जेव्हा जेव्हा सर्दी होते तेव्हा लोक डॉक्टरकडे जाण्याऐवजी मेडिकल स्टोअरमधून स्वत: अँटिबायोटिक्स खरेदी करून खाण्यास सुरुवात करतात. पण तुम्हाला माहित आहे का की तुमचे हे छोटेसे औषध भविष्यात तुमच्या जीवाला मोठा धोका बनू शकते. आरोग्य तज्ञाच्या मते, व्हायरल इन्फेक्शनमध्ये अँटीबायोटिक्सचे सेवन केवळ कुचकामी नाही, तर ते शरीराची संरक्षण यंत्रणा देखील कमकुवत करते. सर्दी, फ्लू, वाहणारे नाक, घसा खवखवणे, तीव्र सायनुसायटिस, तीव्र ब्राँकायटिस, कान किंवा डोळ्याचे संक्रमण सामान्य आहे. पण अशा वेळी डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय अँटीबायोटिक्स घेणे योग्य नाही. ते म्हणाले की, अँटीबायोटिक्स केवळ बॅक्टेरिया नष्ट करण्यासाठी तयार केले जातात, तर सर्दी आणि फ्लूसारखे बहुतेक रोग विषाणूजन्य असतात.

व्हायरस आणि बॅक्टेरियाची पोत पूर्णपणे भिन्न आहे. अँटीबायोटिक्सची रचना बॅक्टेरियाच्या पेशींची भिंत, पेशींचा पडदा आणि त्यातील अंतर्गत पोषक द्रव्ये नष्ट करण्यासाठी केली गेली आहे, परंतु विषाणूवर त्याचा कोणताही परिणाम होत नाही. व्हायरल इन्फेक्शनसाठी अँटीव्हायरल औषधे आवश्यक असतात, अँटीबायोटिक्स नाही. बहुतेक व्हायरल रोग स्वयं-मर्यादित असतात, म्हणजेच ते 5 ते 6 दिवसांत स्वतःच निराकरण करतात. अशा परिस्थितीत अँटीबायोटिक्स घेण्याची गरज पडत नाही.

जर संसर्ग बराच काळ कायम राहिला किंवा लक्षणे तीव्र असतील तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. बाजारातून अँटीबायोटिक्स खरेदी करण्याचा आणि ते खाण्याचा सर्वात मोठा धोका म्हणजे अँटीबायोटिक प्रतिरोध. प्रतिजैविकांचा अतिवापर आणि गैरवापरामुळे जीवाणू थंड होतात. हे त्याच्या शरीराभोवती घन कवचाचे आवरण तयार करते, ज्यामुळे औषधाचे कण जीवाणूंमध्ये प्रवेश करू शकत नाहीत. अशा प्रकारे, ही औषधे त्यांच्याविरूद्ध अधिक मजबूत होतात, ज्यामुळे भविष्यात गंभीर संक्रमणांवर उपचार करणे कठीण होते. ही समस्या आता केवळ राष्ट्रीय पातळीवरच नाही तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही एक गंभीर आव्हान बनली आहे. णूनच जगभरात “वन हेल्थ इनिशिएटिव्ह” वर काम केले जात आहे. वन हेल्थ म्हणजे मानवांमध्ये तसेच प्राण्यांमध्ये प्रतिजैविकांचा अनियंत्रित वापर रोखणे, कुक्कुटपालन फार्म, दुग्धव्यवसाय, मत्स्यपालन आणि पर्यावरण. शेत, फार्महाऊस आणि पशुपालनात प्रतिजैविकांचा अतिवापर हे देखील वाढत्या प्रतिकाराचे एक प्रमुख कारण आहे. शिवाय, औषधे चुकीच्या पद्धतीने फेकून देणे किंवा फ्लश करणे त्यांना वातावरणात संपवते, ज्यामुळे समस्या अधिक गंभीर होते.

अँटीबायोटिक्सचा गैरवापर केल्याने शरीरात असलेले चांगले बॅक्टेरिया नष्ट होतात, जे आपल्या आरोग्यासाठी आवश्यक आहेत. यामुळे बुरशीजन्य संक्रमण किंवा इतर धोकादायक संक्रमणांसारख्या सुपर इन्फेक्शनचा धोका वाढतो. जर बॅक्टेरिया रक्तामध्ये (सिस्टेमिक किंवा रक्त संसर्ग) पसरला तर ही स्थिती देखील प्राणघातक ठरू शकते. प्रतिजैविकांना प्रतिकार करणे ही अतिशय गंभीर समस्या आहे आणि ती सहजपणे घेतली जाऊ शकत नाही, असे ते म्हणाले. हे रोखण्यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेसह सर्वसामान्य, डॉक्टर, पशुपालक, पर्यावरणवादी आणि सर्व संबंधित संस्थांनी ठोस पावले उचलण्याची गरज आहे.