पूर्वांचलच्या ऐतिहासिक भूमीवर वसलेला बलिया (Ballia) जिल्ह्यातील 'सुरहा ताल' (Surha Tal) आता जागतिक नकाशावर अधिक ठळकपणे चमकू लागला आहे. विदेशी आणि स्थलांतरित पक्ष्यांची चहचहाट आणि अद्भूत नैसर्गिक सौंदर्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या 'जयप्रकाश नारायण पक्षी विहार' (सुरहा ताल) या सरोवराला अधिकृतपणे भारतातील १०० वे 'रामसर स्थळ' (100th Ramsar Site of India) म्हणून घोषित करण्यात आले आहे.
ही ऐतिहासिक कामगिरी केवळ उत्तर प्रदेशसाठीच नव्हे, तर संपूर्ण देशासाठी अत्यंत अभिमानाची गोष्ट आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या यशाबद्दल आनंद व्यक्त करत, हे भारताचे पर्यावरण संवर्धन धोरण आणि पाणथळ जागांच्या (Wetlands) रक्षणाप्रती असलेल्या दृढ संकल्पाचे एक जिवंत उदाहरण असल्याचे म्हटले आहे.
Singodi Sweet: पानामध्ये गुंडाळून दिली जाणारी उत्तराखंडची अनोखी 'सिंगोडी' मिठाई! चारधाम यात्रेला जाताय तर चव चाखायला विसरू नका! उत्तर प्रदेशात आता एकूण १३ रामसर स्थळे (Ramser Sites in UP)सुरहा तालला मिळालेल्या या जागतिक मान्यतेमुळे आता एकट्या उत्तर प्रदेश राज्यातील रामसर स्थळांची एकूण संख्या १३ झाली आहे. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म 'X' (ट्विटर) वर पोस्ट करत पंतप्रधान मोदी म्हणाले, "सुरहा तालचा रामसर सूचीमध्ये समावेश होणे हे भारताच्या नैसर्गिक संसाधनांच्या संरक्षणाप्रती असलेली अढळ कटिबद्धता दर्शवते. हे क्षेत्र पक्षी जैवविविधतेने (Bird Biodiversity) अत्यंत समृद्ध असून येथे दरवर्षी मोठ्या संख्येने स्थानिक आणि विदेशी पक्षी येतात."
हा दलदलीचा आणि पाणथळ भाग गंगा आणि घाघरा (सरयू) नदीच्या प्रभाव क्षेत्रात येतो. हिवाळ्याच्या दिवसांत येथे थेट सायबेरिया आणि मध्य आशियातून (Siberia & Central Asia) हजारो मैलांचा प्रवास करून येणारे स्थलांतरित पक्षी आश्रय घेतात. याशिवाय येथे अनेक दुर्मिळ जलीय वनस्पती आणि प्राणी आढळतात. मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनीही या मोठ्या यशाबद्दल आनंद व्यक्त केला आहे.
निसर्गाचे 'बायोलॉजिकल सुपर मार्केट'मुरली मनोहर टीडी कॉलेजचे भूगोल विभागाचे प्रमुख प्रा. विनीत नारायण दुबे यांच्या मते, हा ताल अनेक वर्षांपासून बलिया जिल्ह्यातील भूजल पातळी (Groundwater Level) वाढवण्यास प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष मदत करत आहे, तसेच शेकडो लोकांच्या उपजीविकेचा (आजीविका) मुख्य आधार आहे. येथील जलीय वनस्पती जमिनीतील पाण्याचे शुद्धीकरण (Water Purification) करण्याचे मोलाचे काम करतात, त्यामुळेच या तालाला निसर्गाचे 'बायोलॉजिकल सुपर मार्केट' (Biological Super Market) म्हणणे अगदी योग्य ठरेल.
View this post on Instagram
जगभरातील महत्वाच्या पाणथळ आणि दलदलीच्या जागा सुरक्षित आणि संरक्षित करण्यासाठी २ फेब्रुवारी १९७१ रोजी 'रामसर कन्व्हेन्शन'ची स्थापना करण्यात आली होती. यामध्ये जगातील १७० हून अधिक देश भागीदार असून २१०० पेक्षा जास्त वेटलँड्स या यादीत नोंदवले गेले आहेत. हे वेटलँड्स पाण्याचा स्तर राखण्यासाठी, हवामानाचा समतोल राखण्यासाठी आणि पक्ष्यांच्या मौसमी निवासासाठी निसर्गाचे फुफ्फुस म्हणून काम करतात.
Whatsapp Update : सीन करताच गायब होणार मेसेज! व्हॉट्सॲपमध्ये होतेय View Once Message फीचरची एन्ट्री; पाहा कसं वापरायचं? सुरहातालचा विस्तीर्ण पसारासुरहाताल हे उत्तर प्रदेशातील सर्वात मोठ्या सरोवरांपैकी एक आहे, जे सामान्यतः सुमारे २४.९ किलोमीटर क्षेत्रात पसरलेले आहे.
पावसाळ्यातील विस्तार: पावसाळ्यात या सरोवराचा जलसंचय वाढून ते ३४.३२ वर्ग किमी ते ४२.३२ वर्ग किमीपर्यंत विस्तीर्ण होते.
उन्हाळ्यातील विस्तार: उन्हाळ्यात पाण्याचे बाष्पीभवन झाल्यामुळे याचे क्षेत्रफळ सुमारे २१ वर्ग किमीपर्यंत मर्यादित राहते.
हे सरोवर साधारणपणे ४.५ किमी लांब आणि ३.७ किमी रुंद असून, यामध्ये वर्षभर मुबलक पाणी साठलेले असते.
'जागतिक पर्यावरण दिनाचे' औचित्य साधून बलियाच्या सुरहा तालला मिळालेला हा जागतिक बहुमान संपूर्ण उत्तर प्रदेशच्या हरित क्रांतीला आणि पर्यावरण पर्यटनाला (Eco-Tourism) एक नवी दिशा देणारा ठरणार आहे.
