नवी दिल्ली. आजच्या युगात कडाक्याच्या उन्हापासून आणि उन्हापासून आराम मिळण्यासाठी एअर कंडिशनर (एसी) ही आपली सर्वात मोठी गरज बनली आहे. घर असो किंवा ऑफिस, आजकाल लोक एसीच्या थंड हवेत तासनतास घालवतात. पण एसीचा अतिवापर आपल्या शरीरासाठी 'स्लो पॉयझन' म्हणून काम करतो, असा इशारा आरोग्य तज्ज्ञांनी दिला आहे.
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, वातानुकूलित वातावरणात जास्त वेळ राहिल्याने अनेक समस्या उद्भवू शकतात. एसी हवेतील पाणी शोषून घेते, ज्यामुळे आपल्या शरीरात नकळत आर्द्रता कमी होते, ज्यामुळे डिहायड्रेशन देखील होऊ शकते. अशा परिस्थितीत पुरेसे पाणी न पिल्याने डोकेदुखी, थकवा आणि आळस होऊ शकतो. याशिवाय थंड हवेमुळे सांधे आणि स्नायूंमध्ये जडपणा येतो. त्यामुळे सांधेदुखी, पाठदुखी आणि गर्भाशयाच्या ग्रीवेचा त्रास वाढू शकतो.
एअर कंडिशनर (AC) ची कोरडी हवा आपल्या नाक आणि घशातील श्लेष्मल त्वचा कोरडे करते, ज्यामुळे खोकला, नाक बंद होणे आणि सायनसचा धोका देखील वाढतो. तसेच घाणेरड्या फिल्टरमुळे जीवाणू आणि बुरशी हवेत शिरून दम्याच्या रुग्णांची स्थिती बिघडते. एसी वातावरणातील आर्द्रता 30 टक्क्यांनी कमी करू शकते, ज्यामुळे त्वचा आणि डोळ्यांमध्ये कोरडेपणा येतो आणि त्वचा कोरडी होते आणि क्रॅक होऊ लागते. याशिवाय डोळ्यांची जळजळ आणि ड्राय आय सिंड्रोमच्या सामान्य तक्रारी आहेत.
अत्यंत थंड तापमानामुळे शरीरातील चयापचय गतीही मंदावते, त्यामुळे वजन वाढण्याची शक्यता वाढते. याशिवाय, बाहेरून तीव्र उष्णतेने आल्यानंतर अचानक थंड खोलीत प्रवेश केल्याने तापमानाला धक्का बसू शकतो ज्यामुळे शरीराच्या संरक्षण प्रणालीवर परिणाम होतो, ज्यामुळे ताप आणि सर्दी देखील होऊ शकते.
आजारी इमारत सिंड्रोम म्हणजे काय?
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की ज्या कार्यालयांमध्ये योग्य वायुवीजन नसते, एसीमध्ये दीर्घकाळ काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना डोकेदुखी, चक्कर येणे आणि एकाग्रतेचा अभाव जाणवतो. या लक्षणाला 'सिक बिल्डिंग सिंड्रोम' म्हणतात. हे लक्षात घेऊन, डॉक्टरांनी एसीचे तापमान नेहमी 24°C ते 26°C दरम्यान ठेवण्याचा सल्ला दिला आहे आणि AC चा फिल्टर नियमितपणे स्वच्छ करत राहावे जेणेकरून हानिकारक जीवाणू जन्म घेऊ नयेत. याशिवाय तहान लागली नसतानाही पाणी नियमित प्यायला ठेवा आणि वेळोवेळी एसी बंद करत राहा आणि खिडक्या उघडत राहा जेणेकरून ताजी आणि स्वच्छ हवा फिरू शकेल.
रिपोर्ट: सुशील कुमार साह
