अलीकडच्या काळात लोकांच्या जीवनशैलीत आणि विचारसरणीत खूप बदल झाला आहे. कामाचा ताण आणि इतर जबाबदाऱ्यांमुळे लोक अनेकदा तणावाचे बळी ठरतात; पण या समस्या—विशेषत: तणाव आणि चिंता—आजच्या तरुणांमध्ये किंवा “जनरल झेड” मध्ये अधिक प्रचलित आहेत. 1990 आणि 2010 च्या उत्तरार्धात जन्मलेली ही पिढी विविध कारणांमुळे तणावाचा सामना करत आहे. स्मार्टफोन्स आणि इंटरनेटच्या भोवती वाढलेली ही पिढी डिजिटल जगाच्या “जालात” अडकत चालली आहे—ज्याने नकळत त्यांची मनःशांती हिरावून घेतली आहे. ज्येष्ठ मानसशास्त्रज्ञ मोनिका शर्मा यांच्याकडून जाणून घेऊया तरुणांमध्ये अस्वस्थता का वाढत आहे आणि त्यावर उपाय काय आहे.

तरुणांमध्ये अस्वस्थता का वाढत आहे?
तज्ज्ञांच्या मते, जनरल झेडच्या अस्वस्थतेचे कोणतेही एक कारण नाही; उलट, ते खाली सूचीबद्ध केलेल्या घटकांच्या संयोजनातून उद्भवते:

सोशल मीडिया आणि 'FOMO': सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर अनेकदा इतरांचे यश आणि त्यांचे “परिपूर्ण” जीवन दाखवले जाते. यामुळे तरुणाई सतत इतरांशी स्वतःची तुलना करत असते, ज्यामुळे “FOMO” निर्माण होते — हरवण्याची भीती.
भविष्याची भीती : तरुणांवर करिअर आणि समाजाच्या अपेक्षांबाबत खूप दबाव असतो. जबाबदाऱ्यांचे ओझे, नोकरी गमावण्याची भीती आणि झपाट्याने बदलणारे जग यांमुळे तरुणांमध्ये “भविष्यातील चिंता”—भविष्याची खोलवर बसलेली भीती—वाढत आहे.
माहितीचा ओव्हरलोड: जगभरात चालू असलेल्या संघर्ष आणि महामारीपासून ते आर्थिक संकटांपर्यंतच्या वाईट बातम्या त्यांच्या फोन स्क्रीनवर दिसत राहतात, ज्यामुळे त्यांच्या मनात ओझे आणि भीतीची भावना निर्माण होते.

अस्वस्थतेपासून आराम कसा मिळेल?
या चिंतेचा प्रभावीपणे सामना करण्यासाठी, केवळ औषधांवर अवलंबून राहणे पुरेसे नाही. मनाला शांत करणे आणि आपल्या जीवनशैलीत थोडेसे अध्यात्म आणणे हाच खरा उपाय आहे. हे करण्यासाठी, आपण काही सोप्या पद्धतींचे अनुसरण करू शकता:
सर्वप्रथम, हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा की सोशल मीडियावर दर्शविलेले जग पूर्णपणे वास्तविक नाही. म्हणून, इतरांशी स्वतःची तुलना करणे थांबवा.
जेव्हा तुम्ही तुमचा जवळजवळ सर्व वेळ मोबाईल फोन किंवा लॅपटॉपला चिकटून घालवता तेव्हा अस्वस्थ वाटणे अगदी स्वाभाविक आहे. म्हणून, दररोज काही तास आपला फोन आणि इंटरनेटपासून पूर्णपणे दूर राहण्याचा प्रयत्न करा. तुमच्या कुटुंबासह, मित्रांसोबत किंवा स्वतःसोबत दर्जेदार वेळ घालवा.
बाहेरील जगाचा आवाज आणि अस्वस्थता रोखण्यासाठी, दररोज काही वेळ ध्यानाचा सराव करा. यामुळे मनाला शांती मिळते आणि भविष्याशी संबंधित भीती कमी होते.