मेनिंजायटीस हा एक गंभीर आजार आहे ज्यामध्ये मेंदू आणि पाठीचा कणा झाकणाऱ्या पडद्याला सूज येते. ही जळजळ बॅक्टेरिया, विषाणू किंवा बुरशीच्या संसर्गामुळे होऊ शकते. वेळेवर उपचार न मिळाल्यास हा आजार जीवघेणाही ठरू शकतो.
जागतिक आरोग्य संघटना डब्ल्यूएचओच्या मते, मेंदुज्वर ही वैद्यकीय आणीबाणी आहे आणि त्याची लक्षणे दिसू लागताच त्वरित उपचार सुरू करणे महत्त्वाचे आहे.
मेंदुज्वर किती धोकादायक आहे?
मेंदुज्वर थेट मेंदू आणि मज्जासंस्थेवर परिणाम करतो. याची कारणे:
- मेंदूला सूज येऊ शकते
- स्मरणशक्ती आणि विचार करण्याची क्षमता प्रभावित होऊ शकते
- श्रवणशक्ती बिघडू शकते
- बेहोशी आणि कोमा होऊ शकतो
- गंभीर प्रकरणांमध्ये मृत्यूचा धोका असतो
मेनिंजायटीसची मुख्य कारणे
- जिवाणू संसर्ग
- व्हायरल संसर्ग
- बुरशीजन्य संसर्ग
- कमकुवत प्रतिकारशक्ती
- डोके किंवा मणक्याला दुखापत
- कान किंवा सायनस संसर्गाचा उद्रेक
त्याची सामान्य लक्षणे
- तीव्र डोकेदुखी
- उच्च ताप
- nuchal कडकपणा
- उलट्या किंवा मळमळ
- डोळ्यांमधून प्रकाश सहन करण्यास असमर्थता
- गोंधळ किंवा बेशुद्धी
- मुलांमध्ये सतत रडणे आणि सुस्ती
कोणत्या लोकांना जास्त धोका आहे?
- लहान मुले आणि अर्भकं
- वृद्ध लोक
- कमकुवत प्रतिकारशक्ती असलेले रुग्ण
- गर्दीच्या ठिकाणी राहणारे लोक
- ज्यांना आधीच गंभीर संसर्ग आहे
उपचार कसे केले जातात?
मेनिंजायटीसचा उपचार त्याच्या कारणावर अवलंबून असतो:
- बॅक्टेरियल मेनिंजायटीसमध्ये त्वरित प्रतिजैविक आवश्यक आहेत
- व्हायरल मेनिंजायटीसमध्ये विश्रांती आणि सहायक उपचार
- गंभीर प्रकरणांमध्ये, आयसीयूमध्ये प्रवेश आवश्यक असू शकतो.
प्रतिबंधात्मक उपाय
- वेळेवर लसीकरण करा
- स्वच्छतेची काळजी घ्या
- खोकताना किंवा शिंकताना तोंड झाका
- आजारी व्यक्तीपासून अंतर ठेवा
- प्रतिकारशक्ती मजबूत ठेवा
ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?
- उच्च तापाने ताठ मान
- तीव्र डोकेदुखी आणि उलट्या
- अशक्त होणे किंवा बोलण्यात अडचण येणे
- मुलामध्ये सुस्ती किंवा सतत रडणे
मेंदुज्वर हा सामान्य आजार नाही. त्याचा मेंदू आणि पाठीच्या कण्यावर थेट परिणाम होतो आणि वेळेवर उपचार न केल्यास ते प्राणघातक ठरू शकते. त्याच्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक आहे. लवकर ओळख आणि योग्य उपचार रुग्णाचे प्राण वाचवू शकतात.
