विष्णू भारद्वाज@Obnews
सोने आणि चांदी या दोन्ही मौल्यवान धातूंच्या किमतीत विक्रमी वाढ झाल्यानंतर आता मंदीची स्पष्ट चिन्हे दिसू लागली आहेत. जागतिक बाजारात सोने प्रति औंस $1290 म्हणजेच 23% ने घसरले आहे, तर चांदी प्रति औंस $54 म्हणजेच 44% ने घसरली आहे. एवढ्या मोठ्या घसरणीनंतर तेजीचा टप्पा संपल्याचे स्पष्ट होत असून, यंदा तेजीऐवजी मंदीचीच शक्यता अधिक दिसते. गुंतवणूकदारांसाठी ही निराशाजनक बातमी आहे, परंतु दागिने प्रेमींसाठी ही चांगली बातमी मानली जाईल.
जानेवारीत किमती ऐतिहासिक उच्चांकावर होत्या
या वर्षी जानेवारीच्या शेवटच्या आठवड्यात जागतिक बाजारात सोन्याने प्रथमच 5625 डॉलर प्रति औंस तर चांदीने 122 डॉलर प्रति औंसचा ऐतिहासिक उच्चांक गाठला. जागतिक तेजीच्या प्रभावामुळे भारतीय बाजारात सोन्याने 1.82 लाख रुपये प्रति दहा ग्रॅम आणि चांदीचा दर 4.27 लाख रुपये प्रति किलो असा विक्रमी उच्चांक गाठला होता, परंतु भाव या वरच्या पातळीवर टिकून राहू शकले नाहीत आणि जागतिक स्तरावर सर्वांगीण नफावसुली झाल्यामुळे आठवडाभरातच भाव खाली आले. भारतीय बाजारात वरच्या पातळीवरून चांदीच्या दरात आणखी मंदी आली आहे. याचे कारण येथे सट्टेबाजीवर जास्त भर देण्यात आला होता.
गेल्या तीन महिन्यांपासून सोने 4500 ते 4900 डॉलर्स आणि चांदी 70 ते 88 डॉलरच्या मर्यादित रेंजमध्ये होती, मात्र आता किमतींवर दबाव दिसून येत आहे. सोने 4400 डॉलरच्या खाली तर चांदी 70 डॉलरच्या खाली गेली आहे. तर मुंबईत सोने 1.53 लाख रुपये प्रति दहा ग्रॅम आणि चांदी 2.50 लाख रुपये प्रति किलोवर आली आहे. आता लवकरच भाव पुन्हा वाढणार की आणखी घसरणार हा प्रश्न प्रत्येकाच्या मनात आहे.
जर आपण ऐतिहासिक डेटा पाहिला तर, दोन्ही धातू काही वर्षांत तेजीत असतात आणि काही वर्षांत मंदीचे असतात. 2021 मधील मंदीनंतर गेल्या 4 वर्षांत दोन्ही धातूंमध्ये प्रचंड वाढ झाली. 2021 मध्ये नकारात्मक परताव्यानंतर, 2022 मध्ये सोने आणि चांदी अनुक्रमे 14% आणि 11% वाढली. 2023 मध्ये देखील, अनुक्रमे 15% आणि 10% परतावा मिळाला. त्याचप्रमाणे, 2024 मध्ये, अनुक्रमे 21% आणि 18% चा चांगला परतावा मिळाला आणि 2025 मध्ये, गतीने उच्चांक गाठला आणि अनुक्रमे 79% आणि 168% इतका मोठा परतावा मिळाला. गेल्या 4 वर्षांतील प्रचंड वाढीनंतर, यावर्षी आतापर्यंत अनुक्रमे 5% आणि 16% ची घसरण झाली आहे. जागतिक बाजारातील किमतींवरील दबाव पाहता सोन्या-चांदीचे तेजीचे दिवस संपले आहेत आणि यंदा दोन्ही धातूंमध्ये परतावा मिळणे कठीण आहे, असा आभास निर्माण होत आहे.
जागतिक पातळीवर प्रत्येक वेळी जगात कुठेतरी युद्ध सुरू झाले की सुरक्षित गुंतवणुकीसाठी सोन्या-चांदीचे दर वाढतात, मात्र अमेरिका-इस्रायल-इराण युद्धात याच्या उलट घडले आणि युद्ध होऊनही दोन्ही मौल्यवान धातूंमध्ये पहिल्यांदाच मंदी आल्याने गुंतवणूकदार आश्चर्यचकित झाले. याचे मुख्य कारण म्हणजे अरब देशांवर इराणच्या सततच्या हल्ल्यांमुळे जगातील सर्वात मोठ्या सोन्याच्या बाजारपेठेतील दुबई आणि इतर अरब देशांमधील सोन्याचा व्यवसाय ठप्प झाला होता आणि पहिल्यांदाच सोन्याच्या किमती सवलतीच्या दरात आल्या होत्या.
हेही वाचा: गृहकर्ज ग्राहकांसाठी आनंदाची बातमी! जूनमध्ये स्थिर राहणार EMI, SBI ते HDFC, जाणून घ्या कुठे आहे स्वस्त कर्ज?
ज्वेलमेकर्स वेल्फेअर असोसिएशनचे अध्यक्ष संजय शहा म्हणतात की, 4 वर्षांच्या वाढीनंतर या वर्षी वाढ होण्याची शक्यता नाही. वाढत्या व्यापार तूटमुळे भारत सरकारने सोने आणि चांदीवरील आयात शुल्कात लक्षणीय वाढ केली आहे. त्यामुळे मागणी घटली आहे. भारत हा मोठा ग्राहक देश असल्याने आणि येथील मागणी घटल्याने जागतिक स्तरावर किमतींवर दबाव येईल. आमचा अंदाज आहे की सोने 1.40 लाख आणि चांदी 2.25 लाखांवर येऊ शकते.
