सध्या बाजारात अनेक प्रकारचे शॉम्पो आणि इतर सौंदर्य प्रसाधने उपलब्ध आहेत. पण कालांकराने त्याचे होणारे वााईट परिणाम कोणाला कळत नाहीत… अशात केस पांढरे होण्यास सुरुवात होते. पण फक्त शॉम्पो माहगडे वापरल्याने केस पांढरे होणार नाहीत असं काहीही नाही… आजकाल, कमी वयात केस पांढरे होणे ही अनेक लोकांसाठी एक सामान्य समस्या बनली आहे. काही लोकांना शाळा संपवून महाविद्यालयात जाताच केस पांढरे दिसू लागतात. आरशासमोर उभे राहिल्यावर दिसणारा तो पहिला पांढरा केस मनात चिंता निर्माण करतो. पण त्याच वेळी, 60 वर्षांपेक्षा जास्त वय असलेल्या काही लोकांचे केस अजूनही काळे आणि दाट असतात. यावरून हे देखील स्पष्ट होते की, केस पांढरे होणे हे केवळ वयाचा परिणाम नाही.

केस पांढरे होण्यामध्ये जनुकांची प्रमुख भूमिका असते. काही लोकांची जनुकीय रचना अशी असते की, केसांच्या रंगासाठी जबाबदार असलेले मेलॅनिन तयार करणाऱ्या पेशी दीर्घकाळ कार्यरत राहू शकतात. जर आई-वडिलांचे किंवा पूर्वजांचे केस वृद्धपणीही काळे असतील, तर तोच गुणधर्म पुढच्या पिढीमध्ये संक्रमित होण्याची दाट शक्यता असते. त्यामुळे, काही लोकांमध्ये केस उशिरा पांढरे होणे हा एक आनुवंशिक घटक असतो.

सततच्या तणावामुळे शरीरातील हार्मोन्सच्या संतुलनावर परिणाम होतो. विशेषतः जेव्हा कॉर्टिसोलसारखे हार्मोन्स जास्त प्रमाणात स्रवतात, तेव्हा केसांना रंग देणाऱ्या पेशींवर परिणाम होतो. यामुळे केस लवकर पांढरे होतात. याउलट, ज्या लोकांना योग, व्यायाम आणि मानसिक शांती राखण्याची सवय असते, त्यांच्यावर याचा कमी परिणाम होतो. यामुळे त्यांचे केस दीर्घकाळ नैसर्गिक रंगाचे राहतात.

आपण जे अन्न खातो आणि त्याचे पचन केसांच्या आरोग्यामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावते. व्हिटॅमिन बी12, लोह, तांबे आणि जस्त यांसारखी पोषक तत्वे शरीरात योग्यरित्या शोषली जाणे आवश्यक आहे. आतड्यांचे आरोग्य चांगले असल्यास, ही पोषक तत्वे केसांच्या मुळांपर्यंत पोहोचतात. यामुळे मेलॅनिन पेशींचे संरक्षण होते आणि केस पांढरे होण्यास विलंब होतो.

पर्यावरणातील प्रदूषण, विषारी घटक आणि अस्वास्थ्यकर जीवनशैलीमुळे शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह ताण वाढतो. यामुळे पेशींचे नुकसान होते आणि केस अकाली पांढरे होतात. परंतु जे लोक जास्त प्रमाणात फळे, भाज्या, सुकामेवा आणि बिया खातात, त्यांच्या शरीरात अँटीऑक्सिडंट्सचे प्रमाण अधिक असते. यामुळे पेशींचे संरक्षण होते आणि केस पांढरे होण्यास उशीर होतो. तसेच धूम्रपान आणि अति सूर्यप्रकाश टाळणेही महत्त्वाचे आहे.

शरीरातील हार्मोन्सच्या संतुलनावरून केसांचा रंग आणि घनता ठरते. इस्ट्रोजेन आणि टेस्टोस्टेरॉनसारखे हार्मोन्स योग्यरित्या कार्य करत असल्यास केस निरोगी राहतात. त्याचप्रमाणे, थायरॉईड ग्रंथीचे कार्य देखील महत्त्वाचे आहे. हायपोथायरॉईडीझमसारख्या समस्या असल्यास, केस वेळेआधीच पांढरे होण्याची शक्यता असते. योग्य वैद्यकीय तपासणी आणि पौष्टिक आहाराने यावर नियंत्रण मिळवता येते.