दुधामध्ये अनेक प्रकारचे पोषक तत्व असतात, जे शरीरासाठी आवश्यक असतात. मुलांसाठी आणि वृद्धांसाठी हा एक महत्त्वाचा आहार आहे, त्यांना आवश्यक घटक प्रदान करतो आणि आरोग्य राखतो.
गाईच्या दुधात भरपूर पोषक असतात, पण अलीकडच्या काळात गायींची संख्या कमी झाली आहे, त्याचा परिणाम दुधाच्या उपलब्धतेवर होत आहे. गाईचे दूध उपलब्ध नसल्यास म्हशीचे किंवा शेळीचे दूध हा पर्याय असू शकतो, परंतु ते आरोग्यासाठी घातक ठरू शकते.
नवजात बालकांसाठी आईचे दूध अमृतसारखे असते. आईचे दूध उपलब्ध नसल्यास, स्थानिक गायीचे दूध हा एक चांगला पर्याय असू शकतो, कारण ते हलके असते. जड पदार्थांचे सेवन केल्याने दुधाचे पचन कठीण होऊ शकते, ज्यामुळे उलट्या होऊ शकतात.
मेंढ्या, उंट, घोडे यांसारख्या दुग्धोत्पादक प्राण्यांचे दूधही विशेष परिस्थितीत वापरले जात असे.
दुधामुळे पचनशक्ती वाढण्यास मदत होते. हे सकाळी रिकाम्या पोटी प्यायल्यास पचनक्रिया सुधारते आणि शरीराला शक्ती मिळते. दुधात वारा आणि कफाचे रोग बरे करण्याची क्षमता असते.
दुपारी दूध प्यायल्याने शरीरात शक्ती वाढते आणि पचनास मदत होते. रात्री दूध प्यायल्याने मुलांची बुद्धी वाढते, तर वृद्धांसाठी वीर्य वाढण्यास मदत होते.
दूध उकळताना हे लक्षात ठेवावे की ते जास्त वेळ उकळणे आरोग्यासाठी फायदेशीर नाही. प्राचीन काळी, दूध उकळण्याच्या प्रक्रियेमुळे अधिक पोषक तत्वे मिळत होती.
