राजेशच्या निर्यातीवर ईडीचे छापे भारतातील प्रसिद्ध ज्वेलरी आणि गोल्ड एक्सपोर्ट कंपनी राजेश एक्सपोर्ट्स सध्या चर्चेत आहे. अंमलबजावणी संचालनालयाच्या (ईडी) पथकाने मंगळवारी कंपनी आणि तिचे प्रवर्तक राजेश मेहता यांच्याविरोधात बेंगळुरूमधील अनेक ठिकाणी छापे टाकले. तपास यंत्रणेने अशा वेळी ही कारवाई केली आहे, जेव्हा काही दिवसांपूर्वीच बाजार नियामक सेबीने कंपनीचे आर्थिक व्यवहार आणि लेखासंबंधी गंभीर प्रश्न उपस्थित केले होते.
मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, अंमलबजावणी संचालनालयाच्या टीमने राजेश एक्सपोर्ट्स आणि त्याच्याशी संबंधित लोकांच्या जागेवर छापा टाकला. ईडी कंपनीच्या आर्थिक नोंदी, बँकिंग व्यवहार आणि निधी प्रवाहाशी संबंधित कागदपत्रांची कसून चौकशी करत आहे. मात्र, या कारवाईबाबत तपास यंत्रणेने अद्याप कोणतेही अधिकृत वक्तव्य दिलेले नाही. सेबीच्या ताज्या अहवालात समोर आलेल्या माहितीच्या आधारे हा छापा टाकण्यात आल्याचे बोलले जात आहे.
बाजार नियामक सेबीने आपल्या अंतर्गत आदेशात कंपनी आणि तिचे प्रमुख राजेश मेहता आणि त्यांच्याशी संबंधित काही इतर संस्थांवर आर्थिक अनियमिततेचा आरोप केला होता. सेबीने आपल्या अंतरिम आदेशात म्हटले आहे की, कंपनीने अनेक संबंधित संस्थांद्वारे गुंतागुंतीचे व्यवहार केले, ज्यामुळे पैशाचा खरा स्रोत आणि प्राप्तकर्ता शोधणे कठीण झाले. या व्यवहारांची रचना अशी होती की फंड ट्रेल लपवण्याचा जाणीवपूर्वक प्रयत्न केला गेला.
SEBI ने राजेश एक्स्पोर्ट्सवर कर्ज करार, बोर्ड मान्यता आणि इतर रेकॉर्ड यांसारखी आवश्यक कागदपत्रे सादर न केल्याचा आरोप देखील केला आहे. अहवालात असेही म्हटले आहे की एप्रिल 2020 ते सप्टेंबर 2025 दरम्यान, कंपनीने प्रवर्तक राजेश मेहता यांना अंदाजे 338.90 कोटी रुपये हस्तांतरित केले, तर त्यांना केवळ 232.44 कोटी रुपये परत मिळाले.
आम्ही तुम्हाला सांगतो की हे संपूर्ण प्रकरण मार्च 2024 मध्ये एका शेअरहोल्डरच्या तक्रारीने सुरू झाले, ज्याने कंपनीच्या खात्यात वर्षानुवर्षे प्रलंबित असलेल्या प्रचंड 'ट्रेड रिसीव्हेबल' (म्हणजे ग्राहकांकडून थकबाकी) चिंता व्यक्त केली. त्यानंतर, SEBI ने आर्थिक वर्ष 2020-21 ते 2024-25 (5 वर्षे) या कालावधीसाठी फॉरेन्सिक ऑडिट आणि औपचारिक तपास सुरू केला. या तपासात समोर आलेल्या बाबी अत्यंत धक्कादायक आहेत.
1. 15.15 लाख कोटी रुपयांचा बनावट महसूल: असा आरोप सेबीने केला आहे राजेश एक्सपोर्ट्स गेल्या 5 वर्षात एकूण एकत्रित महसुलाच्या अंदाजे 97 टक्के ते 99.8 टक्के अतिरंजित किंवा चुकीचे वर्णन केले आहे.
2. विदेशी उपकंपन्यांचा खेळ: कंपनीने उघड केले आहे की 98 टक्क्यांहून अधिक महसूल भारताबाहेरील परदेशी कंपन्यांकडून (जसे की सिंगापूर आणि स्वित्झर्लंड) येत आहे. बाजार नियामकाच्या म्हणण्यानुसार, जेव्हा या विदेशी उपकंपन्यांच्या व्यवहारांचे कागदोपत्री पुरावे मागितले गेले तेव्हा कंपनी कोणतेही ठोस रेकॉर्ड किंवा पावत्या दाखवू शकली नाही.
3. कंपनी व्यवसाय म्हणून दर्शविलेले वैयक्तिक व्यापार: SEBI ला आढळले की प्रवर्तक राजेश मेहता हे ब्रोकिंग फर्म (ॲफ्लुएंस शेअर्स अँड स्टॉक्स) मार्फत त्यांच्या वैयक्तिक खात्यातून सोन्याच्या डेरिव्हेटिव्हमध्ये व्यापार करत होते. त्याने राजेश एक्सपोर्ट्सच्या कॉर्पोरेट खात्यांमध्ये वैयक्तिक तोटा/नफा आणि व्यवहारांची नोंद कंपनीची 'विक्री आणि खरेदी' म्हणून 11,487 कोटी रुपयांची विक्री आणि 11,488 कोटी रुपयांची खरेदी म्हणून केली.
4. निधीचा गैरवापर: बोर्ड किंवा ऑडिट कमिटीच्या मान्यतेशिवाय कंपनीच्या खात्यातून प्रवर्तक राजेश मेहता यांच्या खासगी खात्यात ३३९ कोटी रुपये ट्रान्सफर करण्यात आले, त्यापैकी २३२ कोटी रुपयेच परत आले.
हे देखील वाचा: शेअर मार्केटसततच्या वाढीनंतर बाजार घसरला, सेन्सेक्स 893 अंकांनी घसरला; आयटी आणि मेटल शेअर्समध्ये मोठी घसरण
भारतीय सुरक्षा आणि विनिमय मंडळाचे पूर्णवेळ सदस्य कमलेश चंद्र वार्ष्णेय यांनी त्यांच्या 109 पानांच्या आदेशात ही अनियमितता असाधारण आणि न ऐकलेली असल्याचे म्हटले आहे. गुंतवणूकदारांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी आणि बाजाराचे नियमन राखण्यासाठी सेबीने ही तत्काळ पावले उचलली आहेत.
