नवी मुंबई : नवी मुंबई आणि रायगड जिल्ह्यात प्रथमच हृदयविकाराच्या गंभीर आजाराने त्रस्त असलेल्या ७१ वर्षीय महिलेवर 'अल्कोहोल सेप्टल ॲब्लेशन' नावाची अत्याधुनिक, किमान हल्ल्याची उपचारपद्धती यशस्वीरित्या पार पडली. केशव काळे, मेडिकोव्हर हॉस्पिटलचे वरिष्ठ इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजिस्ट डॉ च्या नेतृत्वाखाली ही प्रक्रिया पार पडली या उपचारामुळे उच्च जोखमीची ओपन हार्ट सर्जरी टळली आणि रुग्णाला सुखरूप आराम मिळाला.(छायाचित्र सौजन्य – istock)

जीवनशैलीतील आजारांचे वाढते आव्हान! हिपॅटायटीस-एचा प्रादुर्भाव, डेंग्यूची चिंता वाढत आहे; तसेच कर्करोगाचा धोका वाढतो

नेरुळ येथील 71 वर्षीय श्रीमती विमल शिंदे (नाव बदलले आहे) या गेल्या काही वर्षांपासून हायपरट्रॉफिक ऑब्स्ट्रक्टिव्ह कार्डिओमायोपॅथी (HOCM) या हृदयविकाराने त्रस्त होत्या. तीव्र छातीत दुखणे, धाप लागणे, तीव्र थकवा आणि चालण्यास त्रास होणे या लक्षणांमुळे त्याचे दैनंदिन जीवन अत्यंत कठीण झाले होते. सर्व औषधे देऊनही त्यांच्या प्रकृतीत सुधारणा होत नव्हती. घरातील किरकोळ कामे किंवा थोडे अंतर चालणेही त्यांच्यासाठी आव्हानात्मक बनले.

केशव काळे यांनी डॉरुग्णाला उच्च रक्तदाब, मधुमेह आणि हायपरट्रॉफिक ऑब्स्ट्रक्टिव्ह कार्डिओमायोपॅथी (HOCM), अनुवांशिक (आनुवंशिक) हृदयरोग होता. ज्यामध्ये हृदयाचा स्नायू असामान्यपणे जाड आणि कडक होतो आणि या स्नायूच्या घट्टपणामुळे मुख्यतः हृदयातून रक्त बाहेर पडण्याच्या मार्गात अडथळा (अडथळा) निर्माण होतो, ज्यामुळे हृदयाला संपूर्ण शरीरात रक्त पंप करणे कठीण होते. यामुळे छातीत दुखणे, श्वास लागणे, चक्कर येणे, हृदयाचे अनियमित ठोके, मूर्च्छा येणे, हृदय अपयश किंवा अचानक मृत्यू होऊ शकतो.

इकोकार्डियोग्राम, अँजिओग्राफी आणि कार्डियाक एमआरआय सारख्या तपासणीत रुग्णाच्या हृदयाच्या डाव्या वेंट्रिक्युलर आउटफ्लो ट्रॅक्ट (LVOT) मध्ये 100 mm Hg पेक्षा जास्त दाब असलेला गंभीर अडथळा दिसून आला. सर्व औषधोपचार करूनही हा अडथळा कायम होता. सुरुवातीला 'सेप्टल मायेक्टॉमी' ओपन हार्ट सर्जरी करण्याचा विचार केला जात होता. परंतु रुग्णाचे वय व इतर आजार तसेच मोठ्या शस्त्रक्रियेचा धोका लक्षात घेता हा पर्याय अतिशय जोखमीचा होता.

याबाबत डॉ डॉ.काळे म्हणालेरुग्णाची प्रकृती गंभीर होती. म्हणून आम्ही अल्कोहोल सेप्टल ऍब्लेशनची निवड केली, एक दुर्मिळ आणि तांत्रिकदृष्ट्या अतिशय आव्हानात्मक उपचार. नवी मुंबई आणि रायगड जिल्ह्यात प्रथमच ही प्रक्रिया करण्यात आली. ऍनेस्थेसिया अंतर्गत केल्या जाणाऱ्या या उपचारामध्ये, घट्ट झालेल्या हृदयाच्या स्नायूंना रक्तपुरवठा करणारी एक विशिष्ट धमनी सापडते आणि त्यात 95 टक्के अल्कोहोलचे नियंत्रित प्रमाण इंजेक्शन दिले जाते. यामुळे त्या भागातील स्नायूंची जाडी कमी झाली आणि रक्त प्रवाह सुधारण्यास मदत झाली.

उपचारादरम्यान अतिरिक्त सुरक्षिततेसाठी तात्पुरता पेसमेकरही प्रत्यारोपित करण्यात आला. सुमारे दोन तास चाललेल्या या प्रक्रियेनंतर हृदयातील ब्लॉकेजचा दाब जवळपास ७० टक्क्यांनी कमी झाल्याचे दिसून आले. कोणतीही गंभीर गुंतागुंत न होता रुग्णाची स्थिती लक्षणीयरीत्या सुधारली. अवघ्या दोन दिवसांच्या उपचारानंतर त्यांना आराम वाटला आणि तीन दिवसांनी त्यांना रुग्णालयातून घरी सोडण्यात आले.

रुग्णाच्या कुटुंबीयांनी सांगितले की, आईला चालणे, पायऱ्या चढणे यासारख्या साध्या गोष्टी करण्यातही खूप त्रास होत होता. ओपन हार्ट सर्जरीच्या जोखमीबद्दल आम्हाला भीती वाटत होती. मात्र मेडिकोव्हर रुग्णालयात यशस्वी उपचारानंतर आता आई मोकळा श्वास घेऊ शकते आणि तिच्या प्रकृतीत दिवसेंदिवस सुधारणा होत आहे.

व्हिटॅमिन बी 12 च्या कमतरतेमुळे हाडांचा सांगाडा होईल! शरीरात 'ही' लक्षणे दिसू लागल्यास पौष्टिक पदार्थांचा आहारात समावेश करा

संदीप जोशी, सेंटर हेड, मेडिकोव्हर हॉस्पिटल, नवी मुंबई, म्हणाले, “आमच्या प्रगत कार्डिओलॉजी सेवांचे मुख्य उद्दिष्ट सर्वात जटिल आणि दुर्मिळ हृदय उपचार यशस्वीपणे हाताळणे आहे. विविध तज्ञ आणि तज्ञांच्या समन्वयाने योग्य वेळी घेतलेला निर्णय गंभीर आजारी रूग्णांना एक नवीन जीवन देतो.