FSSAI वृत्तपत्र अन्न चेतावणी: भारतात वडा पाव, समोसा, पकोडे किंवा पराठे असे अनेक खाद्यपदार्थ आजही वर्तमानपत्रात गुंडाळून किंवा त्यावर ठेवले जातात. लोकांना ही पद्धत सामान्य वाटते, परंतु आता भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) याबाबत कडक इशारा दिला आहे. संस्थेने सर्व खाद्य व्यवसाय चालकांना अन्न पॅक करण्यासाठी, गुंडाळण्यासाठी किंवा सर्व्ह करण्यासाठी वृत्तपत्र वापरणे ताबडतोब बंद करण्यास सांगितले आहे, कारण त्याचा लोकांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.
मुंबईत नुकत्याच घडलेल्या एका घटनेनंतर हा सल्ला समोर आला आहे. एक प्रसिद्ध वडा पाव विक्रेता वर्तमानपत्रात जेवण देताना दिसला. यानंतर, FSSAI पश्चिम क्षेत्र आणि मुंबई महानगरपालिका (MCGM) च्या टीमने संयुक्त कारवाई केली. आता इतर शहरे आणि गावांमध्येही अशी प्रथा बंद व्हावी आणि सुरक्षित अन्न लोकांपर्यंत पोहोचावे, अशी प्राधिकरणाची इच्छा आहे.
FSSAI नुसार, वर्तमानपत्र छापण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या शाईमध्ये अनेक प्रकारची रसायने, रंगद्रव्ये आणि बाइंडर असतात. यामध्ये शिशासह इतर जड धातू देखील असू शकतात. जेव्हा गरम किंवा तेलकट अन्न वर्तमानपत्राच्या थेट संपर्कात येते तेव्हा ही रसायने अन्नामध्ये प्रवेश करू शकतात. असे दूषित अन्न दीर्घकाळ खाल्ल्याने शरीरावर नकारात्मक परिणाम होतात आणि भविष्यात अनेक आरोग्य समस्यांचा धोका वाढतो.
धोका केवळ शाई छापण्यापुरता मर्यादित नाही. छपाई, वाहतूक आणि वितरणादरम्यान वृत्तपत्रे धूळ, घाण आणि अनेक लोकांच्या संपर्कात येतात. अशा परिस्थितीत, त्याच्या पृष्ठभागावर असलेले बॅक्टेरिया आणि इतर सूक्ष्मजीव अन्न दूषित करू शकतात. त्यामुळे अन्नजन्य आजारांचा धोकाही वाढतो.
FSSAI ने आठवण करून दिली आहे की अन्न सुरक्षितता आणि मानके (पॅकेजिंग) विनियम, 2018 अंतर्गत अन्न साठवण्यासाठी, गुंडाळण्यासाठी किंवा सर्व्ह करण्यासाठी वर्तमानपत्र किंवा कोणत्याही छापील कागदाचा वापर करण्यास मनाई आहे. संस्थेने या विषयावर यापूर्वी अनेक वेळा जागरूकता मोहिमा राबवल्या आहेत. हे निर्देश मोठ्या रेस्टॉरंट्सपुरते मर्यादित नसून स्ट्रीट फूड विक्रेते, क्लाउड किचन, केटरर्स, क्विक सर्व्हिस रेस्टॉरंट्स (QSR), फूड स्टॉल्स, छोटे दुकानदार, फिरते खाद्यपदार्थ विक्रेते आणि फेरीवाल्यांसह सर्व खाद्य व्यवसायांना लागू होते.
FSSAI ने अन्न व्यापाऱ्यांना फूड-ग्रेड पॅकेजिंग साहित्याचा अवलंब करण्याचे आवाहन केले आहे. ग्राहकांना वृत्तपत्रात खाद्यपदार्थ पॅकिंग किंवा सर्व्ह करणारे कोणतेही दुकान किंवा स्टॉल टाळण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. किरकोळ निष्काळजीपणा भविष्यात एक मोठी आरोग्य समस्या बनू शकते. त्यामुळे प्रत्येकाने सुरक्षित पॅकेजिंग आणि स्वच्छ अन्नाची सवय लावणे गरजेचे आहे.
वर्तमानपत्रात अन्न पॅक केल्याने कोणता आजार होतो?
वृत्तपत्राच्या शाईमध्ये असलेले शिसे आणि रसायने यामुळे पचनसंस्थेतील समस्या, पोटातील संसर्ग, किडनीचे आजार आणि दीर्घकाळापर्यंत कर्करोग यांसारखे घातक आजार होऊ शकतात.
थंड वस्तू वर्तमानपत्रात ठेवता येतात का?
नाही, FSSAI नियमांनुसार, कोणत्याही प्रकारचे अन्न (मग ते थंड किंवा गरम) वर्तमानपत्रात किंवा छापील कागदात ठेवण्यास पूर्णपणे मनाई आहे, कारण कोरड्या अन्नातही जीवाणूंचे संक्रमण होऊ शकते.
FSSAI नुसार सुरक्षित पॅकेजिंग म्हणजे काय?
FSSAI ने खाद्यपदार्थांसाठी फक्त फूड-ग्रेड पॅकेजिंग मटेरियल, बटर पेपर, केळीची पाने किंवा अन-प्रिंट केलेले ॲल्युमिनियम फॉइल वापरण्याची शिफारस केली आहे.
रस्त्यावरील विक्रेत्याने वर्तमानपत्रात खाद्यपदार्थ दिल्यास काय करावे?
तुम्ही तसे करण्यास नकार देता आणि फूड-ग्रेड प्लेट मागता. तुम्ही FSSAI च्या राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाइनवर देखील तक्रार नोंदवू शकता.
वर्तमानपत्रापेक्षा बटर पेपर चांगला आहे का?
होय, न छापलेले बटर पेपर आणि चांगल्या दर्जाचे टिश्यू पेपर वापरण्यासाठी पूर्णपणे सुरक्षित मानले जातात कारण त्यात कोणतीही रासायनिक शाई नसते.
अधिक वाचा: जागतिक अन्न सुरक्षा दिन 2026: स्वयंपाकघरातील 10 चुका, ज्यामुळे प्लेटवर रोग होऊ शकतात
