बिझनेस डेस्क – आजकाल सोशल मीडियावर एक दावा मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहे की रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) 30 जून 2026 पासून कागदी नोटा चलनातून काढून टाकेल आणि त्यांच्या जागी प्लास्टिक (पॉलिमर) चलनी नोट जारी केल्या जातील. या दाव्यानंतर लोकांमध्ये सध्याच्या नोटांच्या वैधतेबाबत संभ्रम निर्माण झाला होता.

पीआयबी तथ्य तपासणीने सांगितले – दावा खोटा आहे

या व्हायरल दाव्यानंतर केंद्र सरकारच्या फॅक्ट चेकिंग एजन्सी पीआयबी फॅक्ट चेकने तो पूर्णपणे बनावट असल्याचे म्हटले आहे. पीआयबीने म्हटले आहे की सोशल मीडियावर प्रसारित केलेला दावा खोटा आहे आणि आरबीआयने असा कोणताही निर्णय घेतलेला नाही.

आरबीआयची कागदी चलनी नोटांवर बंदी घालण्याची कोणतीही योजना नाही

PIB Fact Check च्या मते, RBI ची 30 जून 2026 पर्यंत कागदी नोटा काढण्याची किंवा प्लास्टिकच्या नोटांनी बदलण्याची कोणतीही योजना नाही. सध्याच्या भारतीय चलनी नोटा पूर्वीसारख्याच वैध आहेत आणि त्या वापरल्या जाऊ शकतात.

अखेर व्हायरल मेसेजमध्ये काय बोलले जात होते?

सोशल मीडियावर दावा केला जात होता की, 30 जून 2026 पासून देशात सर्व कागदी नोटांवर बंदी घातली जाईल आणि त्यांच्या जागी प्लास्टिकचे चलन सुरू केले जाईल. अनेक पोस्टमधून लोकांना नोटा लवकर बदलून देण्याचे आवाहनही केले जात होते. पीआयबीने हे दावे दिशाभूल करणारे आणि बनावट असल्याचे म्हटले आहे.

भारतात प्लास्टिकच्या नोटांचा विचार केला जात आहे का?

अलीकडच्या काळात आरबीआय पॉलिमर अर्थात प्लास्टिक आधारित नोटांच्या शक्यतेवर विचार करत असल्याची माहिती समोर आली आहे. मात्र, हे केवळ सुरुवातीच्या टप्प्यावर असून, देशभरात कागदी नोटा बदलण्याचा कोणताही निर्णय झालेला नाही.

सध्याच्या नोटा वैध राहतील

PIB आणि RBI च्या स्पष्टीकरणानुसार, सध्या चलनात असलेल्या भारतीय नोटा कायदेशीर निविदा आहेत. 30 जून 2026 पासून प्लॅस्टिकच्या नोटा बंद केल्याबद्दल किंवा बदलण्याबद्दल कोणतीही अधिकृत घोषणा करण्यात आलेली नाही.

लोकांना आवाहन केले

पीआयबी फॅक्ट चेकने लोकांना आवाहन केले आहे की सोशल मीडियावर फिरणाऱ्या अशा दाव्यांवर विश्वास ठेवण्यापूर्वी अधिकृत स्त्रोतांकडून माहितीची पडताळणी करावी. सरकार आणि RBI शी संबंधित कोणत्याही महत्त्वाच्या माहितीसाठी, फक्त अधिकृत घोषणांवर विश्वास ठेवा.

तथ्य तपासणी निष्कर्ष

• दावा: 30 जून 2026 पासून, कागदी नोटा बंद होतील आणि प्लास्टिकच्या नोटा त्यांची जागा घेतील.
• सत्य: पीआयबी फॅक्ट चेकने हा दावा खोटा असल्याचे घोषित केले आहे. RBI ने 30 जून 2026 पासून कागदी नोटा मागे घेण्याची किंवा प्लास्टिक नोटा लागू करण्याची कोणतीही घोषणा केलेली नाही. सध्याच्या नोटा पूर्णपणे वैध आहेत.