तुम्ही येत्या काही दिवसांत विमान प्रवासाची योजना आखत असाल तर ही बातमी तुमच्यासाठी खूप महत्त्वाची आहे. भारतातील देशांतर्गत विमान प्रवाशांसाठी पुढील काही महिने थोडे कठीण आणि आव्हानात्मक असू शकतात. देशातील दोन सर्वात मोठ्या एअरलाइन्स एअर इंडिया आणि इंडिगोने त्यांच्या देशांतर्गत नेटवर्कवरील फ्लाइट्सची संख्या कमी करण्याचा मोठा आणि कठोर निर्णय घेतला आहे.
विविध अहवालांनुसार, 1 जून 2026 पासून, दोन्ही एअरलाइन्स पुढील 90 दिवस (3 महिने) अनेक देशांतर्गत मार्गांवरील फ्लाइट्सची संख्या मर्यादित ठेवतील. या अचानक कपातीमागे दोन मुख्य कारणे आहेत, पहिले म्हणजे, एव्हिएशन टर्बाइन इंधन (ATF) च्या किमतीत झालेली विक्रमी वाढ आणि दुसरे म्हणजे उन्हाळी सुट्ट्या संपल्यानंतर प्रवाशांच्या मागणीत झालेली सर्वसाधारण घट.
विमान वाहतूक क्षेत्रातील सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दोन्ही एअरलाइन्स बाजाराच्या मागणीनुसार त्यांची क्षमता पुन्हा समायोजित करत आहेत:
एअर इंडिया: त्याच्या देशांतर्गत उड्डाण ऑपरेशन्सच्या सर्वात जवळ 15% पर्यंत कपात करू शकतो.
इंडिगो: देशातील सर्वात मोठी देशांतर्गत विमान कंपनी इंडिगोनेही आपल्या ताफ्याचा विस्तार केला आहे. ५% ते ७% पर्यंत उड्डाणे कमी करण्याची तयारी करत आहे.
विमान कंपन्यांवर दबाव का वाढला? पश्चिम आशिया (मध्य पूर्व) मध्ये चालू असलेल्या भू-राजकीय तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या किमती गगनाला भिडत आहेत. भारतातील अनेक प्रमुख शहरांमध्ये ATF च्या किमती आता ₹1 लाख प्रति किलोलिटरच्या वर गेल्या आहेत, ज्या पूर्वी ₹80,000 च्या आसपास होत्या. शिवाय, वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये आकारल्या जाणाऱ्या व्हॅटच्या वेगवेगळ्या दरांमुळे विमान कंपन्यांची आर्थिक गणिते आणखी विस्कळीत झाली आहेत, कमी प्रवासी असलेल्या मार्गांवर उड्डाण करणे हा तोट्याचा सौदा ठरला आहे.
अहवालानुसार, देशातील दोन सर्वात व्यस्त विमानतळ, दिल्ली आणि मुंबई यांना जोडलेल्या अनेक मोठ्या आणि व्यस्त मार्गांवर फ्लाइटची वारंवारता कमी केली जाईल:
मुंबई विमानतळावरील बाधित मार्ग: मुंबईहून अहमदाबाद, नागपूर, पाटणा आणि भोपाळला जाणाऱ्या विमानांची संख्या कमी होऊ शकते.
दिल्ली विमानतळावरून बाधित झालेले मार्ग: दिल्लीहून बेंगळुरू, हैदराबाद आणि कोलकाता येथे धावणाऱ्या फ्लाइटमध्ये कपात करण्यात येणार आहे. यासोबतच दक्षिण भारतातील काही निवडक देशांतर्गत मार्गांवरही त्याचा थेट परिणाम दिसून येतो.
दिलासा देणारी बाब: कोणताही मार्ग पूर्णपणे बंद केला जात नसल्याचे विमान कंपन्यांनी स्पष्ट केले आहे. केवळ फ्लाइट्सची वारंवारता (संख्या) कमी केली जात आहे जेणेकरून ऑपरेशनल खर्च संतुलित करता येईल. प्रवाशांना शेवटच्या क्षणी विमानतळावर पोहोचण्याच्या त्रासाला सामोरे जावे लागू नये, यासाठी रद्द केलेली उड्डाणे आधीच बुकिंग वेबसाइटवरून काढून टाकण्यात आली आहेत.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांमध्ये होत असलेल्या बदलांचा परिणाम देशांतर्गत कनेक्टिंग प्रवाशांवरही होत आहे. सामान्यत: लहान शहरांतील प्रवासी दिल्ली किंवा मुंबईसारख्या 'हब विमानतळांवर' पोहोचण्यासाठी देशांतर्गत उड्डाणे घेत असत आणि तेथून परदेशात कनेक्टिंग फ्लाइट घेत असत. परंतु जागतिक नेटवर्कमधील समस्यांमुळे अशा कनेक्टिंग प्रवाशांची संख्याही कमी झाली आहे.
विमान वाहतूक क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि विश्लेषकांचे असे मत आहे की शाळा आणि महाविद्यालये सुरू झाल्यानंतर जून ते ऑगस्ट या कालावधीत विमान प्रवासाची मागणी काहीशी मंद राहते. मात्र यावेळी इंधनाच्या विक्रमी दरांमुळे परिस्थिती अधिक गंभीर झाली आहे. येत्या आठवड्यात एटीएफच्या किमती कमी न झाल्यास, कंपन्या ऑपरेटिंग खर्चाची भरपाई करण्यासाठी एअर तिकिटाच्या किमती 10% ते 15% वाढवू शकतात. अशा स्थितीत आगामी पावसाळ्यात प्रवाशांच्या खिशावर अतिरिक्त आर्थिक बोजा पडणार हे निश्चित आहे.
