उत्तर प्रदेशात सध्या 'राष्ट्रीय आयुष अभियान' (NAM), राज्य आऊटसोर्सिंग व्यवस्था आणि केंद्रीय निवासी शाळांच्या माध्यमातून सरकारी योग शिक्षकांच्या (Yoga Instructors) कंत्राटी आणि अर्धवेळ पदांसाठी भरती प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. या भरतीचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे उमेदवारांना कोणत्याही प्रकारची लेखी परीक्षा देण्याची आवश्यकता नसून, थेट कागदपत्र पडताळणी आणि मुलाखतीच्या आधारे ही निवड केली जाणार आहे.

सध्या उत्तर प्रदेशातील वेगवेगळ्या जिल्ह्यांमध्ये आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये खालीलप्रमाणे जागा रिक्त आहेत -

सर्वप्रथम, यूपी राज्य आयुष सोसायटी अंतर्गत गोंडा जिल्ह्यामध्ये प्रादेशिक आयुर्वेदिक आणि युनानी अधिकाऱ्यांमार्फत स्थानिक 'आयुष्मान आरोग्य मंदिरां'मध्ये (हेल्थ अँड वेलनेस सेंटर्स) एकूण ५ योग शिक्षक पदांची भरती केली जात आहे. यामध्ये पुरुष आणि महिला दोन्ही उमेदवारांसाठी संधी असून, यासाठी ऑफलाइन पद्धतीने अर्ज सादर करायचे आहेत. या भरती प्रक्रियेवर देखरेख ठेवण्यासाठी किंवा अधिकृत अर्जाचा नमुना मिळवण्यासाठी उमेदवार उत्तर प्रदेश आयुष विभागाच्या अधिकृत पोर्टलला भेट देऊ शकतात.

दुसरीकडे, अमेठी जिल्ह्यातील जिल्हा आयुष सोसायटी अंतर्गत जिल्हा होमिओपॅथिक वैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या देखरेखीखाली ६ योग शिक्षकांच्या जागा भरल्या जात आहेत. या ६ जागांपैकी २ जागा पुरुष शिक्षकांसाठी तर ४ जागा महिला शिक्षकांसाठी राखीव आहेत. या भरतीची सविस्तर अधिसूचना आणि अटी जाणून घेण्यासाठी उमेदवारांनी अमेठी जिल्ह्याच्या अधिकृत सरकारी संकेतस्थळाला भेट देणे आवश्यक आहे.

जिल्हा पातळीवरील या जागांशिवाय, केंद्र सरकारच्या 'पीएम श्री जवाहर नवोदय विद्यालयां'मध्ये (JNV) देखील आगामी शैक्षणिक सत्रासाठी योग शिक्षक आणि आत्मसंरक्षण प्रशिक्षकांची (Self-defence Trainers) कंत्राटी किंवा अर्धवेळ तत्त्वावर नियुक्ती केली जात आहे. उत्तर प्रदेशातील कानपूर, उन्नाव आणि इटावा यांसारख्या प्रादेशिक क्लस्टर्समधील नवोदय विद्यालयांमध्ये यासाठी थेट 'वॉक-इन इंटरव्यू' (थेट मुलाखती) आयोजित केले जात आहेत. इच्छुक उमेदवार नवोदय विद्यालय समितीच्या राष्ट्रीय पोर्टलवर जाऊन संबंधित शाळांच्या सूचना तपासू शकतात.

या विविध पदांसाठी आवश्यक असणारी शैक्षणिक पात्रता आणि मिळणारे मानधन खालीलप्रमाणे सविस्तर दिले आहे -

१. योग शिक्षक (पुरुष पद) -

या पदासाठी अर्ज करणाऱ्या पुरुष उमेदवाराकडे एखाद्या मान्यताप्राप्त बोर्ड किंवा विद्यापीठातून योग शास्त्रामध्ये बी.एससी (B.Sc) किंवा एम.एससी (M.Sc) ची पदवी असणे आवश्यक आहे. जर पदवी नसेल, तर किमान १ वर्षाचा पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा (PG Diploma in Yoga) किंवा बीएनवायएस (BNYS - बॅचलर ऑफ नॅचुरोपॅथी अँड योगिक सायन्सेस) ची पदवी असणारे उमेदवारही या पदासाठी पात्र मानले जातील. या पदासाठी निवड झालेल्या पुरुष शिक्षकाला दरमहा ८,००० रुपये इतके निश्चित मानधन (Stipend) दिले जाईल.

२. योग शिक्षक (महिला पद) -

महिला उमेदवारांसाठी देखील शैक्षणिक पात्रता निकष पुरुष पदाप्रमाणेच आहेत. अर्जदार महिलांकडे मान्यताप्राप्त संस्थेतून योग विषयातील बी.एससी, एम.एससी पदवी, १ वर्षाचा पीजी डिप्लोमा किंवा BNYS ची पदवी असणे अनिवार्य आहे. या पदावर नियुक्त होणाऱ्या महिला योग शिक्षिकेला दरमहा ५,००० रुपये इतके निश्चित मानधन शासनाकडून दिले जाईल.

३. केंद्रीय शाळा किंवा नवोदय विद्यालय कोच (प्रशिक्षक) -

नवोदय विद्यालयांमधील योग प्रशिक्षक पदासाठी उमेदवाराचे कोणत्याही शाखेतील पदवी शिक्षण (Graduation) पूर्ण असावे, तसेच त्याच्याकडे योग शिक्षणातील मान्यताप्राप्त डिप्लोमा किंवा पदवी असणे आवश्यक आहे. केंद्रीय विद्यालयांमधील कामाचे तास आणि सत्राचे नियम वेगळे असल्याने, येथील नियुक्त उमेदवारांना दरमहा २१,२५० रुपयांपासून ते २६,२५० रुपयांपर्यंत आकर्षक मानधन दिले जाते. हे मानधन संबंधित शाळेच्या सत्रानुसार बदलू शकते.

अधिकृत अर्ज करण्याची पद्धत आणि मार्ग -

या सरकारी कंत्राटी पदांसाठी अर्ज करू इच्छिणाऱ्या उमेदवारांना दोन मुख्य मार्गांचा वापर करता येईल. पहिला मार्ग म्हणजे उत्तर प्रदेश सरकारचे अधिकृत आऊटसोर्सिंग पोर्टल, ज्याला 'यूपी सेवायोजन रोजगार संगम पोर्टल' (UP Sewayojan) म्हटले जाते. या पोर्टलवर कामगार आणि रोजगार विभागातर्फे महिला व बाल कल्याण विभागातील पीटी इन्स्ट्रक्टर्स आणि विविध विभागांतील योग शिक्षकांच्या जागांची यादी प्रसिद्ध केली जाते. उमेदवारांनी या पोर्टलवर आपली सविस्तर माहिती भरून 'जॉब सीकर' (नोकरी शोधक) म्हणून नोंदणी करणे गरजेचे आहे, जेणेकरून त्यांच्या डिप्लोमा किंवा पदवीनुसार त्यांना संबंधित जिल्ह्यांतील जागांसाठी थेट अर्ज करता येईल.

दुसरा मार्ग म्हणजे जिल्ह्यांचे अधिकृत एनआयसी (NIC) पोर्टल. आयुष अभियानांतर्गत होणाऱ्या सर्व नियुक्त्या जिल्हा पातळीवरील आरोग्य सोसायट्यांद्वारे व्यवस्थापित केल्या जात असल्यामुळे, भरतीचे सविस्तर परिपत्रक, अर्जाचा PDF फॉर्म आणि थेट मुलाखतीचे ठिकाण (Venue) याबद्दलची सर्व अधिकृत माहिती संबंधित जिल्ह्यांच्या स्वतःच्या सरकारी संकेतस्थळांवर (उदा. वाराणसी किंवा प्रयागराज जिल्ह्याचे अधिकृत पोर्टल) थेट अपलोड केली जाते. उमेदवारांनी संबंधित जिल्ह्याच्या वेबसाइटवरून फॉर्म डाऊनलोड करून तो विहित मुदतीत ऑफलाइन पद्धतीने जमा करायचा आहे.