आपले स्वत: चे घर असावे, स्वत:चे घर किंवा फ्लॅटची मालकी आपल्याकडे असणे हे प्रत्येकाचे मोठे स्वप्न असते. यासाठी लोक आपल्या आयुष्याची बचत गुंतवतात आणि अनेक वर्ष बँकेचे हप्ते देखील भरतात. पण पाहिले तर रिअल इस्टेट जगतातील थोडीशी निष्काळजीपणा तुम्हाला खूप अडचणीत आणू शकतो.

कधी कधी आपल्याला वाटतं की, आपण सर्व काही तपासलं आहे, पण छुपे खर्च आणि कागदोपत्री हेराफेरी नंतर डोकेदुखी बनते. हेच कारण आहे की कोणत्याही मालमत्तेच्या कागदपत्रांवर स्वाक्षरी करण्यापूर्वी आपल्याला काही महत्त्वाच्या गोष्टी माहित असणे आवश्यक आहे.

मालकी तपासणी ‘ही’ सर्वात महत्वाची गोष्ट

घर खरेदी करण्यापूर्वी आपण पहिली गोष्ट केली पाहिजे ती म्हणजे घर विकणारी व्यक्ती त्याचा योग्य मालक आहे याची खात्री करणे. तसेच, त्याला मालमत्ता विकण्याचा अधिकार आहे की नाही हे तपासा. एवढेच नव्हे तर तहसील किंवा नोंदणी कार्यालयाकडून ‘भार प्रमाणपत्र’ (Encumbrance Certificate) मागणे आवश्यक आहे. यावरून असे दिसून येते की त्या घरावर कोणतेही जुने कर्ज किंवा बँक कर्ज नाही. जर हे प्रकरण न्यायालयात अडकले असेल तर अशा मालमत्तेपासून दूर राहणे चांगले.

पेपर आणि सरकारी मंजुरीचे संपूर्ण गणित

जर तुम्ही नवीन फ्लॅट किंवा बांधकाम सुरू असलेल्या इमारतीत घर खरेदी करत असाल तर सर्व प्रथम प्रकल्प रेराकडे नोंदणीकृत आहे की नाही हे तपासा. इतकेच नाही तर तुम्ही बिल्डरकडून ऑक्यूपेंसी सर्टिफिकेट (OC) आणि कंप्लीशन सर्टिफिकेट (CC) मागणे आवश्यक आहे. जर पाहिले तर OC शिवाय घरात राहणे कायदेशीररित्या चुकीचे मानले जाते. तसेच, बिल्डरला विचारा की प्रकल्प कधी पूर्ण होईल आणि त्याचा नकाशा सरकारी कार्यालयाने पास केला आहे की नाही.

फक्त घराकडे बघू नका, जवळच्या गोष्टीही तपासा

कोणत्याही मालमत्तेची किंमत त्या ठिकाणावर अवलंबून असते. हेच कारण आहे की घर निश्चित करण्याआधी कार्यालय, शाळा, रुग्णालय आणि बस किंवा मेट्रो स्थानक किती दूर आहे हे पहा. यासोबतच भविष्यात त्या भागात काय विकास होणार आहे हे देखील जाणून घ्या. गोष्ट इथेच संपत नाही, नेहमी सरकारी दर म्हणजेच सर्कल रेटनुसार मालमत्तेची किंमत निश्चित करा, जेणेकरून नंतर नोंदणीच्या वेळी कोणतीही अडचण येणार नाही.

खर्च केवळ घराच्या किंमतीपर्यंत वाढत नाही

बहुतेक लोक घराच्या सांगितलेल्या किमतीलाच आपले बजेट मानतात, परंतु सत्य हे आहे की वास्तविक खर्च यानंतर सुरू होतो. घराच्या किंमतीच्या व्यतिरिक्त, आपल्याला मुद्रांक शुल्क, नोंदणी शुल्क आणि GST यासारखे अनेक कर भरावे लागतात. एवढेच नाही तर गृहकर्जाची प्रक्रिया शुल्क आणि वकिलांची फी देखील आपल्या बजेटचा भाग असावी. जर आपण या छुप्या खर्चाचा हिशेब दिला नाही तर शेवटच्या क्षणी आपला खिसा सैल होऊ शकतो.

खरेदी करण्यापूर्वी स्वत:ला तपासून घ्या

घर नवीन असो वा जुने, केवळ बाहेरून पाहून हो म्हणू नका. स्वत: घटनास्थळी जा आणि घरात सूर्यप्रकाश आणि वारा आहे का ते पहा. एवढेच नव्हे तर पाणीपुरवठा, वीज जोडणी आणि सांडपाणी व्यवस्थेची सखोल तपासणी करा. तसेच, जर इमारत बांधली जात असेल तर तेथे वापरल्या जाणाऱ्या या साहित्याची गुणवत्ता नक्कीच तपासा. आपण पाहिले तर एखाद्या अभियंत्याला किंवा तज्ज्ञाला सोबत घेऊन जा, जेणेकरून तो भिंतीची आणि छताची ताकद योग्य प्रकारे ओळखू शकेल.