नवी दिल्ली: सध्या देशाची राजधानी दिल्लीच्या सराफा बाजारात सोन्या-चांदीच्या हालचालींनी सामान्य ग्राहक आणि गुंतवणूकदार दोघांनाही आश्चर्यचकित केले आहे. एकीकडे सलग दुसऱ्या दिवशी सोन्याच्या दरात कमालीची वाढ होत असतानाच दुसरीकडे सलग दुसऱ्या दिवशीही चांदीच्या दरात मोठी वाढ झाली आहे. या आठवड्यातील सर्वात आश्चर्यकारक बाब म्हणजे दोन दिवसांतच चांदीचा दर प्रति किलो 10,000 रुपयांनी स्वस्त झाला आहे. उलट या दोन दिवसांत सोन्याच्या दरात प्रति 10 ग्रॅम 2100 रुपयांची मोठी वाढ झाली आहे. येत्या काही दिवसांत सोन्या-चांदीच्या दरात असेच मोठे चढउतार पाहायला मिळतील, असे बाजारातील जाणकारांचे मत आहे. दिल्लीच्या बाजारात आता सोन्या-चांदीच्या किमती काय झाल्या आहेत ते सविस्तरपणे सांगतो.
बुधवारी राष्ट्रीय राजधानी दिल्लीत सोन्याच्या किमतीने 1,300 रुपयांची मोठी उसळी घेत 10 ग्रॅमसाठी 1.64 लाख रुपयांचा टप्पा पार केला. सराफा बाजारातील या प्रचंड वाढीमागील प्रमुख कारण म्हणजे अमेरिका आणि इराण यांच्यातील सध्याचा भू-राजकीय तणाव आहे, ज्याचा थेट परिणाम परकीय व्यापार आणि देशांतर्गत बाजारावर झाला आहे. स्थानिक बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, 99.9 टक्के शुद्धतेच्या 24 कॅरेट सोन्याच्या दरात 1,300 रुपयांची वाढ नोंदवण्यात आली. उल्लेखनीय आहे की मंगळवारी बाजार बंद झाला तेव्हा त्याची किंमत 10 ग्रॅमसाठी 1,63,600 रुपये होती, जी आता 10 ग्रॅमसाठी 1,64,900 रुपये (सर्व करांसह) च्या विक्रमी पातळीपर्यंत वाढली आहे.
गेल्या दोन दिवसांत सोन्याच्या दरात प्रति 10 ग्रॅम एकूण 2100 रुपयांची वाढ झाली आहे. याआधी मंगळवारीही सोन्याच्या दरात प्रति 10 ग्रॅम 800 रुपयांनी वाढ झाली होती. सराफा व्यापाऱ्यांनी सांगितले की, अमेरिकेत रोखे उत्पन्न वाढत असले आणि डॉलरही मजबूत होत असला, तरी सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून मौल्यवान धातूंची खरेदी पुन्हा सुरू केल्यामुळे देशांतर्गत सोन्याच्या किमतीला मोठा आधार मिळाला आहे.
सोन्याच्या या चमकाने चांदीच्या गुंतवणूकदारांना मोठा धक्का बसला आहे. सलग दुसऱ्या सत्रात चांदीच्या दरात मोठी घसरण झाली. बुधवारी त्याची किंमत 5,000 रुपये प्रति किलोने कमी झाली, त्यानंतर दिल्लीत चांदीची किंमत 1 किलोसाठी 2,66,000 रुपये (सर्व करांसह) खाली आली. बाजारातील जाणकारांनी सांगितले की, गेल्या सत्रात (मंगळवारी) चांदीच्या दरातही ५ हजार रुपयांची मोठी घसरण दिसून आली, त्यामुळे चांदीचा भाव २,७१,००० रुपये प्रतिकिलोपर्यंत खाली आला. याचा सरळ अर्थ असा की दोन दिवसांत चांदीच्या खरेदीदारांना प्रतिकिलो 10,000 रुपयांचा थेट फायदा झाला आहे. बाजार विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की औद्योगिक मागणीतील कमजोरी आणि किमतीतील अलीकडच्या तीव्र चढउतारानंतर मोठ्या गुंतवणूकदारांनी सतत नफा मिळवल्यामुळे चांदीच्या किमती सध्या अस्थिर आहेत.
जागतिक बाजाराबद्दल बोलायचे झाले तर, आंतरराष्ट्रीय बाजारात स्पॉट गोल्ड 1 औंससाठी US $ 4,483.54 वर किंचित वाढीसह व्यवहार करत होते. दुसरीकडे, आंतरराष्ट्रीय चांदी 1 औंससाठी 2 टक्क्यांहून अधिक वाढून US $ 75.42 वर पोहोचली. अग्रगण्य ब्रोकरेज फर्म कोटक निओ (पूर्वी कोटक सिक्युरिटीज) ने आपल्या अहवालात म्हटले आहे की बुधवारी स्पॉट सोन्याच्या किमतीत सुधारणा दिसून आली. रोखे बाजारात नुकत्याच झालेल्या जोरदार विक्रीत काही प्रमाणात घट झाल्यामुळे मौल्यवान धातूंना आधार मिळाला आहे. तथापि, यूएस ट्रेझरी बाँडचे उत्पन्न उच्च राहिले आणि डॉलर मजबूत झाल्यामुळे सोन्याच्या किमती फारशी वाढल्या नाहीत आणि मर्यादित मर्यादेतच राहिल्या.
कोटक निओ फर्मने आपल्या अहवालात पुढे म्हटले आहे की, सध्या जगभरातील मोठ्या कमोडिटी गुंतवणूकदारांचे संपूर्ण लक्ष अमेरिका आणि इराणमध्ये सुरू असलेल्या युद्धसदृश परिस्थितीवर आहे. यासोबतच मुख्य व्यापारी मार्ग 'स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ' पुन्हा सुरू करण्यात सातत्याने होत असलेल्या विलंबावरही बाजाराचे बारीक लक्ष आहे. या जागतिक कारणांमुळे जगभरातील वाढत्या महागाईची चिंता आणि केंद्रीय बँकांकडून कठोर आर्थिक धोरण (व्याजदर वाढवणे) लागू करण्याच्या अपेक्षा सातत्याने वाढत आहेत.
दुसरीकडे, मिरे ॲसेट शेअरखानचे कमोडिटीजचे प्रमुख प्रवीण सिंग यांच्या म्हणण्यानुसार, यावेळी गुंतवणूकदार यूएस सेंट्रल बँकेच्या (फेडरल रिझर्व्ह) व्याजदराच्या पुढील दिशांबाबत अत्यंत सावध आहेत. गुंतवणूकदार 'फेडरल ओपन मार्केट कमिटी' (FOMC) च्या बैठकीच्या इतिवृत्तांची सराफा (सोने आणि चांदी) किमतींवर होणाऱ्या अल्पकालीन प्रभावाविषयी नवीन माहिती गोळा करण्यासाठी आतुरतेने वाट पाहत आहेत, त्यानंतरच बाजाराची पुढील वाटचाल ठरवली जाईल.
