स्विस भूमीवर अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेली शांतता चर्चा अतिशय भावनिक आणि राजनैतिक वळणावर आहे. आंतरराष्ट्रीय जगाच्या नजरा इराणच्या शिष्टमंडळावर खिळल्या आहेत ज्याला 'मिनाब 168' हे सांकेतिक नाव देण्यात आले आहे. हे नाव केवळ ओळख नसून क्षेपणास्त्र हल्ल्यात प्राण गमावलेल्या 168 शाळकरी मुलींची आठवण आहे. इराणचे हे पाऊल थेट अमेरिकेला त्या शोकांतिकेची आठवण करून देणारे आहे जे ते कधीही विसरू शकले नाहीत.
इराणी प्रेस टीव्हीच्या मते, हे सांकेतिक नाव 28 फेब्रुवारीच्या काळ्या तारखेला समर्पित आहे, जेव्हा युद्धाच्या पहिल्याच दिवशी मिनाब स्कूलवर अमेरिकन-इस्त्रायली टॉमहॉक क्षेपणास्त्राने हल्ला केला होता. या भ्याड हल्ल्यात 168 शाळकरी मुलींचा मृत्यू झाला होता. चर्चेत या नावाचा वापर करून इराणने मुत्सद्दीपणे हा संदेश दिला आहे की त्यांच्यासाठी ही चर्चा केवळ अणुकरारापुरती मर्यादित नसून आपल्या शहिदांच्या स्मृती आणि सन्मानाशीही संबंधित आहे.
स्वित्झर्लंडमध्ये होणाऱ्या चर्चेत अण्वस्त्र समस्या आणि लेबनॉनमधील युद्धविराम यासारख्या व्यापक विषयांवर लक्ष केंद्रित केले गेले. यूएस शिष्टमंडळाचे नेतृत्व उपाध्यक्ष व्हॅन्स करत आहेत आणि त्यात सल्लागार जेरेड कुशनर आणि विशेष दूत स्टीव्ह विटकाल्फ यांचाही समावेश आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प इराणसोबतच्या संबंधांमध्ये 'नवीन सुरुवात' करण्याच्या बाजूने असल्याचे वन्स यांनी सूचित केले आहे. पश्चिम आशियातील स्थिरता पुनर्संचयित करणे आणि शांतता आणि समृद्धीसाठी एकत्र काम करणे हा चर्चेचा मुख्य उद्देश असल्याचे ते म्हणतात.
इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बगई यांनी सांगितले की, ही चर्चा गेल्या आठवड्यात झालेल्या 'इस्लामाबाद मेमोरँडम ऑफ अंडरस्टँडिंग'च्या फॉलोअप यंत्रणेवर आधारित आहे. या सामंजस्य करारावर डोनाल्ड ट्रम्प, मसूद पेजेश्कियान आणि मध्यस्थ शाहबाज शरीफ यांनी डिजिटल स्वाक्षरी केली होती. मात्र, आता समोरासमोर स्वाक्षऱ्यांऐवजी जमिनीवर या अटींची अंमलबजावणी करण्यासाठी आराखडा तयार केला जात आहे. सामंजस्य करारातील अटी आपल्या बाजूने असून कतारमध्ये अडकलेले इराणचे सहा अब्ज डॉलर्स परत करणे लवकरच शक्य होईल, असा दावा इराणचे अध्यक्ष पेजेश्कियान यांनी केला आहे.
इराणचे अध्यक्ष पेझेश्कियान यांनी अमेरिकेची मुख्य चिंता इराणची आण्विक क्षमता असल्याचे स्पष्ट केले आहे. ते म्हणाले, “अमेरिकन प्रशासनाला एवढीच इच्छा आहे की आपण अणुबॉम्ब बनवू नयेत. आमच्या सर्वोच्च नेत्याने आधीच स्पष्ट केले आहे की आमचा असा कोणताही हेतू नाही.” हा संवाद केवळ इराणसाठी आर्थिक निर्बंधांपासून मुक्त होण्याचे साधन नाही, तर पश्चिम आशियातील आपला गमावलेला प्रभाव पुन्हा मिळवण्याचे अमेरिकेसाठी मोठे आव्हान आहे.
