डिजिटल डेस्क- बरोबर 75 वर्षांपूर्वी, 11 मे 1951 रोजी, आधुनिक भारतात सोमनाथ मंदिराचे पुनरुज्जीवन करण्यात आले. आज तोच पवित्र सोहळा 'सोमनाथ अमृत पर्व' म्हणून साजरा केला जात आहे. या खास कार्यक्रमात स्वतः पंतप्रधान नरेंद्र मोदी सहभागी होत आहेत. या उत्सवाचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे मंदिराचा 90 मीटर उंच विशाल शिखर आहे, ज्याचा कुंभभिषेक देशातील 11 सर्वात पवित्र तीर्थक्षेत्रातून आणलेल्या पाण्याने केला जाईल. गुजरातच्या वेरावळ किनाऱ्यावर असलेले सोमनाथ मंदिर हे भगवान शिवाच्या १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी पहिले मानले जाते. 'सोमनाथ' म्हणजे 'सोमचा स्वामी' म्हणजेच चंद्राचा स्वामी. शिवपुराण आणि स्कंद पुराणानुसार, हे स्थान शतकानुशतके दैवी उर्जेचे केंद्र राहिले आहे. असे मानले जाते की महादेव येथे प्रकाशाच्या रूपात विराजमान आहेत आणि त्यांच्या केवळ दर्शनाने भक्तांची मागील जन्मातील पापे नष्ट होतात.
सोमनाथच्या स्थापनेमागे एक खोल रहस्य दडलेले आहे. पौराणिक कथेनुसार चंद्रदेवाचा विवाह दक्ष प्रजापतीच्या 27 मुलींशी (नक्षत्र) झाला होता. पण चंद्रमाचे फक्त रोहिणीवर प्रेम होते. आपल्या इतर मुलींचे दुःख पाहून क्रोधित दक्ष प्रजापतीने चंद्रदेवांना 'क्षय' (अंधार आणि विनाश) चा शाप दिला. या शापामुळे चंद्राचे वैभव कमी होऊ लागले आणि तो मृत्यूच्या उंबरठ्यावर पोहोचला.
संपूर्ण सृष्टीला संकटात सापडलेले पाहून ब्रह्मदेवाने चंद्राला प्रभास परिसरात महादेवाची पूजा करण्याचा सल्ला दिला. चंद्रदेवांनी येथे शिवलिंगाची स्थापना केली आणि अनेक वर्षे महामृत्युंजय मंत्राचा जप केला. चंद्राच्या भक्तीने प्रसन्न होऊन शिव प्रकट झाले. दक्षाचा शाप अयशस्वी होऊ शकला नाही म्हणून, शिवाने चंद्राला वरदान दिले की तो 15 दिवस मेणाने क्षीण होईल आणि 15 दिवस मेण होईल. अशा प्रकारे चंद्राला नवजीवन मिळाले आणि तो महादेवाच्या आश्रयाला कायमचा आला.
सोमनाथ मंदिराची केवळ कथाच नाही तर त्याची रचनाही अप्रतिम आहे. येथे स्थित 'बाण स्तंभ' हा प्राचीन भारतीय विज्ञानाचा एक मोठा चमत्कार आहे. इथून दक्षिण ध्रुवापर्यंत समुद्रात जमीन नाही असे या स्तंभावर लिहिले आहे. हजारो वर्षांपूर्वी आपल्या ऋषीमुनींना हे खगोलशास्त्रीय ज्ञान कसे होते हा आजही आधुनिक शास्त्रज्ञांसाठी मोठा सस्पेन्स आहे. सोमनाथ हे केवळ मंदिर नाही, तर भारतीय संस्कृतीच्या पुनरुज्जीवनाची गाथा आहे. आक्रमणकर्त्यांनी ते अनेक वेळा नष्ट केले, परंतु प्रत्येक वेळी महादेवाच्या भक्तांनी ते अधिक भव्यतेने पुन्हा बांधले. आजचा 'अमृत पर्व' हा या अजिंक्य विश्वासाचा आणि अतूट विश्वासाचा उत्सव आहे, जो सत्य आणि शिव यांचा कधीही नाश होऊ शकत नाही हे दाखवून देतो.
