नवी दिल्ली: जपाननंतर आता शेजारील देश नेपाळनेही भारतातून आंबा आणि इतर अनेक फळांच्या आयातीवर बंदी घातली आहे. एका मीडिया रिपोर्टनुसार, नेपाळच्या बलेन शाह सरकारने हे कठोर पाऊल उचलले जेव्हा सीमेवर उपस्थित क्वारंटाइन निरीक्षकांना भारतातून येणाऱ्या फळांच्या खेपेमध्ये घातक रासायनिक कीटकनाशकांचे प्रमाण निर्धारित मर्यादेपेक्षा जास्त आढळले.
नेपाळच्या कृषी आणि पशुधन विकास मंत्रालयाने लादलेले हे निर्बंध एप्रिल-मे पासून लागू होत आहेत. या निर्णयामुळे या मुख्य उन्हाळी हंगामात भारतातील आंबा निर्यातीला मोठा फटका बसणार असल्याचे मानले जात आहे. यामुळे अल्फोन्सो, दसरी, चौसा, केसर, लंगडा आणि बंगनपल्ली या भारतातील प्रीमियम आणि लोकप्रिय जातींना सर्वाधिक फटका बसणार आहे.
स्थानिक बाजारपेठेवर दबाव वाढला
या प्रकरणी नेपाळच्या स्थानिक व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे की सरकारने कोणतीही पूर्वतयारी किंवा दीर्घकालीन रणनीती न ठेवता ही बंदी घातली असून त्यामुळे व्यवसायात मोठ्या प्रमाणात समस्या निर्माण होत आहेत. मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, जनकपूरधामच्या फ्रूट अँड व्हेजिटेबल मर्चंट्स असोसिएशनचे सरचिटणीस भुवनेश्वर पूरबे म्हणाले की, केवळ स्थानिक उत्पादनातून देशातील आंब्याची मागणी पूर्ण करणे शक्य नाही.
ते म्हणाले की, उन्हाळ्यात आंब्याची मागणी जास्त असते. भारतातून होणारी आयात थांबवल्यामुळे बाजारपेठेत मोठा तुटवडा निर्माण होऊ शकतो. त्यांनी पंतप्रधान बलेन शाह यांच्या सरकारला क्वारंटाईन प्रणाली मजबूत करण्याचे आवाहन केले आहे आणि संपूर्ण बंदी लादण्याऐवजी योग्य दर्जाची तपासणी करून भारतीय फळांना देशात प्रवेश द्यावा.
नेपाळ सरकार काय म्हणते?
दुसरीकडे, नेपाळी अधिकारी या बंदीकडे त्यांच्या देशांतर्गत फळांची जाहिरात करण्याची मोठी संधी म्हणून पाहत आहेत. मधेस प्रांताच्या जमीन व्यवस्थापन, कृषी आणि सहकार मंत्रालयाचे प्रवक्ते मनीष कुमार पाल म्हणाले की, या निर्णयामुळे स्थानिक पातळीवर पिकवलेल्या आणि अधिक आरोग्यदायी फळांसाठी चांगली बाजारपेठ निर्माण होईल. त्यांच्या मते केंद्र सरकारच्या या निर्णयामुळे स्थानिक शेतकऱ्यांना प्रोत्साहन मिळणार असून नागरिकांना सुरक्षित आणि रसायनमुक्त फळे खायला मिळतील.
जपानने यापूर्वीच बंदी घातली आहे
उल्लेखनीय आहे की, गेल्या महिन्यातच जपाननेही भारतातून आंब्याच्या आयातीवर बंदी घातली होती. जपानी अधिकाऱ्यांना तपासणी दरम्यान भारतातील उपचार केंद्रांमध्ये कीटक-नियंत्रण प्रक्रियेत कमतरता आढळून आल्या होत्या. जपानने भारतीय आंब्यावर अशी बंदी घालण्याची जवळपास दोन दशकांत पहिलीच वेळ आहे. यापूर्वी जपानने फ्रूट फ्लायच्या भीतीने बंदी घातली होती, जी भारताने सुरक्षा व्यवस्था कडक केल्यानंतर 2006 मध्ये हटवण्यात आली होती.
भारतीय निर्यातदारांची चिंता वाढली
आम्ही तुम्हाला सांगतो की भारतात दरवर्षी सुमारे 28 दशलक्ष मेट्रिक टन आंब्याचे उत्पादन होते, ज्यामुळे भारत जगातील सर्वात मोठा आंबा उत्पादक देश बनतो. भारतातील बहुतांश आंबे देशातच वापरले जात असले तरी, जपानसारख्या प्रिमियम बाजारपेठेत निर्यात केल्याने शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांना मोठा नफा मिळतो.
