Keir Starmer: ब्रिटिश पंतप्रधान कीर स्टारमर यांनी पंतप्रधान आणि लेबर पार्टीच्या नेतेपदाचा राजीनामा दिला आहे. 10 डाउनिंग स्ट्रीटबाहेर राष्ट्राला संबोधित करताना ते म्हणाले, "पुढील निवडणुकीत पक्षाचे नेतृत्व करण्यासाठी मी योग्य व्यक्ती आहे असे लेबर पार्टीला वाटत नाही." स्टारमर यांचा राजीनामा त्यांच्या नेतृत्वावरून लेबर पार्टीमध्ये वाढत्या असंतोषाच्या पार्श्वभूमीवर आला आहे. गेल्या काही महिन्यांत, अनेक खासदार आणि मंत्र्यांनी त्यांच्या नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. स्थानिक निवडणुकांमधील पक्षाची खराब कामगिरी आणि घटत्या लोकप्रियतेमुळेही त्यांच्यावरील दबाव वाढला आहे. बीबीसीच्या वृत्तानुसार, अँडी बर्नहॅम हे त्यांचे उत्तराधिकारी होण्याच्या शर्यतीत आघाडीवर आहेत. बर्नहॅम यांनी नुकतीच मेकरफिल्ड पोटनिवडणूक जिंकून संसदेत पुनरागमन केले आहे आणि त्यांना लेबर पक्षाच्या मोठ्या संख्येने खासदारांचा पाठिंबा आहे.
स्टारमर यांनी सांगितले की, लेबर पार्टी जुलैच्या मध्यापर्यंत आपल्या नवीन नेत्याची निवड करेल. नवीन नेता आणि पंतप्रधान निवडले जाईपर्यंत ते पदावर कायम राहतील. त्यांनी असेही सांगितले की ते आपल्या उत्तराधिकाऱ्याला पूर्ण पाठिंबा देतील. स्टार्मर म्हणाले की, त्यांनी सोमवारी सकाळी ब्रिटनचे राजे चार्ल्स तिसरे यांना आपल्या निर्णयाबद्दल माहिती दिली. आता लेबर पार्टीची राष्ट्रीय कार्यकारी समिती (NEC) नवीन नेता निवडण्याचे वेळापत्रक ठरवेल. नामांकन प्रक्रिया 9 जुलै रोजी सुरू होईल आणि 17 जुलैपासून सुरू होणाऱ्या संसदेच्या उन्हाळी सुट्टीपूर्वी निवडणूक पूर्ण करण्याचे प्रयत्न केले जातील. ब्रिटनमध्ये, जनता थेट पंतप्रधानांची निवड करत नाही. खासदार आपापल्या मतदारसंघातील खासदारांची निवड करतात. संसदेत बहुमत असलेल्या पक्षाचा नेता पंतप्रधान बनतो. सध्या लेबर पार्टी सत्तेत आहे. त्यामुळे, जो व्यक्ती पक्षाचा नवीन नेता बनेल, तोच पंतप्रधान बनण्यासाठी सर्वात संभाव्य दावेदार असेल. यासाठी देशव्यापी सार्वत्रिक निवडणुकीची आवश्यकता नसते.
ते ब्रिटिश राजकारणातील एक लोकप्रिय व्यक्ती मानले जातात. त्यांना पक्षाच्या डाव्या आणि मध्यममार्गी अशा दोन्ही गटांचा पाठिंबा आहे. बर्नहॅम यांनी यापूर्वी आरोग्यमंत्रीपदासह अनेक महत्त्वाची सरकारी पदे भूषवली आहेत. कोविड-19 महामारीच्या काळात, त्यांनी मँचेस्टरच्या वतीने सरकारला उघडपणे आव्हान दिले. त्यावेळी, सामान्य लोकांच्या हितासाठी लढणारे नेते म्हणून त्यांच्या प्रतिमेमुळे त्यांची लोकप्रियता वाढली. मेकरफिल्ड पोटनिवडणुकीतील विजयानंतर अँडी बर्नहॅम यांचे स्थान आणखी मजबूत झाले आहे. अनेक राजकीय तज्ज्ञांच्या मते, स्टारमर यांची जागा घेण्यासाठी ते प्रमुख दावेदार आहेत. अद्याप कोणत्याही उमेदवाराने अधिकृतपणे आपली उमेदवारी जाहीर केली नसली तरी, इतर पक्षांचे नेतेही या शर्यतीत उतरू शकतात. अशा परिस्थितीत, नेतृत्वाची निवडणूक अटीतटीची होऊ शकते. लेबर पक्षाचे खासदार आणि कार्यकर्त्यांची भूमिकाही निर्णायक ठरेल. जर मोठ्या संख्येने नेते आणि खासदारांनी बर्नहॅम यांना पाठिंबा दिला, तर ते फारशा स्पर्धेशिवाय नेते म्हणून निवडून येऊ शकतात.
गेल्या 10 वर्षांत आपला कार्यकाळ पूर्ण होण्यापूर्वी राजीनामा देणारे स्टारमर हे सहावे ब्रिटिश पंतप्रधान असतील. यापूर्वी डेव्हिड कॅमेरॉन, थेरेसा मे, बोरिस जॉन्सन, लिझ ट्रस आणि ऋषी सुनक हे देखील आपला कार्यकाळ पूर्ण करू शकले नाहीत. 2016 मध्ये ब्रेक्झिट सार्वमतामध्ये पराभव झाल्यानंतर डेव्हिड कॅमेरॉन यांनी राजीनामा दिला. त्यांच्यानंतर पंतप्रधान झालेल्या थेरेसा मे यांना संसदेकडून ब्रेक्झिट करार मंजूर करून घेण्यात अपयश आले आणि 2019 मध्ये त्यांना राजीनामा देण्यास भाग पडले. त्यानंतर, कोविड-19 लॉकडाऊन दरम्यान सरकारी निवासस्थानी आयोजित केलेल्या अनेक राजकीय वाद आणि पार्ट्यांच्या पार्श्वभूमीवर बोरिस जॉन्सन यांनी 2022 मध्ये राजीनामा दिला. जॉन्सन यांच्यानंतर लिझ ट्रस पंतप्रधान झाल्या, परंतु त्यांच्या आर्थिक धोरणांमुळे बाजारात मोठी उलथापालथ झाली. त्यांनी केवळ 49 दिवस पदभार सांभाळला आणि ऑक्टोबर 2022 मध्ये त्यांना राजीनामा देण्यास भाग पडले. त्यांच्यानंतर ऋषी सुनक पंतप्रधान झाले, परंतु वाढती महागाई, आर्थिक आव्हाने आणि सार्वत्रिक निवडणुकीत कंझर्व्हेटिव्ह पक्षाच्या पराभवामुळे त्यांनीही जुलै 2024 मध्ये राजीनामा दिला. कीर स्टारमर यांच्या राजीनाम्यामुळे, ब्रिटनला सात वर्षांत सहावे आणि दहा वर्षांत सातवे पंतप्रधान मिळणार आहेत.
तज्ञांच्या मते, ब्रिटनमध्ये पंतप्रधानांच्या वारंवार होणाऱ्या बदलांचे मुख्य कारण म्हणजे तेथील संसदीय प्रणाली. पंतप्रधान थेट जनतेद्वारे निवडले जात नाहीत, तर त्यांना त्यांच्या पक्षाच्या खासदारांचा पाठिंबा असतो. जोपर्यंत पक्षाचे खासदार पंतप्रधानांना पाठिंबा देतात, तोपर्यंत ते पदावर राहतात.जर खासदारांना असे वाटले की नेत्याची घटती लोकप्रियता पुढील निवडणुकीत पक्षाला हानी पोहोचवू शकते, तर ते सार्वत्रिक निवडणूक न घेता नवीन नेता निवडण्याची प्रक्रिया सुरू करू शकतात. यामुळेच ब्रिटनमध्ये, पक्षाचा पाठिंबा कमी होताच, पंतप्रधानांची त्वरित नियुक्ती केली जाते. ब्रिटनमधील प्रमुख पक्षांचे नियम देखील नेत्यांना पदावरून दूर करणे सोपे करतात. कंझर्व्हेटिव्ह पक्षात, जर 15 टक्के खासदारांनी नेत्याच्या विरोधात पत्र लिहिले, तर त्यांच्याविरुद्ध अविश्वास ठराव मांडला जाऊ शकतो. लेबर पक्षात, नवीन नेता तेव्हाच दावा करू शकतो, जेव्हा त्याला पक्षाच्या 20 टक्क्यांपेक्षा जास्त खासदार आणि सदस्यांचा पाठिंबा मिळतो.
इतर महत्वाच्या बातम्या
