नवी दिल्ली: दिवसभरात वारंवार काहीतरी खाण्याची इच्छा ही आजकाल एक सामान्य समस्या बनली आहे. कधी गोड काहीतरी खावेसे वाटते, कधी चहासोबत खारट किंवा कुरकुरीत खावेसे वाटते. मनोरंजक गोष्ट अशी आहे की बहुतेक प्रकरणांमध्ये ती खरी भूक नसते, तर मेंदूने तयार केलेली अन्नाची लालसा असते.
खराब दैनंदिन दिनचर्या, असंतुलित आहार, ताणतणाव, झोप न लागणे आणि स्क्रीनसमोर बराच वेळ बसणे यामुळे शरीरातील नैसर्गिक भूकेचे संकेत बिघडतात. याचा परिणाम असा होतो की पुन्हा पुन्हा खाण्याची इच्छा होते, ज्यामुळे वजन वाढते आणि आरोग्याच्या अनेक समस्या उद्भवतात. अशा परिस्थितीत ही सवय कशी नियंत्रित करायची हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
प्रथिने आणि फायबरची कमतरता हे वारंवार खाण्याची इच्छा होण्याचे एक प्रमुख कारण असू शकते. जर सकाळचा नाश्ता पौष्टिकतेने परिपूर्ण नसेल तर रक्तातील साखरेची पातळी झपाट्याने कमी होते आणि काही वेळातच तुम्हाला पुन्हा भूक लागते.
चहा, बिस्किटे किंवा ब्रेड यांसारख्या हलक्या नाश्त्याऐवजी अंडी, डाळ चिला, पनीर, ओट्स किंवा शेंगदाणासोबत पोहे खाणे हा एक चांगला पर्याय असू शकतो. अशा न्याहारीमुळे पोट बराच काळ भरलेले राहते आणि तृष्णा बऱ्याच प्रमाणात कमी होते.
अनेक वेळा शरीर भुकेने तहान लागते, विशेषतः हिवाळ्यात जेव्हा लोक कमी पाणी पितात. अशा स्थितीत शरीराला पाण्याची गरज खाण्याच्या इच्छेच्या रूपात येते.
जेव्हा तुम्हाला अचानक काही खावेसे वाटते तेव्हा प्रथम एक ग्लास पाणी प्या आणि 10 मिनिटे थांबा. यामुळे आपोआपच तृष्णा कमी होते आणि पोटही हलके होते, असे अनेकदा दिसून येते.
झोपेच्या कमतरतेमुळे, भूक हार्मोन घेरलिन शरीरात वाढते आणि लेप्टिन, जे परिपूर्णतेचे संकेत देते, कमी होते. त्याचा परिणाम म्हणजे मिठाई, चॉकलेट आणि जंक फूड खाण्याची इच्छा वाढते.
हे टाळण्यासाठी दररोज 7 ते 8 तासांची झोप घेणे आवश्यक आहे. तसेच झोपण्यापूर्वी मोबाईल आणि स्क्रीनचा वापर कमी करा. चांगली झोप लागल्याने विनाकारण खाण्याची सवय आपोआप कमी होऊ लागते.
बरेच लोक ताणतणाव किंवा कंटाळवाणेपणाने जास्त प्रमाणात खाणे सुरू करतात, ज्याला भावनिक खाणे म्हणतात. जेव्हा तुम्हाला कामाचा ताण पडतो तेव्हा तुम्हाला गोड खावेसे वाटते आणि जेव्हा तुम्ही निष्क्रिय बसलेले असता तेव्हा तुम्हाला काहीतरी कुरकुरीत खावेसे वाटते.
असे झाल्यास, खाण्याऐवजी, 5 मिनिटे चालत जा, दीर्घ श्वास घ्या, मित्राशी बोला किंवा हलके संगीत ऐका. त्यामुळे जेवणाकडून मूडकडे लक्ष वळते आणि विनाकारण खाण्याची सवय हळूहळू कमी होऊ लागते.
