न्यूज इंडिया लाइव्ह, डिजिटल डेस्कः जगभरात टाईप-2 मधुमेहाच्या रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. आतापर्यंत हा आजार केवळ नियंत्रित केला जाऊ शकत होता, परंतु शांघाय, चीनमधील संशोधकांनी एक यश मिळवले आहे जे याच्या 'निर्मूलन' दिशेने एक मोठे पाऊल आहे. 'सेल डिस्कव्हरी' जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या या संशोधनानुसार, स्टेम सेल थेरपीच्या माध्यमातून रुग्णाला इन्सुलिनपासून पूर्णपणे मुक्त करण्यात यश आले आहे. हे नवीन स्टेम सेल तंत्रज्ञान काय आहे? शास्त्रज्ञांनी रुग्णाच्या स्वतःच्या शरीरातील पेशींचा वापर करून 'कृत्रिम स्वादुपिंडाचे बेट' विकसित केले आहेत. हे कसे कार्य करते: प्रयोगशाळेत वाढलेल्या या पेशी शरीरात इन्सुलिन तयार करणाऱ्या 'बीटा सेल्स'प्रमाणे काम करतात. प्रक्रिया: रुग्णाच्या परिधीय रक्तातील मोनोन्यूक्लियर पेशींचे पुनर्प्रोग्राम केले गेले आणि 'एंडोडर्मल स्टेम सेल्स' मध्ये रूपांतरित केले गेले, जे अखेरीस इंसुलिन-उत्पादक पेशींमध्ये रूपांतरित झाले. प्रत्यारोपण: या पेशी रुग्णाच्या शरीरात प्रत्यारोपित केल्या गेल्या, त्यानंतर त्याचे शरीर नैसर्गिकरित्या इन्सुलिन तयार करू लागले. संशोधनाचे आश्चर्यकारक परिणाम. या थेरपीची चाचणी एका 59 वर्षीय पुरुषावर करण्यात आली ज्याला 25 वर्षांपासून टाइप 2 मधुमेह होता आणि तो गंभीरपणे इन्सुलिनवर अवलंबून होता. इंसुलिनपासून स्वातंत्र्य: प्रत्यारोपणाच्या 11 आठवड्यांच्या आत, रुग्णाला बाह्य इंसुलिनची गरज भासली नाही. रक्तातील साखरेचे नियंत्रण: एका वर्षाच्या आत, रुग्णाच्या रक्तातील साखरेचे प्रमाण पूर्णपणे सामान्य होते आणि तो इतर तोंडी औषधांपासून देखील मुक्त होता. गंभीर गुंतागुंत रोखणे: ज्या रुग्णांचे अवयव (मूत्रपिंड किंवा हृदय) मधुमेहामुळे खराब होण्याच्या मार्गावर आहेत त्यांच्यासाठी हे तंत्रज्ञान गेम चेंजर ठरू शकते. टाइप-2 मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी हे का महत्त्वाचे आहे? साधारणपणे, टाइप-2 मधुमेहामध्ये शरीराला इन्सुलिनचा योग्य वापर करता येत नाही किंवा स्वादुपिंड पुरेसे इन्सुलिन तयार करू शकत नाही. दीर्घकाळ इन्सुलिन घेतल्याने शरीरावर अनेक दुष्परिणाम होतात. कायमस्वरूपी उपाय: ही थेरपी केवळ लक्षणेच दडपून टाकत नाही, तर शरीराची इन्सुलिन तयार करण्याची क्षमता देखील पुनर्जीवित करते. अवयवांचे संरक्षण: साखरेची पातळी स्थिर ठेवल्याने, डायबेटिक रेटिनोपॅथी आणि मूत्रपिंड निकामी होण्याचा धोका नगण्य होतो. हा उपचार प्रत्येकासाठी उपलब्ध आहे का? ही क्रांतिकारी प्रगती असली तरी ती अद्याप संशोधनाच्या टप्प्यात आहे. आव्हाने: विस्तृत प्रमाणात वापरण्यापूर्वी त्याचा दीर्घकालीन वापर अद्याप मर्यादित आहे. दीर्घकालीन परिणाम आणि सुरक्षितता मापदंड तपासण्यासाठी अधिक क्लिनिकल चाचण्या आवश्यक आहेत. किंमत: सध्या, स्टेम सेल तंत्रज्ञान बरेच महाग आहे, जे भविष्यात परवडणारे बनवले जाईल.