बिझनेस डेस्क – इन्कम टॅक्स रिटर्न 2026 फाइलिंग: आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) फाइल करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. सामान्य करदात्यांसाठी रिटर्न भरण्याची शेवटची तारीख ३१ जुलै २०२६ ठेवली आहे. त्याच वेळी, व्यवसाय श्रेणीतील काही करदात्यांना (ITR-३ आणि ITR-4) ही अंतिम मुदत ३१ ऑगस्टपर्यंत आहे.
जर एखादी व्यक्ती विहित तारखेपर्यंत रिटर्न भरू शकत नसेल, तर तो 31 डिसेंबरपर्यंत दंड भरून विलंबित रिटर्न भरू शकतो. आयटीआर हे तुमच्या उत्पन्नाचे, गुंतवणुकीचे आणि आर्थिक व्यवहारांचे अधिकृत दस्तऐवज आहे, त्यामुळे ते योग्यरित्या आणि वेळेवर भरणे फार महत्वाचे आहे.
आयकर विभाग आता आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI), डेटा ॲनालिटिक्स आणि विविध सरकारी आणि आर्थिक पोर्टल्सच्या मदतीने करदात्यांच्या आर्थिक क्रियाकलापांवर बारीक लक्ष ठेवून आहे. बँक खाती, टीडीएस, शेअर बाजारातील गुंतवणूक, म्युच्युअल फंड, मालमत्ता खरेदी-विक्री आणि परदेशी सहलींची माहिती विभागापर्यंत पोहोचते. अशा परिस्थितीत, आयटीआरमध्ये चुकीची किंवा अपूर्ण माहिती दिल्यास भविष्यात नोटीस आणि अतिरिक्त कर होऊ शकतो.
बहुतेक पगारदार कर्मचारी असे गृहीत धरतात की फॉर्म -16 मध्ये दिलेली माहिती पुरेशी आहे, परंतु तसे नाही. फॉर्म-16 फक्त पगार आणि त्यावर कापलेला टीडीएस तपशील देतो. जर तुम्ही एफडी, आरडी, बचत खाते, लाभांश, भाडे, फ्रीलांसिंग, स्टॉक मार्केट, म्युच्युअल फंड किंवा परदेशी स्त्रोतांमधून उत्पन्न मिळवले असेल तर ते आयटीआरमध्ये समाविष्ट करणे अनिवार्य आहे. ही माहिती लपविल्यास अतिरिक्त कर आणि व्याज नंतर भरावे लागू शकते.
ITR भरताना योग्य फॉर्म निवडणे ही सर्वात महत्वाची पायरी आहे. तुम्ही चुकीचा फॉर्म भरल्यास, तुमचे रिटर्न 'दोषपूर्ण' मानले जाऊ शकते, याचा अर्थ असा होईल की तुम्ही रिटर्न वैधपणे भरले नाही.
ITR-1: पगार, पेन्शन आणि साधे व्याज उत्पन्न असलेल्या करदात्यांना.
ITR-2: भांडवली नफा, ज्यांच्याकडे एकापेक्षा जास्त घरे आहेत किंवा परदेशी उत्पन्न संपत्ती आहे.
ITR-3: व्यवसाय, फ्रीलान्सिंग, F&O आणि ट्रेडिंग करणाऱ्यांसाठी.
ITR-4: छोटे व्यापारी आणि व्यावसायिकांसाठी.
विवरणपत्र भरण्यापूर्वी, कृपया फॉर्म-16, फॉर्म-26AS, वार्षिक माहिती विधान (AIS) आणि करदाता माहिती सारांश (TIS) मधील माहिती जुळवा. या कागदपत्रांमध्ये दाखविलेले उत्पन्न आणि तुमचा आयटीआर यामध्ये तफावत असल्यास विभाग स्पष्टीकरण मागू शकतो. काही त्रुटी आढळल्यास, पोर्टलद्वारे दुरुस्तीसाठी विनंती सबमिट करा.
जर तुम्ही आर्थिक वर्षात नोकऱ्या बदलल्या असतील तर जुन्या आणि नवीन नियोक्त्यांकडून मिळालेला पगार एकत्र करून रिटर्न फाइल करा. बऱ्याच वेळा दोन्ही कंपन्या स्वतंत्रपणे TDS कापतात, ज्यामुळे एकूण उत्पन्नावर कमी कर जमा होतो आणि नंतर कर दायित्व वाढू शकते.
तुमच्या सर्व बँक खात्यांचा योग्य तपशील ITR मध्ये देणे आवश्यक आहे. विशेषतः, ज्या खात्यात तुम्हाला परतावा मिळवायचा आहे त्या खात्याचा खाते क्रमांक आणि IFSC कोड काळजीपूर्वक भरा. अगदी छोटीशी चूकही परताव्यात विलंब होऊ शकते.
बरेच लोक असे गृहीत धरतात की जर व्याजावर टीडीएस कापला नाही तर तो उत्पन्नात दाखवण्याची गरज नाही. परंतु एफडी, आरडी, बचत खाते आणि रोखे यांच्याकडून मिळालेल्या व्याजाची माहिती बँका आणि एआयएसच्या माध्यमातून विभागापर्यंत पोहोचते. असे उत्पन्न लपवणे नंतर महागात पडू शकते.
डिमॅट खाते पॅनशी जोडलेले असल्याने, शेअर्स आणि म्युच्युअल फंडाशी संबंधित जवळजवळ सर्व व्यवहार विभागाच्या नोंदीमध्ये आहेत. जर तुम्ही शेअर्स विकले असतील, म्युच्युअल फंडाची पूर्तता केली असेल किंवा मालमत्ता विकली असेल, तर तुमच्या रिटर्नमध्ये तुमचा नफा आणि तोटा दोन्ही जाहीर करा. तोटा दाखवल्याने भविष्यात कर बचतीचा फायदाही होऊ शकतो.
कलम 80C, NPS, 80D (आरोग्य विमा), गृहकर्जाचे व्याज आणि इतर कर सवलतींचा दावा केवळ वास्तविक गुंतवणूक आणि खर्चाच्या आधारावर करा. संबंधित कागदपत्रे सुरक्षित ठेवा, कारण विभाग कधीही त्यांची पडताळणी करण्यास सांगू शकतो.
तुम्ही परकीय शेअर्स, ईटीएफ, परदेशी बँक खाती किंवा कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक प्लॅटफॉर्ममध्ये गुंतवणूक केली असल्यास, त्याबद्दल माहिती देणे बंधनकारक असू शकते. विशेषतः, निवासी आणि सामान्य रहिवासी करदात्यांनी परदेशी मालमत्ता आणि उत्पन्नाचा संपूर्ण खुलासा करणे आवश्यक आहे.
केवळ विवरणपत्र सादर करणे पुरेसे नाही. आयटीआर दाखल केल्यानंतर, आधार ओटीपी, नेट बँकिंग, डीमॅट खाते किंवा डिजिटल स्वाक्षरीद्वारे ई-व्हेरिफिकेशन करणे अनिवार्य आहे. पडताळणी वेळेवर न केल्यास, रिटर्न अवैध मानले जाऊ शकते.
३१ जुलैची अंतिम मुदत लक्षात ठेवा
शेवटच्या क्षणी गर्दी आणि तांत्रिक समस्या टाळण्यासाठी करदात्यांनी वेळेवर आयटीआर दाखल करावा, असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. विहित मुदतीनंतर रिटर्न भरल्यास दंड, व्याज आणि इतर दंडात्मक कारवाई होऊ शकते. त्यामुळे, सर्व कागदपत्रांची जुळवाजुळव केल्यानंतर शक्य तितक्या लवकर आपले आयकर विवरणपत्र भरणे शहाणपणाचे ठरेल.
