नवी दिल्ली: भारतातील अनेक भाग सध्या तीव्र उष्णतेच्या लाटेचा अनुभव घेत आहेत, उत्तर आणि मध्य प्रदेशात तापमानात सतत वाढ होत आहे. उष्णतेशी संबंधित आजार हा चिंतेचा विषय असताना, तज्ञ आता चेतावणी देत आहेत की तीव्र हवामान देखील शारीरिक थकवा आणि मानसिक थकवा वाढण्यास कारणीभूत आहे.
बरेच लोक कमी उर्जा, विस्कळीत झोप, लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण, शरीर कमकुवतपणा आणि चिडचिड यासारख्या लक्षणांची तक्रार करत आहेत, अगदी शारीरिकदृष्ट्या आवश्यक क्रियाकलापांमध्ये गुंतलेले नसतानाही.
वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, मानवी शरीर अति उष्णतेमध्ये तापमान नियंत्रित करण्यासाठी सतत काम करत असते. घाम येणे शरीराला थंड ठेवण्यास मदत करते, परंतु यामुळे सतत द्रव आणि खनिजांची कमतरता देखील होते.
तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले की उच्च तापमानात शरीर थंड राहण्यासाठी अतिरिक्त ऊर्जा वापरते.
परिणामी, लोक घराबाहेर बराच वेळ घालवतात, रहदारीतून प्रवास करतात किंवा खराब हवेशीर वातावरणात काम करतात त्यांना उन्हाळ्यात तीव्र थकवा जाणवू शकतो.
उन्हाळ्यातील थकवा येण्यामागे निर्जलीकरण हे एक प्रमुख कारण असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. जास्त घाम येणे शरीरातून पाणी तसेच आवश्यक खनिजे काढून टाकते, ज्यामुळे डोकेदुखी, चक्कर येणे, स्नायू कमकुवत होणे आणि एकाग्रता कमी होणे यासारखी लक्षणे दिसू लागतात.
उष्णतेच्या लाटेच्या परिस्थितीत तहान लागेपर्यंत वाट पाहणे पुरेसे नाही असा इशारा तज्ञांनी दिला आहे. दिवसभर नियमित हायड्रेशन आवश्यक बनते.
उष्ण आणि दमट रात्रींमुळे झोपेच्या पद्धतींवरही परिणाम होतो. वारंवार जागृत होणे आणि झोपेची कमी झालेली गुणवत्ता शरीराला पूर्णपणे बरे होण्यापासून प्रतिबंधित करते, ज्यामुळे बर्याच लोकांना अंथरुणावर झोपल्यानंतरही थकवा जाणवतो.
वैद्यकीय व्यावसायिकांनी लक्षात घ्या की बर्नआउट यापुढे केवळ कामाच्या तणावाशी संबंधित नाही. तीव्र हवामान, गर्दीच्या सार्वजनिक जागा, रहदारी आणि शारीरिक अस्वस्थता यांच्या सतत संपर्कात राहणे हळूहळू भावनिक आरोग्यावर देखील परिणाम करू शकते.
प्रदीर्घ उष्णतेच्या संपर्कात राहिल्यानंतर लोक भावनिक दृष्ट्या निचरा, बिनधास्त किंवा विलक्षण चिडचिडे वाटू शकतात. घराबाहेरील कामगार आणि गर्दीच्या किंवा खराब हवेशीर जागेतील व्यक्ती अधिक असुरक्षित मानल्या जातात.
आरोग्य तज्ञ पुरेसे पाणी पिण्याची, हलके जेवण खाण्याची आणि शक्य असेल तेव्हा थेट दुपारची उष्णता टाळण्याची शिफारस करतात. सैल सुती कपडे परिधान करणे, कामाची विश्रांती घेणे आणि झोपेचे योग्य वेळापत्रक राखणे यामुळे देखील थकवा कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
तज्ञांनी लोकांना सतत थकवा येण्याकडे दुर्लक्ष न करण्याचा सल्ला दिला आहे, विशेषत: जर लक्षणांमध्ये चक्कर येणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे किंवा गोंधळ यांचा समावेश होतो, कारण ते उष्णतेशी संबंधित अधिक गंभीर परिस्थिती दर्शवू शकतात.
