बाजारात उपलब्ध असलेल्या पॅकेज्ड खाद्यपदार्थांवर उंच आणि आकर्षक दावे करून ग्राहकांना आकर्षित करणाऱ्या कंपन्यांवर सरकारने कडक कारवाई केली आहे. फूड सेफ्टी अँड स्टँडर्ड्स अथॉरिटी ऑफ इंडिया (FSSAI), देशातील खाद्यपदार्थांची शुद्धता आणि दर्जा यावर लक्ष ठेवणारी संस्था, दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती, चुकीचे ब्रँडिंग आणि नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरुद्ध देशव्यापी कारवाई तीव्र केली आहे. या मालिकेत, नियामकाने सॅफोला ऑइल, किंडर जॉय, बिकानेरवाला, मास्टरचॉ आणि रॉ प्रेसरी यासारख्या देशातील अनेक आघाडीच्या खाद्य कंपन्यांना आणि त्यांच्या निवडक उत्पादनांना कठोर नोटीस बजावली आहे आणि त्यांचा प्रतिसाद मागितला आहे.
FSSAI च्या अधिकृत विधानानुसार, बाजारात विकल्या जाणाऱ्या अनेक प्रसिद्ध उत्पादनांवर केलेले दावे थेट सामान्य ग्राहकांना गोंधळात टाकू शकतात आणि त्यांची दिशाभूल करू शकतात. या कारवाई अंतर्गत मॅरिको कंपनीचे अतिशय लोकप्रिय कुकिंग ऑइल 'सफोला टोटल हार्ट प्रो मल्टी सोर्स कुकिंग ऑइल' 'हार्ट प्रो' सारख्या जड शब्दांचा वापर आणि (सॅफोला टोटल हार्ट प्रो) वर हृदयाशी संबंधित चित्रांवर गंभीर प्रश्न उपस्थित करण्यात आले आहेत. अन्न नियामक स्पष्टपणे म्हणतो की अशा ब्रँडिंगमुळे सामान्य लोकांमध्ये असा गैरसमज निर्माण होऊ शकतो की हे तेल हृदयरोग पूर्णपणे बरे करण्यासाठी किंवा जादूने फायदेशीर करण्यासाठी काही खास औषध किंवा अधिकृत उत्पादन आहे.
FSSAI ची उत्सुकता केवळ स्वयंपाकाच्या तेलापुरती मर्यादित नाही, तर त्यांनी विविध श्रेणीतील इतर अनेक प्रसिद्ध ब्रँड्सनाही आपल्या रडारखाली घेतले आहे, ज्यांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:
AS-IT-IS Atom PWR Whey XL: आरोग्य पूरक आणि प्रथिने पावडर बद्दल चाचणी दावे.
रेशमी टोफू: ब्रँडिंग आणि पॅकेजिंग मानकांचे उल्लंघन.
मास्टरचाऊ नूडल्स: संरक्षक आणि जाहिरातींवर स्पष्टीकरण.
मुलांचा आनंद: कोटेड वेफर बिस्किटांवर केलेल्या दाव्यांची पडताळणी.
प्लक्क मँगो फ्रूट ज्यूस: फळांच्या रसाचे वास्तविक प्रमाण आणि पॅकेजिंग दावे.
कच्ची प्रेसरी आणि नैसर्गिक पनीर: शुद्धता आणि नैसर्गिकतेच्या दाव्यांवर प्रश्न.
अनेकदा कंपन्या स्वतःच्या फायद्यासाठी पॅकेटवर मोठी अक्षरे वापरतात. '100% नैसर्गिक', '100% व्हेज', 'साखर जोडलेली नाही' (साखर न घालता) आणि 'दुधाच्या घनतेने समृद्ध' (दुधाच्या घटकांनी समृद्ध) FSSAI ने आता या दाव्यांच्या वैज्ञानिक सत्यतेवर कठोर भूमिका घेतली आहे आणि कंपन्यांकडून ठोस पुरावे आणि स्पष्टीकरण मागितले आहे. नियामकाला असेही आढळून आले की काही कंपन्या त्यांच्या जेनेरिक खाद्य उत्पादनांची जाहिरात करत आहेत जसे की ते कोणतेही वैद्यकीय फायदे देतात किंवा एखादा विशिष्ट रोग बरा करू शकतात, जे अन्न सुरक्षा कायद्यानुसार पूर्णपणे बेकायदेशीर आहे.
प्रसिद्ध अन्न साखळी बिकानेरवाला या कारवाईच्या छायेतही आली आहे. एका ग्राहकाच्या तक्रारीनंतर, ज्यामध्ये कर्मचारी स्वयंपाकघर परिसरात अन्न देतात आणि स्वच्छतेच्या नियमांकडे दुर्लक्ष करत असल्याचे उघड झाले आहे, बिकानेरवाला यांना कठोर कारणे दाखवा नोटीस बजावण्यात आली आहे.
शिवाय, ग्राहकांच्या आरोग्याशी तडजोड झाल्यास परम डेअरी यांनाही नोटीस पाठवली आहे. परम डेअरीच्या दही आणि रबरीमध्ये बुरशी (उल्ली) आढळल्याच्या गंभीर तक्रारी प्राप्त झाल्या होत्या. FSSAI ने स्पष्ट शब्दात इशारा दिला आहे की देशात विकल्या जाणाऱ्या सर्व खाद्यपदार्थांचे ब्रँडिंग, पॅकेजिंग आणि जाहिरात सरकारी नियमांनुसार पूर्णपणे पारदर्शक असली पाहिजे, जेणेकरून ग्राहकांना योग्य माहिती मिळू शकेल. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या ब्रँड्सवर भारी दंड आणि परवाना रद्द करण्यासारखी कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाईल.
