पाणी शुद्ध करते. पाणी तटस्थ आहे, म्हणून त्याच्याशी तांब्याची प्रतिक्रिया अतिशय मंद आणि फायदेशीर आहे. परंतु कोणतेही आम्लयुक्त किंवा खारट अन्न शिजवले किंवा तांब्याच्या भांड्यात ठेवले की तांबे अन्नावर वेगाने प्रतिक्रिया देऊ लागतो. या प्रक्रियेत अन्नामध्ये जास्त प्रमाणात तांबे विरघळतात, याला 'कॉपर टॉक्सिसिटी' म्हणतात. हे अतिरिक्त तांबे शरीरात प्रवेश करते आणि हळूहळू विष म्हणून कार्य करते. या गोष्टींपासून काटेकोर अंतर ठेवा. तज्ञांच्या मते, विशिष्ट प्रकारचे खाद्यपदार्थ तांब्याच्या संपर्कात आणणे म्हणजे रोगांना थेट आमंत्रण आहे: आंबट वस्तू: लिंबू, व्हिनेगर, चिंच, लोणचे, टोमॅटो चटणी किंवा कोणतीही आंबट भाजी. त्यांचा अम्लीय स्वभाव तांब्याशी संयोग होऊन विषारी संयुगे तयार होतो. दुग्धजन्य पदार्थ : दूध, दही, चीज किंवा ताक तांब्याच्या भांड्यात ठेवू नका. ते लगेच प्रतिक्रिया देऊ शकते आणि अन्न विषबाधा होऊ शकते. मीठ आणि मसालेदार अन्न: मीठ तांबे गंजण्याची प्रक्रिया गतिमान करते, ज्यामुळे धातू अन्नामध्ये विरघळू लागते आणि त्याची चव देखील खराब होते. याचा आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. तांब्याच्या भांड्यात शिजवलेले किंवा जास्त काळ ठेवलेले अन्न खाल्ल्याने शरीरातील तांब्याचे प्रमाण धोकादायक पातळीपर्यंत वाढू शकते, ज्यामुळे या समस्या उद्भवू शकतात: पचनसंस्था. समस्या: उलट्या, अतिसार, तीव्र पोटदुखी आणि मळमळ. अवयवांचे नुकसान: यकृत आणि मूत्रपिंडांवर याचा सर्वात वाईट परिणाम होतो आणि त्यांच्या निकामी होण्याचा धोका वाढतो. मानसिक आरोग्यावर परिणाम: शरीरातील अतिरिक्त तांबे देखील मानसिक गोंधळ आणि थकवा आणू शकतात. तांब्याची भांडी नीट कशी वापरायची? याचा अर्थ तांब्याची भांडी फेकून द्यावीत असा नाही. तुम्हाला फक्त ते योग्यरित्या वापरण्यासाठी माहित असणे आवश्यक आहे: फक्त पाण्यासाठी: तांब्याचा भांडे किंवा भांडे फक्त साधे पाणी साठवण्यासाठी वापरा. 'कलाई' हा एक संरक्षक लेप आहे: जर तुम्हाला पारंपारिक तांब्याच्या भांड्यात शिजवायचे असेल, तर त्याच्या आतील 'कलाई' (टिन लेप) योग्य प्रकारे लेपित असल्याची खात्री करा. हा थर अन्न आणि तांब्यामध्ये सुरक्षित भिंत म्हणून काम करतो. नियमित साफसफाई: भांड्यावर जमा झालेला हिरवा थर (कॉपर ऑक्साईड) नेहमी लिंबू, चिंच किंवा मीठ चोळून स्वच्छ ठेवा. थोडक्यात, तांबे हे पाण्यासाठी वरदान आहे, पण अन्नासाठी तो छुपा शाप बनू शकतो. तांब्याच्या भांड्यात पाणी पिणे आणि स्टीलच्या किंवा मातीच्या भांड्यात अन्न शिजवणे शहाणपणाचे आहे.