न्यूज इंडिया लाइव्ह, डिजिटल डेस्क: व्यस्त जीवन आणि वाढत्या ताणतणावात मानसिक आरोग्याच्या समस्या सामान्य झाल्या आहेत. बऱ्याचदा लोक 'चिंता' आणि 'डिप्रेशन' एकच मानतात, परंतु वैद्यकीय शास्त्राच्या दृष्टीने या दोन परिस्थिती पूर्णपणे भिन्न आहेत. योग्य वेळी त्यांची ओळख न झाल्यास समस्या गंभीर बनू शकते, असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. या दोघांमधील सूक्ष्म रेषा काय आहे आणि त्यांची लक्षणे एकमेकांपासून कशी वेगळी आहेत हे आपण तज्ञांकडून समजून घेऊया.
डॉक्टरांच्या मते, चिंता ही भविष्यात काही अनुचित घटना घडण्याच्या भीतीशी संबंधित आहे. ही अशी स्थिती आहे ज्यामध्ये एखादी व्यक्ती सतत काय होणार आहे याचा विचार करत राहतो.
लक्षणे: जलद हृदयाचा ठोका, अस्वस्थता, घाम येणे, धाप लागणे आणि निद्रानाश.
टप्पा: यामध्ये व्यक्तीला 'हायपर' वाटते आणि तो सतत काही ना काही धोका येण्याची वाट पाहत राहतो.
नैराश्य ही एक मानसिक स्थिती आहे ज्यामध्ये एखादी व्यक्ती दुःखी राहते आणि त्याच्या आवडत्या गोष्टींमध्येही रस गमावते. हे सहसा भूतकाळातील घटनांशी किंवा दीर्घकालीन निराशाशी जोडलेले असते.
लक्षणे: सतत थकवा जाणवणे, उर्जेची कमतरता, खूप किंवा खूप कमी झोप, भूक न लागणे आणि एकटेपणा जाणवणे.
टप्पा: यामध्ये व्यक्ती खूप 'कमी' आणि ऊर्जाहीन वाटते. त्याला असे वाटते की सध्या काहीही जाऊ शकत नाही.
मानसशास्त्रज्ञ म्हणतात की अनेक प्रकरणांमध्ये 'को-मॉर्बिडिटी' दिसून येते, म्हणजेच एखाद्या व्यक्तीला चिंता आणि नैराश्य दोन्ही एकत्र असू शकतात. दीर्घकालीन चिंता नंतर उदासीनतेचे रूप घेऊ शकते. उदाहरणार्थ, सतत एखाद्या गोष्टीची (चिंता) काळजी केल्याने माणूस इतका थकतो की शेवटी तो खोल उदासीनतेत बुडतो.
तज्ज्ञांच्या मते, जर ही लक्षणे दोन आठवड्यांहून अधिक काळ टिकून राहिली आणि तुमच्या दैनंदिन कामांवर (ऑफिस, घर, अभ्यास) परिणाम होऊ लागला तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. मानसिक आरोग्य समस्यांवर समुपदेशन, थेरपी आणि काही प्रकरणांमध्ये औषधोपचारांद्वारे यशस्वीरित्या उपचार केले जाऊ शकतात.
शारीरिक क्रियाकलाप: नियमित व्यायाम आणि योगासने मानसिक तणाव कमी करण्यास मदत करतात.
पुरेशी झोप: रोज ७-८ तासांची गाढ झोप मनाला शांत ठेवते.
चर्चा: तुमच्या भावना कुटुंबीय किंवा मित्रांसोबत शेअर करा, त्या दाबू नका.
कॅफिन टाळा: चहा, कॉफी आणि अल्कोहोलच्या अतिसेवनाने चिंता वाढू शकते.
