आजच्या व्यस्त आणि स्पर्धात्मक जीवनात, एखाद्या गोष्टीबद्दल विचार करणे अगदी सामान्य आहे. पण या विचारसरणीचा अतिरेक झाला की तो 'ओव्हरथिंकिंग'चे रूप घेतो. अनेकजण सवयीप्रमाणे गोष्टींचा खोलवर विचार करण्याकडे दुर्लक्ष करतात. त्यांना वाटते की ते फक्त सावध आहेत. पण वस्तुस्थिती अशी आहे की तुमच्या मनातील प्रत्येक छोट्या गोष्टीवर पुन्हा पुन्हा जाणे तुमच्या मानसिक संतुलनासाठी आणि शारीरिक आरोग्यासाठी मंद विषासारखे काम करते.
मन सतत क्रियाशील राहिल्यास शरीराला पूर्ण विश्रांती मिळत नाही. ही सवय हळूहळू तुमचा आत्मविश्वास खाऊन टाकते आणि तुम्हाला सतत एका अज्ञात भीती आणि चिंतेमध्ये बुडवून ठेवते.
जेव्हा तुम्ही त्याच गोष्टीचा पुन्हा पुन्हा विचार करता तेव्हा तुमचे मन पूर्णपणे थकून जाते. या मानसिक थकव्याचा थेट परिणाम तुमच्या दैनंदिन कामगिरीवर होतो.
निर्णय घेण्यास असमर्थता: माणूस छोट्या छोट्या गोष्टींमध्ये इतका अडकतो की योग्य वेळी योग्य निर्णय घेऊ शकत नाही.
नातेसंबंधांवर परिणाम: कामात रस नसणे, सतत चिडचिड होणे आणि इतरांपासून स्वतःला वेगळे ठेवणे यामुळे तुमची दैनंदिन दिनचर्या आणि तुमच्या प्रियजनांसोबतचे नातेसंबंध बिघडू लागतात.
दिल्लीचे प्रसिद्ध न्यूरोलॉजिस्ट डॉ राजेश कुमार यांनी डॉ अतिविचार ही काही किरकोळ समस्या नसून ती अनेक गंभीर आजारांचे मूळ असल्याचे स्पष्ट करते. जेव्हा तुम्ही सतत विचार करता तेव्हा शरीरातील स्ट्रेस हार्मोन्सची पातळी वाढते, ज्यामुळे आपल्या अवयवांचे नुकसान होते.
अतिविचाराचा आपल्या शरीरावर आणि मनावर काय परिणाम होतो ते खाली दिलेल्या तक्त्यावरून समजून घेऊया.
चांगली गोष्ट अशी आहे की अतिविचार ही एक समस्या नाही ज्याचे निराकरण केले जाऊ शकत नाही. तुमच्या जीवनशैलीत काही छोटे आणि महत्त्वाचे बदल करून तुम्ही हे चक्र खंडित करू शकता:
तुमचे मन व्यस्त ठेवा: जेव्हा जेव्हा तुम्हाला वाटते की तुम्ही निष्क्रिय बसले आहात आणि जुन्या गोष्टींबद्दल विचार कराल, तेव्हा लगेच तुमच्या आवडीचे काहीतरी करणे सुरू करा – जसे की संगीत ऐकणे, एखादे पुस्तक वाचणे किंवा इनडोअर गेम खेळणे.
नियमित व्यायाम आणि योग: दररोज किमान 20 ते 30 मिनिटे व्यायाम करा किंवा चाला. योग आणि ध्यान केल्याने मेंदूच्या मज्जातंतू शांत होतात आणि एकाग्रता वाढते.
समस्येवर नव्हे तर समाधानावर लक्ष केंद्रित करा: कोणत्याही गोष्टीबद्दल 'असे का घडले' असा विचार करण्याऐवजी 'पुढे काय करता येईल' यावर लक्ष केंद्रित करा म्हणजेच उपाय शोधणे.
तुमचे विचार शेअर करा: एकट्याने गुडघे टेकण्याऐवजी, आपल्या मित्रांशी किंवा कुटुंबातील विश्वासू सदस्याशी बसून बोलणे चांगले. अनेक वेळा फक्त गोष्टी शेअर केल्याने मनावरचे ओझे अर्धे होते.
अतिविचार करण्याची ही सवय आता आपल्या नियंत्रणाबाहेर गेली आहे आणि त्याचा थेट परिणाम आपल्या नोकरी, व्यवसाय किंवा कौटुंबिक जीवनावर होत आहे, असे जर तुम्हाला वाटू लागले तर ते अजिबात लपवू नका. सतत अस्वस्थता, जलद हृदयाचे ठोके, अनेक दिवस निद्रानाश किंवा सतत दुःख होत असल्यास ताबडतोब चांगल्या डॉक्टरांशी किंवा समुपदेशकाशी संपर्क साधा. योग्य वेळी समुपदेशन आणि थेरपी केल्याने तुम्ही या समस्येतून पूर्णपणे बाहेर येऊ शकता.
