इराणमध्ये सत्तेविरोधी आंदोलनांची तीव्रता वाढत असताना सर्वोच्च नेते आयातुल्ला अली खामेनेई यांच्या कुटुंबाच्या संपत्तीबाबत झालेल्या नव्या खुलाशांमुळे देशात मोठी खळबळ उडाली आहे. आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्था ब्लूमबर्गने वर्षभर चाललेल्या तपासाच्या आधारे दावा केला आहे की खामेनेई यांचे 56 वर्षीय पुत्र मोज्तबा खामेनेई हे मध्यस्थांच्या माध्यमातून परदेशात मोठे रिअल इस्टेट जाळे चालवत आहेत.

अहवालानुसार, मोज्तबा यांच्या पोर्टफोलिओमध्ये लंडनमधील सुमारे 138 दशलक्ष डॉलर्स किमतीच्या लक्झरी मालमत्ता, दुबईतील उच्चभ्रू परिसरातील व्हिला, तसेच फ्रँकफर्ट आणि मॅलोर्का येथील महागडे हॉटेल्स यांचा समावेश आहे. लंडनमधील एका आलिशान घराची 2014 मध्ये तब्बल 33.7 दशलक्ष पाउंडमध्ये खरेदी झाल्याचा उल्लेखही करण्यात आला आहे. दुबईतील तथाकथित बेवरली हिल्स म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भागातील व्हिलासह युरोपमधील अनेक प्रीमियम प्रॉपर्टीज या नेटवर्कमध्ये असल्याचे म्हटले जाते.

तपासानुसार, या व्यवहारांसाठी यूके, स्वित्झर्लंड, लिक्टेनस्टाईन आणि संयुक्त अरब अमिरातीतील बँक खात्यांचा वापर करण्यात आला. निधीचा प्रमुख स्रोत इराणी तेलविक्री असल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला आहे. 2019 मध्ये अमेरिकेने घातलेल्या निर्बंधांनंतरही अब्जावधी डॉलर्स पाश्चिमात्य बाजारपेठेत वळवण्यात या जाळ्याने मदत केल्याचा दावा करण्यात आला आहे.

अली अंसारी यांची भूमिका

या व्यवहारांमध्ये अनेक मालमत्ता थेट खामेनेई कुटुंबाच्या नावावर नसून त्या इराणी व्यावसायिक अली अंसारी यांच्या नावावर असल्याचे म्हटले जाते. ऑक्टोबरमध्ये ब्रिटनने अंसारी यांच्यावर निर्बंध लादले होते. Financial Times च्या तपासानुसार, अंसारी यांच्यावर इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सला आर्थिक मदत केल्याचा आणि सुमारे 400 दशलक्ष युरो किंमतीच्या युरोपीय मालमत्ता खरेदी केल्याचा आरोप आहे.

अंसारी यांनी आपल्या वकिलामार्फत मोज्तबा खामेनेई यांच्याशी कोणताही आर्थिक किंवा वैयक्तिक संबंध नसल्याचा ठाम नकार दिला आहे आणि निर्बंधांना कायदेशीर आव्हान देण्याची तयारी दर्शवली आहे.

प्रतिमेवर परिणाम

इराणमध्ये अली खामेनेई आणि त्यांचे कुटुंब साधेपणा आणि धार्मिक मूल्यांचे प्रतीक म्हणून सादर केले जाते. मात्र या कथित संपत्तीच्या खुलाशांमुळे त्या प्रतिमेला तडा गेल्याची चर्चा आहे. देशात वाढती महागाई, बेरोजगारी आणि शासनाविरोधातील आंदोलनांच्या पार्श्वभूमीवर हा मुद्दा अधिकच संवेदनशील ठरत आहे.

82 वर्षीय अली खामेनेई यांनी अद्याप अधिकृत उत्तराधिकारी जाहीर केलेला नाही. संभाव्य नावांमध्ये मोज्तबा खामेनेई यांच्यासह सादिक लारीजानी, अलीरेजा आराफी आणि इस्लामिक प्रजासत्ताकाचे संस्थापक रूहोल्लाह खोमैनी यांचे नातू हसन खोमैनी यांचा उल्लेख केला जात आहे.

अमेरिकेचा इशारा

दरम्यान, अमेरिकेने इराणने चर्चेच्या टेबलावर परत न आल्यास कठोर कारवाईचा इशारा दिला आहे. संभाव्य लष्करी कारवाई ‘जूनमधील संघर्षापेक्षा अधिक धोकादायक’ ठरू शकते असा इशाराही देण्यात आला आहे.